Назад

Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2021-07-16

Prawa i obowiązki pracodawcy i pracownika w zakresie zatrudnienia osoby niepełnosprawnej reguluje ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także, jak w przypadku innych pracowników, Kodeks Pracy. Podpowiadamy, jakie uprawnienia ma pracownik niepełnosprawny.

Warto podkreślić, że pracownik niepełnosprawny nie ma obowiązku informowania pracodawcy o swojej niepełnosprawności. Korzystanie z przywilejów przysługujących pracownikowi niepełnosprawnemu jest dobrowolne. Pracodawca jednak ma obowiązek przyznania ich pracownikowi, jeśli ten przedstawi orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

 

Obowiązki pracodawcy

Pracodawca ma obowiązek równego traktowania wszystkich pracowników. Równe traktowanie pracownika niepełnosprawnego w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie go w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio w zakresie wynagrodzenia, awansów czy dostępu do szkoleń.

Pracodawca zatrudniający pracowników niepełnosprawnych ma obowiązek zapewnić dostosowanie stanowisk pracy oraz dojść do nich do potrzeb i możliwości tych pracowników, wynikających ze zmniejszonej sprawności.

Nie każda osoba niepełnosprawna wymaga przystosowania stanowiska pracy do jej potrzeb. Jeżeli dana osoba nie wymaga takiego przystosowania, to pracodawca nie ma obowiązku w tym zakresie.

 

Czas pracy

Czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Skrócony czas pracy nie powoduje jednak obniżenia wynagrodzenia. Zasada ta dotyczy wszystkich pracowników niepełnosprawnych, niezależnie od tego, czy rozpoczynają pracę będąc osobami niepełnosprawnymi, czy też uzyskują ten status w trakcie zatrudnienia.

Osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych.

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika wynosi co najmniej 6 godzin, to pracownik ma prawo do przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut, wliczanej do czasu pracy. Niezależnie od tego uprawnienia, osoba niepełnosprawna ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Czas takiej dodatkowej przerwy wynosi 15 minut i jest wliczany do czasu pracy.

 

Dodatkowy urlop wypoczynkowy

Pracownikowi niepełnosprawnemu, zaliczonemu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym.

Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności. Urlop ten nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów. Pierwszy dodatkowy urlop wypoczynkowy osoba niepełnosprawna nabywa w całości (czyli w wymiarze 10 dni roboczych).

Dodatkowy urlop niewykorzystany w danym roku kalendarzowym przechodzi na rok następny, tak samo jak urlop podstawowy.

 

Zwolnienie lekarskie

Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia:

  • w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku,
  • w celu wykonania badań specjalistycznych zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

Wynagrodzenie za czas zwolnień od pracy oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. Łączny wymiar dodatkowego urlopu osoby niepełnosprawnej i zwolnienia od pracy nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym. Kolejność skorzystania z powyższych uprawnień nie ma znaczenia dla ustalania ich maksymalnego łącznego wymiaru.

 

 

Katarzyna Sędziak (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Uprawnienia pracownicze a status osoby bezrobotnej
    Pracodawcy, jak i osoby bezrobotne często zastanawiają się, czy obecność w rejestrze urzędu pracy wpływa na uprawnienia pracownicze? W takiej sytuacji kluczowe jest, czy bezrobotny ma prawo do zasiłku, czy pobiera inne świadczenie pieniężne w związku z realizacją wsparcia, czy też jest to osoba, której zasiłek nie został przyznany.

  • Umowa zlecenia a staż pracy
    Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną, którą regulują przepisy Kodeksu cywilnego, a nie Kodeksu pracy, jak w przypadku umowy o pracę. Tego rodzaju umowa często jest zawierana ze względu na mniejsze koszty związane z zatrudnieniem pracownika. Podjęcie umowy zlecenia spotyka się z wątpliwościami dotyczącymi stażu pracy. Podpowiadamy, kiedy i w jakich okolicznościach umowa zlecenia zaliczana jest do stażu pracy.

  • Dodatkowe obowiązki pracownika
    Pracownik zobowiązany jest do wykonywania zadań mieszczących się w zakresie jego obowiązków, z którymi pracodawca powinien go zapoznać. Istnieją jednak sytuacje, w których pracodawca może powierzyć pracownikowi inne zadania, niż te, wynikające z zawartej umowy o pracę.

  • 33 miesiące i 3 umowy, czyli limity umowy terminowej
    Pracodawcę podpisującego z pracownikiem umowę o pracę na czas określony, zgodnie z Kodeksem pracy, obowiązują limity czasowe oraz ilościowe. Umowa terminowa, która przekroczy 33 miesiące lub zostanie zawarta więcej niż 3 razy, automatyczne przekształci się w umowę bezterminową.

  • Przejście zakładu pracy na nowego pracodawcę
    Gdy mówimy o przepisach dotyczących przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę powinniśmy sięgnąć do artykułów 23(1), 23(1a) i 23(2) Kodeksu pracy. Jakie obowiązki ma poprzedni i nowy pracodawca? Jakie prawa przysługują w tej sytuacji pracownikom? Odpowiadamy.

  • Wynagrodzenie za pracę – wypłata
    Wypłata wynagrodzenia za pracę jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy. Wynagrodzenie jest też jednym z najważniejszych elementów każdej umowy zawieranej między pracodawcą a pracownikiem. Opisujemy, jakie zasady obowiązują pracodawcę i pracownika w przypadku wypłaty wynagrodzenia.

  • Co się składa na wynagrodzenie?
    Wynagrodzenie (inaczej płaca, pensja, zapłata, gratyfikacja) to ogół wydatków pieniężnych i innych świadczeń wypłacanych pracownikom z tytułu zatrudnienia. Opisujemy elementy, które wchodzą w jego skład.

  • Człowiek powinien mieć poczucie, że jest do czegoś potrzebny [WYWIAD]
    O szukaniu pracy, pisaniu książki, wycieczkach rowerowych, ekologii, zapomnianych zawodach rozmawiamy z Wojciechem Koronkiewiczem, dziennikarzem i rowerzystą.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.