Praca w godzinach nadliczbowych. Kto nie może jej wykonywać, a kto może jej odmówić? - Rynek pracy w prawie

Aby odpowiedzieć na pytania: komu nie można powierzyć pracy w godzinach nadliczbowych i kto może nie wyrazić na nią zgody, warto zacząć od przytoczenia przepisu z Kodeksu pracy (art. 151 § 1), w którym czytamy o okolicznościach, w których powierzenie pracy w nadgodzinach jest w ogóle możliwe.

„Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie:

1) konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;

2) szczególnych potrzeb pracodawcy.”

Czytaj także: Kiedy pracodawca może zlecić pracownikowi wykonywanie dodatkowych obowiązków

W innym miejscu Kodeksu pracy (art. 100 § 1 i 2) czytamy, że:

• pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę;
• pracownik jest obowiązany w szczególności dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

Czytaj także: Nielegalne zatrudnienie lub nielegalna inna praca zarobkowa

Z powyższych przepisów wynika, że jeżeli wystąpią odpowiednie okoliczności (w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej, usuwania skutków awarii oraz w związku ze szczególnymi potrzebami pracodawcy), wykonywanie pracy w godzinach nadliczbowych na polecenie pracodawcy jest obowiązkiem pracownika.

Kto nie może wykonywać pracy w godzinach nadliczbowych?

Aby dowiedzieć się, komu nie można powierzyć pracy w godzinach nadliczbowych należy sięgnąć do Kodeksu pracy oraz ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W dokumentach tych czytamy, że:

• pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych (art. 178 § 1 Kodeksu pracy);
• młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych (art. 203 § 1 Kodeksu pracy);
• osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w godzinach nadliczbowych (art. 15 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

Kto może odmówić pracy w godzinach nadliczbowych?

Oprócz pracowników, których obowiązuje bezwzględny zakaz zatrudniania w godzinach nadliczbowych (młodociani, kobiety w ciąży i pracownicy niepełnosprawni) jest też grupa, która musi wyrazić zgodę na taką pracę. Zaliczają się do niej: rodzice wychowujący dzieci w wieku do lat 8 oraz pracownicy zatrudnieni na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia.

Szczegółowych informacji na temat prawa pracy i powierzania pracy w godzinach nadliczbowych udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Państwowa Inspekcja Pracy.