Karta Polaka a legalna praca - Rynek pracy w prawie

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka określa m.in., że karta jest dokumentem potwierdzającym przynależność danego cudzoziemca do Narodu Polskiego oraz uprawniającym do wykonywania pracy w Polsce bez zezwolenia na pracę. Posiadacz Karty Polaka, wydawanej przez właściwego polskiego konsula, jest również zwolniony z opłat konsularnych za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wydanie wizy krajowej w celu korzystania z uprawnień wynikających z posiadania tej karty. Symbol tej wizy to „D 18”.

Obecnie Karta Polaka może być przyznana cudzoziemcom ze wszystkich krajów świata. Jednak nie zawsze tak było. Przed 14 lipca 2019 r., kiedy to wprowadzono zmiany w ustawie o Karcie Polaka,  była ona wydawana tylko obywatelom Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Kazachstanu, Kirgistanu, Mołdawii, Rosji, Tadżykistanu, Turkmenistanu, Ukrainy, Uzbekistanu, Estonii, Litwy i Łotwy oraz cudzoziemcom posiadającym w jednym z tych krajów status bezpaństwowca. W sumie było to 15 krajów, powstałych po rozpadzie Związku Radzieckiego.

Legalny pobyt

Karta Polaka nie jest dokumentem legalizującym pobyt cudzoziemca na terytorium RP. Nie uprawnia ona również do przekraczania granicy.

Z art. 2 ust. 1 pkt 14 i 22a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika w szczególności, że jednym z warunków legalnej pracy cudzoziemca jest jego legalny pobyt w Polsce. Tak więc, cudzoziemiec z Kartą Polaka, który chce legalnie wykonywać pracę na terytorium RP, musi posiadać np. odpowiednią wizę bądź zezwolenie na pobyt czasowy (kartę pobytu).

Podstawa pobytu cudzoziemca powinna należeć do kategorii podstaw uprawniających obcokrajowców do wykonywania pracy na terytorium Polski.

Podstawy te określa art. 87 ust. 1 pkt 12 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy:

1. Cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:

12) posiada zezwolenie na pracę oraz przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

a) na podstawie wizy, z wyjątkiem wizy wydanej w celu, o którym mowa wart. 60 ust. 1 pkt 1, 22 lub 23 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub

b) na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub

c) na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwolenia udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub

ca) na podstawie dokumentu, o którym mowa w art. 61 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, określającego status członka rodziny członka misji dyplomatycznej lub urzędu konsularnego państwa obcego albo innej osoby zrównanej z nimi na podstawie ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych, pozostającego z tą osobą we wspólnocie domowej, jeżeli pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a państwem obcym zostały zawarte umowa lub porozumienie międzynarodowe w sprawie wykonywania działalności zarobkowej przez członków rodzin członków personelu misji dyplomatycznych lub urzędów konsularnych, lub

d) na podstawie wizy wydanej przez inne państwo obszaru Schengen, lub

e) na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez inne państwo obszaru Schengen, lub

f) w ramach ruchu bezwizowego.

Wizy i zezwolenia

Aby korzystać z uprawnień Karty Polaka cudzoziemcowi wydawana jest wiza, w której cel wydania określa się symbolem „18”. Nie jest to jednak jedyny dokument pobytowy, uprawniający takiego cudzoziemca do podjęcia pracy. Przepisy przyjmują bowiem zasadę, że dokument pobytowy odpowiedni do wykonywania pracy stanowi niemal każda wiza (typu „C” – wiza Schengen lub typu „D” – wiza krajowa), niezależnie od celu jej wydania. Tak samo jest z prawie każdym zezwoleniem na pobyt czasowy. Wyjątki (przedstawione poniżej) stanowią wizy i zezwolenie wskazane w przepisach jako wykluczające podjęcie pracy.

Cudzoziemiec nie może legalnie pracować, gdy przebywa w Polsce na podstawie:

• polskiej wizy, której cel wydania został oznaczony symbolem:
  • „01” – cel turystyczny,
  • „20” – korzystanie z ochrony czasowej.
• zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego na podstawie art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

Czyli: Zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na okoliczności wymagające krótkotrwałego pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej można udzielić cudzoziemcowi, który przebywa na tym terytorium, jeżeli:

1) jest obowiązany do osobistego stawiennictwa przed polskim organem władzy publicznej.

Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Państwowa Inspekcja Pracy.

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka.