Powrót

Renta z tytułu niezdolności do pracy – kto może ją otrzymać i jakie warunki należy spełnić?

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2022-09-14

Osoba niezdolna do pracy wskutek utraty zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu, której stan zdrowia nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu, może otrzymać rentę z tytułu niezdolności do pracy. Podpowiadamy, jakie warunki muszą być spełnione, aby otrzymać taką rentę.

Niezdolność do pracy rozróżnia się na częściową lub całkowitą. Lekarz orzecznik może uznać Cię za osobę częściowo niezdolną do pracy, gdy w znacznym stopniu utraciłeś zdolność do pracy zgodnej z Twoimi kwalifikacjami. Całkowita niezdolność do pracy, występuje wtedy, gdy utraciłeś zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

 

Jakie warunki muszą być spełnione?

Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy będzie przysługiwać, jeśli zostaną spełnione łącznie następujące warunki:

  • jesteś niezdolny do pracy,
  • nie masz ustalonego prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) ani nie spełniasz warunków, aby ją uzyskać,
  • masz wymagany – odpowiednio do wieku, w którym powstała niezdolność do pracy – staż (okresy składkowe i nieskładkowe),
  • niezdolność do pracy powstała w okresie składkowym lub nieskładkowym albo w ciągu 18 miesięcy od zakończenia takiego okresu.

 

Czytaj także: Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia

 

Okresy składkowe i nieskładkowe wymagane do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy

Staż, na który składają się okresy składkowe i nieskładkowe, wymagany do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy zależy od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy. Wynosi:

  • rok – jeśli stałeś się niezdolny do pracy, zanim skończyłeś 20 lat;
  • 2 lata – jeśli stałeś się niezdolny do pracy, gdy miałeś ponad 20 lat, a nie więcej niż 22 lata;
  • 3 lata – jeśli stałeś się niezdolny do pracy, gdy miałeś ponad 22 lata, a nie więcej niż 25 lat;
  • 4 lata – jeśli stałeś się niezdolny do pracy, gdy miałeś ponad 25 lat, a nie więcej niż 30 lat;
  • 5 lat – jeśli stałeś się niezdolny do pracy, gdy miałeś ponad 30 lat.

Okresy składkowe to m.in. okresy zatrudnienia lub prowadzenia działalności gospodarczej. Okresy nieskładkowe to okresy braku aktywności zawodowej i przerw w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, np. okres studiów, pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego.

Ważne! Jeśli niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, nie musisz mieć określonego stażu, aby nabyć prawo do renty.

 

Postępowanie

Postępowanie w sprawie orzeczenia niezdolności do pracy jest dwuinstancyjne. W I instancji orzeka lekarz orzecznik ZUS, natomiast w II instancji – komisja lekarska ZUS.

Jeśli lekarz orzecznik wyda niekorzystne orzeczenie, wnioskujący ma prawo wnieść sprzeciw od tego orzeczenia do komisji lekarskiej ZUS. Jest na to 14 dni, od dnia otrzymania orzeczenia. Ponadto w ciągu 14 dni, od kiedy lekarz orzecznik wydał orzeczenie, prezes ZUS może zgłosić zarzut wadliwości orzeczenia i przekazać sprawę do rozpatrzenia przez komisję lekarską.

Renta z tytułu niezdolności do pracy może być przyznana na stałe lub na określony czas. Zwykle lekarz lub komisja lekarska orzeka niezdolność do pracy na maksymalnie 5 lat. Jednak jeżeli według wiedzy medycznej nie ma rokowań na odzyskanie zdolności do pracy przed upływem tego okresu, lekarz albo komisja może orzec niezdolność do pracy na dłuższy okres. Jeśli lekarz orzecznik ZUS albo komisja lekarska ZUS stwierdzi, że w danym przypadku nastąpiło naruszenie sprawności organizmu w stopniu, który powoduje konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, to wyda dodatkowo orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji.

 

Czytaj także: Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego

 

Wysokość renty

Wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy zależy od:

  • stażu (udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych),
  • wysokości zarobków wskazanych do obliczenia podstawy wymiaru renty,
  • kwoty bazowej obowiązującej w dniu uzyskania prawa do renty,
  • stopnia orzeczonej niezdolności do pracy.

Aktualne wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy możesz sprawdzić na stronie www.zus.pl

 

Informacji na temat renty z tytułu niezdolności do pracy udziela Zakład Ubezpieczeń Społecznych

 

 

Katarzyna Sędziak (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

www.zus.pl


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Świadczenie rehabilitacyjne – co warto wiedzieć?
    Pracownika, który pobiera zasiłek chorobowy obowiązuje limit czasowy. Zdarzają się sytuacje, że po jego wykorzystaniu, osoba otrzymująca takie świadczenie nadal, z powodu przedłużającej się choroby, nie może wrócić do pracy. Co wtedy? Rozwiązaniem może być świadczenie rehabilitacyjne. Podpowiadamy, komu ono przysługuje, jaka jest jego wysokość i co należy zrobić, by je otrzymać.

  • Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, czyli wcześniejsza emerytura dla nauczycieli
    Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, czyli emerytura przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, dotyczy nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego zatrudnionego w placówkach oświatowych, który urodził się po 1948 r. i spełnił określone warunki. Jakie? Co jeszcze warto wiedzieć o takim świadczeniu? Odpowiadamy.

  • Świadczenie honorowe, czyli dodatek specjalny dla stulatków
    Stulatek jest osobą, która ukończyła 100 lat. Po przekroczeniu tej dostojnej granicy wieku, ZUS wypłaca specjalny dodatek, czyli świadczenie honorowe. Co należy zrobić, aby je otrzymać? Czy jest ono jednorazowe? Odpowiadamy.

  • Emerytura – kiedy złożyć wniosek?
    Od 1 października 2017 r. wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Po jego osiągnięciu możliwe jest złożenie wniosku o emeryturę. Warto jednak zastanowić się, kiedy to zrobić. Jest bowiem kilka czynników, które decydują o wysokości świadczenia. Co warto wziąć pod uwagę składając wniosek o emeryturę w ZUS? Odpowiadamy.

  • Odprawa emerytalna i rentowa
    Przechodzisz na rentę lub emeryturę? Sprawdź, czy należy Ci się odprawa i w jakiej wysokości.

  • Waloryzacja rent i emerytur
    1 marca 2024 r. nastąpiła waloryzacja emerytur, rent oraz dodatków wypłacanych przez ZUS. Co ważne, podwyżka nastąpiła automatycznie, bez konieczności wnioskowania o nią. W 2024 r. świadczenia wzrosną o 12,12%.

  • Czy za studenta płaci się ZUS?
    Wakacje to dobry czas na szukanie pracy przez studentów. Studenci do ukończenia 26. roku życia są chętnie zatrudniani na podstawie umowy zlecenia. Wiąże się to ze sporymi oszczędnościami dla zleceniodawcy. Jakimi? Odpowiadamy.

  • Kiedy jest możliwa rezygnacja z urlopu macierzyńskiego?
    Urlop macierzyński przeważnie wykorzystuje matka dziecka. Nie oznacza to jednak, że ojciec nie ma do niego prawa. Sprawdź, jakie warunki muszą być spełnione, aby matka dziecka mogła zrezygnować ze swojej części urlopu macierzyńskiego na rzecz ojca dziecka.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.

    Pokaż/ukryj panel komentarzy