Urlop wypoczynkowy – prawo do pierwszego urlopu
Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2021-12-10
Urlop wypoczynkowy to czas zasłużonego, płatnego odpoczynku od pracy. Dla wielu pracowników jest on okresem bardzo wyczekiwanym. Często wiąże się z podróżą, wypoczynkiem na plaży czy błogim lenistwem. Aby uzyskać prawo do urlopu wypoczynkowego należy spełnić jeden podstawowy warunek – pracować. Kiedy uzyskujemy prawo do pierwszego urlopu i jak rośnie jego wymiar? Odpowiadamy.
Urlopy wypoczynkowe są rodzajem urlopów pracowniczych. Regulują je przepisy Kodeksu pracy. W art. 152. § 1 czytamy, że pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Kolejny paragraf stanowi, że pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu.
Prawa do urlopu wypoczynkowego nie można także przenieść na inną osobę. Ponadto, za czas urlopu pracownikowi należy się takie same wynagrodzenie jak za czas pracy. Zmienne składniki wynagrodzenia mogą być obliczane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu, a w przypadkach znacznego wahania wysokości wynagrodzenia okres ten może być przedłużony do 12 miesięcy.
Kwestię ustalania wynagrodzenia za czas urlopu reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop.
Pierwszy urlop
Podejmując pierwszą pracę pracownik nie nabywa od razu prawa do pełnego wymiaru urlopu wypoczynkowego. Dzieje się to stopniowo, miesiąc po miesiącu zatrudnienia. W roku kalendarzowym, w którym podjął pierwszą pracę, pracownik uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym.
Jeżeli np. pracownik podjął pierwszą pracę 1 lutego, prawo do urlopu nabędzie po przepracowaniu każdego miesiąca, czyli 28 lutego, 31 marca, 30 kwietnia, 31 maja, 30 czerwca itd. Wymiar tego urlopu wynosi 1/12 z 20 dni (1,66 dnia) za każdy miesiąc. W tym przypadku nie zaokrągla się wymiaru urlopu w górę do pełnego dnia. Prawo do kolejnego urlopu wypoczynkowego pracownik nabędzie z dniem 1 stycznia następnego roku kalendarzowego.
Informacji w zakresie prawa do urlopu wypoczynkowego udziela Państwowa Inspekcja Pracy.
Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)
Źródło:
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Państwowa Inspekcja Pracy „Prawo pracy”.
Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu zielonalinia.gov.pl,opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.
Zobacz podobne artykuły:
Wynagrodzenie minimalne w 2026 r. Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę (najczęściej dotyczy umów o pracę) oraz minimalnej stawki godzinowej (najczęściej dotyczy umów zleceń) zmienia się zawsze 1 stycznia. W latach 2023 i 2024 kwoty aktualizowano dwa razy (1 stycznia i 1 lipca). W 2025 r. wysokość płacy minimalnej zmieniła się tylko raz. To samo zaplanowano w 2026 r., gdy minimalne wynagrodzenie zostanie wprowadzone jedynie 1 stycznia i będzie obowiązywać przez cały rok. Ile wyniesie? Odpowiadamy.
Niedziele handlowe w 2026 r Przepisy zakazują handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem oraz powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w niedziele i święta w placówkach handlowych. Od tej ustawowej zasady są jednak wyjątki. Wyłączają one z tego zakazu 8 niedziel. O które z nich w 2026 r. chodzi? Odpowiadamy.
Wigilia Bożego Narodzenia dniem wolnym od pracy! Czy dla wszystkich? W 2025 roku Wigilia po raz pierwszy będzie dniem wolnym od pracy. Kodeks pracy przewiduje jednak sytuacje, w których praca w niedziele i święta, w tym w Wigilię, jest dozwolona. Sprawdź, kogo ten przepis dotyczy oraz jakim sankcjom podlega pracodawca, który go nie stosuje.
Święta wolne od pracy w 2026 roku W Polsce obowiązuje 14 ogólnopaństwowych świąt wolnych od pracy. Warto zatem wcześniej zaplanować swój urlop, aby zyskać więcej dni wolnego. Podpowiadamy, w jakie dni przypadają święta wolne od pracy w 2026 roku!
Prawo jazdy na rynku pracy – wymóg czy przeżytek? 22 września, jak co roku, obchodzony jest dzień bez samochodu. To dobry moment, aby zastanowić się, czy na współczesnym rynku pracy posiadanie prawa jazdy można utożsamiać z warunkiem znalezienia dobrej pracy. A może jest to już przeżytek?
Bieg okresu wypowiedzenia [INFOGRAFIKA] Czy wiesz, jak liczyć bieg okresu wypowiedzenia? Podpowiadamy!
Upał a praca. Co czytamy w przepisach? „Uff - jak gorąco!”. Wysokie temperatury w okresie letnim mogą być bardzo uciążliwe dla pracowników, zwłaszcza tych pracujących na zewnątrz. Dlatego przepisy prawa pracy (BHP) nakładają na pracodawców pewne obowiązki, które mają poprawić komfort pracy w czasie upałów. Jakie? O co powinni zadbać pracodawcy, gdy słupek rtęci przekracza dopuszczalne normy bezpieczeństwa i higieny pracy?
Termin wypłaty wynagrodzenia za pracę – w trakcie zatrudnienia i po zakończonej umowie Wynagrodzenie za pracę (w ramach stosunku pracy) jest świadczeniem podlegającym szczególnej ochronie. Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, pracownik nie może się go zrzec, a pracodawca jest zobowiązany do zatrudnienia za wynagrodzeniem. Kiedy powinna być wypłacana pensja? Co z terminem wypłaty, gdy kończy się umowa? Odpowiadamy.
