Назад

Nielegalne zatrudnienie lub nielegalna inna praca zarobkowa

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2024-06-14

Pojęcie nielegalnej pracy najczęściej kojarzy się z zatrudnianiem cudzoziemców. Dotyczy ono jednak wszystkich pracowników. Co dokładnie oznacza? Odpowiadamy.

Na wstępie warto odpowiedzieć na pytanie, co to jest zatrudnienie? I czym różni się od innej pracy zarobkowej. W ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy czytamy, że zatrudnienie to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą.

Przez zatrudnienie rozumie się więc najczęściej pracę na podstawie umowy o pracę (stosunek pracy).

W tej samej ustawie czytamy, że inna praca zarobkowa to wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub umowy o pomocy przy zbiorach w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników albo wykonywanie pracy w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych.

 

Nielegalne zatrudnienie i nielegalna inna praca zarobkowa

W ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy czytamy też o okolicznościach, które powodują, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa są nielegalne. I tak, gdy w ustawie jest mowa o nielegalnym zatrudnieniu lub nielegalnej innej pracy zarobkowej – oznacza to:

a) zatrudnienie przez pracodawcę osoby bez potwierdzenia na piśmie w wymaganym terminie rodzaju zawartej umowy i jej warunków,

b) niezgłoszenie osoby zatrudnionej lub wykonującej inną pracę zarobkową do ubezpieczenia społecznego,

c) podjęcie przez bezrobotnego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności bez powiadomienia o tym właściwego powiatowego urzędu pracy.

 

Czytaj także: Umowa o dzieło a umowa zlecenia – jakie są różnice?

 

Ad a) Umowę o pracę zawiera się na piśmie i dokument ten, zgodnie z Kodeksem pracy, określa strony umowy, adres siedziby pracodawcy, a w przypadku pracodawcy będącego osobą fizyczną nieposiadającego siedziby – adres zamieszkania, a także rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki pracy i płacy, w tym dzień rozpoczęcia pracy.

Z powyższego wynika, że umowę o pracę można podpisać wcześniej, jeszcze przed rozpoczęciem pracy, i wskazać w niej dzień, w którym nastąpi nawiązanie stosunku pracy. W art. 26 Kodeksu pracy czytamy, że stosunek pracy nawiązuje się w dniu określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy.

Dlatego umowę o pracę należy podpisać najpóźniej w pierwszym dniu pracy, jeszcze przed jej rozpoczęciem. Państwowa Inspekcja Pracy przypomina:

Pracodawco! Praca bez umowy jest nielegalna, pracownik nie posiada ochrony praw pracowniczych wynikających z prawa pracy, nie gromadzi składek na ubezpieczenia społeczne (renta, emerytura). Takie postępowanie to wykroczenie przeciwko prawom pracownika!

Zasad dotyczących zawierania umów zlecenia należy szukać w Kodeksie cywilnym (art. 734 – 751).

 

Czytaj także: Osoba bezrobotna a podjęcie pracy lub działalności gospodarczej

 

Ad b) Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 36) każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych.

W tej samej ustawie czytamy, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. pracownikami.

Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych pracowników lub zleceniobiorców należy do płatnika składek, czyli pracodawcy lub zleceniodawcy. Zgłoszeń dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.

 

Ad 3) W ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy czytamy o obowiązku, o którym często zapominają bezrobotni. Art. 74 tego dokumentu stanowi:

Bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku.

Aby wszystko było zgodnie z przepisami i aby nie narażać się na nielegalną pracę, warto w ciągu 7 dni od podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub otwarcia działalności gospodarczej poinformować o tym fakcie urząd pracy, w którym jest się zarejestrowanym i wyrejestrować się z ewidencji osób bezrobotnych.

 

Szczegółowych informacji na temat legalnego zatrudnienia udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

 

 

Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

 

Źródło:

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

Państwowa Inspekcja Pracy.

ZUS.


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Czy pracodawca może powierzyć pracę w innym miejscu niż wskazane w umowie?
    Miejsce lub miejsca wykonywania pracy są wskazane w umowie o pracę. Czy pracodawca może powierzyć pracownikowi pracę w innej lokalizacji niż ta wskazana w umowie? Odpowiadamy.

  • Jak bezpiecznie szukać ofert pracy w Internecie?
    Szukając pracy przez Internet warto zachować ostrożność, aby nie paść ofiarą oszustwa. Oto kilka wskazówek, które pomogą Ci uniknąć pułapek.

  • Jak zatrudnić obywatela Ukrainy? Instrukcja krok po kroku
    Pracodawca, który planuje zatrudnienie obywatela Ukrainy powinien wiedzieć, że do podpisania umowy nie wystarczy jedynie potwierdzenie obywatelstwa ukraińskiego. Przede wszystkim należy upewnić się, że cudzoziemiec ma tytuł do legalnego pobytu w Polsce. Od czego zacząć? Jak legalnie powierzyć pracę obywatelowi Ukrainy? Wyjaśniamy.

  • Kolejna nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Lipiec 2024 r.
    1 lipca 2024 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Wydłuża ona legalny pobyt obywateli Ukrainy w RP i wprowadza zmiany w powiadomieniu, które legalizuje ich pracę. Przedstawiamy najważniejsze zmiany dotyczące pobytu i pracy obywateli Ukrainy w RP.

  • Zezwolenie na pracę - powierzenie pracy o innym charakterze
    W zezwoleniu na pracę określa się m.in. stanowisko lub rodzaj pracy wykonywanej przez cudzoziemca. Powierzenie cudzoziemcowi pracy na innych warunkach lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu uważa się za nielegalne. Jednak nie zawsze. Przepisy umożliwiają bowiem wykonywanie pracy o innym charakterze lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę. W jakich okolicznościach? Odpowiadamy.

  • Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi - wpis i decyzja
    Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi legalizuje pracę obcokrajowców z Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii i Ukrainy w Polsce. Gdzie się je uzyskuje? Czy wydawane jest w formie decyzji? Odpowiadamy.

  • Zezwolenie jednolite a zmiana pracodawcy
    Zezwolenie jednolite, czyli zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, łączy w sobie dokumenty legalizujące pobyt i pracę. Cudzoziemiec, który je posiada może być zatrudniony na warunkach zapisanych w decyzji wojewody. O czym powinien pamiętać obcokrajowiec posiadający zezwolenie jednolite? Odpowiadamy.

  • Paszport i inne dokumenty cudzoziemca przebywającego w Polsce
    Cudzoziemiec, który przebywa w Polsce powinien mieć ważny dokument uprawniający go do tego. Ponadto ma obowiązek posiadać ważny dokument podróży. Jeżeli dodatkowo chce pracować w RP, musi mieć dokument, który uprawnia go do pracy, chyba że jest z tego obowiązku zwolniony, np. jako absolwent szkoły ponadpodstawowej w Polsce.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.

    Pokaż/ukryj panel komentarzy