Zwolnienia grupowe - Rynek pracy w prawie

Zwolnienia grupowe wiążą się z szeregiem formalności, jakie musi spełnić pracodawca przez redukcją zatrudnienia. Dla zwalnianych pracowników oznacza to prawo do odpraw pieniężnych z tytułu rozwiązania stosunku pracy w ramach zwolnień grupowych.

Kiedy mówimy o zwolnieniu grupowym?

Zwolnień grupowych może dokonać pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników. Aby można było mówić o zwolnieniu grupowym,  redukcja zatrudnienia powinna nastąpić w okresie nieprzekraczającym 30 dni, a zwolnienia powinny obejmować:

• 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
• 10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, ale mniej niż 300 pracowników,
• 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników.

Znaczenie ma tutaj liczba zatrudnionych pracowników w momencie wypowiadania umowy o pracę. Do stanu zatrudnienia nie wlicza się pracowników tymczasowych oraz osób świadczących pracę w ramach umów innych niż umowy o pracę.

Kryteria doboru pracowników do zwolnień

Odpowiedzialność za redukcję etatów ponosi pracodawca, a nie pracownik. Pracodawca powinien mieć na uwadze w szczególności zasadę niedyskryminacji pracowników.

Pracodawca, typując osoby do zwolnienia, nie może kierować się dowolnością. Powinien zastosować obiektywne, sprawiedliwe kryteria doboru pracownika do zwolnienia i wziąć przy tym pod uwagę wszystkich pracowników. Kryteriami, którymi powinien kierować się pracodawca, mogą być, np. rodzaj kwalifikacji, wykształcenie czy staż pracy.

Negocjacje z przedstawicielami związków zawodowych

Pracodawca, decydujący się na redukcję zatrudnienia, ma obowiązek powiadomić o tym zakładową organizację związkową, działającą na terenie jego zakładu pracy. Pisemne powiadomienie  musi zawierać informacje o:

• przyczynach zwolnienia grupowego,
• liczbie zatrudnionych pracowników i grupach zawodowych, do których oni należą,
• grupach zawodowych pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia,
• okresie, w ciągu którego nastąpi takie zwolnienie,
• kryteriach doboru pracowników,
• kolejności dokonywania zwolnień,
• propozycjach rozstrzygnięcia spraw pracowniczych związanych z zamierzonym grupowym zwolnieniem, a jeżeli obejmują one świadczenia pieniężne, pracodawca jest obowiązany dodatkowo przedstawić sposób ustalania ich wysokości.

Porozumienie dotyczące zwolnień grupowych powinno zostać zawarte między pracodawcą a związkami zawodowymi w terminie nie dłuższym niż 20 dni od dnia złożenia przez pracodawcę zawiadomienia do związków.

Odprawa pieniężna

Osobom objętym zwolnieniami grupowymi przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:

• jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata;
• dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat;
• trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat.

Wysokość odprawy pieniężnej nie może przekroczyć kwoty 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Rozwiązania w czasie epidemii

Na okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, wprowadzono nowe rozwiązania dotyczące odpraw dla pracowników. Wysokość odprawy, odszkodowania lub innego świadczenia pieniężnego wypłacanego przez pracodawcę w związku z rozwiązaniem umowy o pracę (jeżeli przepisy przewidują obowiązek wypłacenia świadczenia) nie może przekroczyć 10-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku wypowiedzenia albo rozwiązania umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego.

Szczegółowych informacji na temat przepisów prawa pracy udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

Katarzyna Sędziak (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2015 r., poz.192)

https://www.pip.gov.pl/pl/f/v/146465/zw%20grupowe.pdf