Powrót

Rodzaje wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2021-11-19

Zwolnienie pracownika może mieć różne przyczyny. Niezależnie od nich pracodawca powinien kierować się przepisami Kodeksu pracy. Podpowiadamy, jakie są tryby rozwiązania stosunku pracy z inicjatywy pracodawcy.

Każdy ze sposobów rozwiązania umowy o pracę wiąże się innymi skutkami prawnymi i faktycznymi, zarówno dla pracodawcy, jak i dla pracownika. Powód, dla którego pracodawca chce rozwiązać umowę z pracownikiem determinuje tryb rozwiązania umowy o pracę, który można zastosować.

 

Sposoby rozwiązania umowy

Zgodnie z Kodeksem pracy rozwiązanie stosunku pracy może nastąpić na kilka sposobów:

  • po upływie okresu, na jaki została zawarta umowa,
  • poprzez wygaśnięcie stosunku pracy,
  • za porozumieniem stron,
  • przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia,
  • przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Jeśli umowa o pracę zawarta na czas określony kończy się wraz z terminem, na jaki była podpisana, to pracownik odchodzi z pracy praktycznie z dnia na dzień. Nie obowiązuje go przy tym żaden okres wypowiedzenia. Wraz z upływem terminu umowy, kończy się stosunek pracy.

Sytuacja wygląda inaczej w przypadku wygaśnięcia stosunku pracy. Kodeks pracy w art. 63 i 66 wymienia następujące przypadki wygaśnięcia umowy o pracę:

  • śmierć pracownika,
  • śmierć pracodawcy,
  • upływ 3 miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania.

Wygaśnięcie umowy o pracę skutkuje, tak samo jak w przypadku rozwiązania umowy, ustaniem stosunku pracy.

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron może być dokonane zarówno z inicjatywy pracownika, jak i pracodawcy. Ten sposób rozwiązania umowy o pracę regulowany jest przez art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. 

Na mocy porozumienia stron może być rozwiązana każda umowa o pracę za zgodą obu stron. W przypadku tej formy nie jest ważny powód zakończenia współpracy. Każda ze stron może zaproponować warunki rozwiązania umowy o pracę, a druga może, ale nie musi ich przyjąć.

Jeżeli z propozycją rozwiązania umowy występuje pracodawca, wówczas decyzję o wyrażeniu na nie zgody podejmuje pracownik. Potwierdzenie odbioru porozumienia nie jest równoznaczne z jego zawarciem.

Co ważne, w przypadku rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron nie ma ograniczeń w postaci obowiązującego okresu wypowiedzenia. Zakończenie umowy może nastąpić w dowolnym terminie zaproponowanym przez obie strony umowy. Umowę można wypowiedzieć nawet z terminem natychmiastowym zakończenia współpracy, jeśli taka będzie wola stron.

Wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia przewidzianego w Kodeksie pracy może złożyć zarówno pracownik, jak i pracodawca. Pracodawca w takim wypowiedzeniu ma obowiązek poinformowania pracownika o przysługującym mu prawie do odwołania się do sądu pracy, a w przypadku umowy na czas nieokreślony – podania powodu jej rozwiązania, np. likwidacja stanowiska, nieefektywność pracownika itd.

Okresy wypowiedzenia zależne są zarówno od okresu, na jaki umowa została zawarta, jak i od okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy.

Pracodawca zgodnie z art. 36² Kodeksu pracy może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do upływu okresu wypowiedzenia – w okresie tego zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Pracodawca ma prawo rozwiązać umowę o pracę w trybie natychmiastowym bez zachowania okresu wypowiedzenia (zwolnienie dyscyplinarne) tylko w określonych przypadkach:

  • ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych,
  • popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem,
  • zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku,
  • przedłużającej się usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy po zakończeniu okresu ochronnego uzależnionego od stażu pracy.

W ciągu miesiąca od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy pracodawca ma prawo do rozwiązania umowy o pracę z winy pracownika. Termin ten biegnie od dnia, w którym pracodawca uzyskał wiadomość o czynie, który uzasadnia zwolnienie pracownika w trybie natychmiastowym.

Rozwiązanie umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia powinno być dokonane na piśmie. W innym przypadku pracownik może skutecznie wnieść odwołanie do sądu pracy, ponieważ rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa pracy.

 

Rodzaje wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę oraz ich cechy obrazuje poniższa tabela:

 

Szczegółowych informacji z zakresu prawa pracy udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

 

Katarzyna Sędziak (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

www.biznes.gov.pl


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Kobieta pracująca, czyli uprawnienia pracujących mam
    Połączenie roli mamy z życiem zawodowym nie jest łatwym zadaniem. Kodeks pracy przewiduje jednak szereg praw i przywilejów, które mogą to nieco ułatwić. Podpowiadamy, jakie uprawnienia pracownicze przysługują kobietom, wracającym do pracy po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego czy wychowawczego.

  • Urlop wypoczynkowy - wymiar urlopu
    Wymiar urlopu wypoczynkowego zależy od stażu pracy, do którego wliczają się także inne okresy. Jak zmienia się ilość dni wolnych przysługujących pracownikowi w zależności od przepracowanych lat i ukończonej szkoły? Jak policzyć wymiar urlopu wypoczynkowego? Odpowiadamy.

  • Dni wolne od pracy w 2022 roku
    Zgodnie z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy w Polsce obowiązuje 13 ogólnopaństwowych świąt wolnych od pracy. Sprawdź, w jakie dni przypadają w 2022 roku!

  • Praca w gospodarstwie rolnym a staż pracy
    Osoby, które brały lub biorą czynny udział w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, własnego, współmałżonka czy rodziców mają możliwość zaliczenia tych okresów do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Wyjaśniamy, kto i w jakich okolicznościach może żądać, aby praca w gospodarstwie rolnym została zaliczona do stażu pracy.

  • Urlop wychowawczy a zasiłek dla bezrobotnych
    Urlop wychowawczy przysługuje osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Jednak w odróżnieniu od np. urlopu macierzyńskiego jest on bezpłatny. Jak zatem okres przebywania na urlopie wychowawczym traktują urzędy pracy przy przyznawaniu prawa do zasiłku? Odpowiadamy.

  • Urlop wypoczynkowy - czy można go przerwać?
    Urlop wypoczynkowy jest czasem wolnym od świadczenia pracy przez pracownika. Zgodnie z Kodeksem pracy, każdy pracownik ma prawo do corocznego, nieprzerwanego i płatnego urlopu wypoczynkowego. Od zasady nieprzerwalności urlopu istnieją jednak wyjątki. Podpowiadamy, w jakich okolicznościach pracodawca może odwołać pracownika z urlopu.

  • Uprawnienia pracownicze a status osoby bezrobotnej
    Pracodawcy, jak i osoby bezrobotne często zastanawiają się, czy obecność w rejestrze urzędu pracy wpływa na uprawnienia pracownicze? W takiej sytuacji kluczowe jest, czy bezrobotny ma prawo do zasiłku, czy pobiera inne świadczenie pieniężne w związku z realizacją wsparcia, czy też jest to osoba, której zasiłek nie został przyznany.

  • Umowa zlecenia a staż pracy
    Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną, którą regulują przepisy Kodeksu cywilnego, a nie Kodeksu pracy, jak w przypadku umowy o pracę. Tego rodzaju umowa często jest zawierana ze względu na mniejsze koszty związane z zatrudnieniem pracownika. Podjęcie umowy zlecenia spotyka się z wątpliwościami dotyczącymi stażu pracy. Podpowiadamy, kiedy i w jakich okolicznościach umowa zlecenia zaliczana jest do stażu pracy.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.