Назад

Przedsiębiorstwo w spadku

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2021-08-13

Jednoosobowa działalność gospodarcza prowadzona jest pod nazwiskiem właściciela, a majątek firmy jest jednocześnie majątkiem właściciela, ponieważ tego typu działalność gospodarcza nie posiada odrębnej od właściciela osobowości prawnej. Co w przypadku śmierci właściciela firmy? Czy możliwe jest dziedziczenie jednoosobowej działalności gospodarczej?

Do niedawna nie było w zasadzie żadnej możliwości na prowadzenie firmy przez następców prawnych zmarłego przedsiębiorcy. Jego śmierć oznaczała niemożność zachowania ciągłości działalności przedsiębiorstwa, tj. zachowania pracowników, numeru NIP oraz ciągłości rozliczeń podatkowych. Sytuacja zmieniła się wraz z wejściem w życie ustawy o zarządzie sukcesyjnym, która reguluje zasady tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy, który we własnym imieniu wykonywał działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG.

 

Zarządca sukcesyjny

Aby jednoosobowa firma mogła zachować ciągłość od dnia śmierci jej właściciela do momentu podziału spadku, przedsiębiorca, jeszcze za życia powinien powołać, tzw. zarząd sukcesyjny, który będzie prowadził sprawy firmy do momentu załatwienia formalności spadkowych. Nie można jednak ustanowić zarządu sukcesyjnego, jeżeli została ogłoszona upadłość przedsiębiorcy. Zawieszenie działalności gospodarczej nie stanowi przeszkody do ustanowienia zarządu sukcesyjnego. Przeszkodą nie jest także postępowanie restrukturyzacyjne.

Po ustanowieniu zarządcy sukcesyjnego kontynuacja działalności następuje w formie „przedsiębiorstwa w spadku”, które obejmuje cały majątek przedsiębiorstwa. Nie posiada ono zdolności prawnej na gruncie prawa cywilnego, a stanowi jedynie masę majątkową zarządzaną przez powołanego zarządcę sukcesyjnego.

Do przedsiębiorstwa, które zachowuje ciągłość działania po śmierci właściciela do dnia podziału spadku stosuje się starą nazwę firmy z dopiskiem “przedsiębiorstwo w spadku”.

 

Powołanie zarządcy sukcesyjnego

Powołanie zarządcy sukcesyjnego może nastąpić w dwojaki sposób.

Może to nastąpić za życia przedsiębiorcy. W takim przypadku powinien on wskazać określoną osobę do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego albo zastrzec, że z chwilą śmierci przedsiębiorcy wskazany prokurent stanie się zarządcą sukcesyjnym.

Do powołania zarządcy sukcesyjnego może dojść po śmierci przedsiębiorcy, jednak jest to o wiele bardziej skomplikowane i czasochłonne. W takim przypadku zarządcę sukcesyjnego może powołać:

  • małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku,
  • spadkobierca ustawowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek,
  • spadkobierca testamentowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek, albo zapisobierca windykacyjny, który przyjął zapis windykacyjny, jeżeli zgodnie z ogłoszonym testamentem przysługuje mu udział w przedsiębiorstwie w spadku.

Powyższe osoby mają 2 miesiące od dnia śmierci właściciela na ustanowienie zarządcy sukcesyjnego.

 

Zadania zarządcy sukcesyjnego

Zadaniem zarządcy sukcesyjnego jest prowadzenie przedsiębiorstwa w spadku. Zarządca:

  • może, ale nie musi być przedsiębiorcą,
  • działa we własnym imieniu, ale na rzecz właścicieli przedsiębiorstwa w spadku,
  • ma dostęp do rachunku bankowego zmarłego przedsiębiorcy.

Zarządcą sukcesyjnym może być tylko jedna osoba, nawet jeśli właściciel miał kilka firm. Zarządcę zgłasza do CEIDG notariusz nie później niż w następnym dniu roboczym po ustanowieniu zarządcy.

Zarządca sukcesyjny jest płatnikiem składek z tytułu ubezpieczenia społecznego osób zatrudnionych. Jest także osobą uprawnioną do dokonywania wszelkich czynności związanych z zatrudnieniem, a także to on wysyła deklaracje podatkowe do urzędu. Jeżeli zarządca sukcesyjny będzie prowadził przedsiębiorstwo w spadku jest obowiązany kontynuować stosunki pracy z osobami, które pracowały w danej firmie za życia właściciela. Umowy o pracę wygasają wraz z wygaśnięciem zarządcy sukcesyjnego.

Do wynagrodzenia zarządcy sukcesyjnego stosuje się zapisy dotyczący umów zlecenia z kodeksu cywilnego. Wynagrodzenie jest wypłacane przez właścicieli przedsiębiorstwa w spadku.

 

 

Katarzyna Sędziak (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej.

www.parp.gov.pl


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Prowadzenie działalności gospodarczej i praca na etacie
    Polskie prawo nie zabrania łączenia prowadzenia działalności gospodarczej i pracy na etacie. Są jednak określone warunki, jakich należy przestrzegać, aby nie narazić się na konflikt z pracodawcą, urzędem ochrony konkurencji i konsumentów czy urzędem skarbowym. Podpowiadamy, w jakich okolicznościach praca na etacie może być łączona z prowadzeniem własnej firmy.

  • Bon na zasiedlenie a działalność gospodarcza
    Przepisy zawarte w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowią, że starosta, na wniosek bezrobotnego, może przyznać bon na zasiedlenie w związku podjęciem przez niego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej poza miejscem dotychczasowego zamieszkania. Opisujemy, jakie warunki należy spełnić, aby otrzymać wsparcie w postaci bonu, podejmując działalność gospodarczą.

  • Osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą
    Przedsiębiorca, prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, ma możliwość korzystania z pomocy bliskiej osoby w prowadzeniu firmy. Podpowiadamy, kim jest osoba współpracująca oraz jakie ma uprawnienia.

  • Zakładasz firmę? Sprawdź, jak wypromować ją w Internecie!
    Korzyści z założenia własnej firmy jest naprawdę sporo. Oczywiście trzeba zadbać o kwestię rozliczeń podatkowych, odprowadzać składki zdrowotne i emerytalne, ale bycie samemu sobie szefem bywa naprawdę komfortowe. Prowadząc własną działalność gospodarczą można dostosować swój plan pracy do osobistych preferencji. Jeśli jednak chcesz mieć komfort finansowy i cieszyć się z kolejnych zamówień i realizacji zleceń od klientów, musisz zadbać o promocję swojej firmy. A najlepszym nośnikiem reklamy jest dzisiaj Internet.

  • Zatrudnienie, działalność gospodarcza a status bezrobotnego
    Czy rejestrując się w urzędzie pracy mogę wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło? Czy będąc zarejestrowanym w urzędzie pracy mogę podpisać taką umowę? Jak to wygląda z działalnością gospodarczą i działalnością nierejestrową? Odpowiadamy.

  • Rejestracja w urzędzie pracy – ze względu na zameldowanie
    W obecnych czasach dość częstą praktyką jest praca czy zamieszkanie w innym miejscu niż zameldowanie. Wiele osób zastanawia się, czy może zarejestrować się w urzędzie pracy jako bezrobotny w miejscowości (powiecie), w której mieszka, a nie jest w niej zameldowany. Wyjaśniamy.

  • Działalność gospodarcza a rejestracja w urzędzie pracy
    Czy osoba prowadząca działalność gospodarczą z wpisem do CEIDG może uzyskać status osoby bezrobotnej? Jak wygląda sytuacja spółek prawa handlowego i działalności nierejestrowej? Odpowiadamy.

  • Umowa B2B
    Umowa B2B jest rodzajem umowy partnerskiej pomiędzy firmami. Podpowiadamy, kto może ją zawrzeć oraz jakie są jej wady i zalety.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.