Назад

Kobieta pracująca, czyli uprawnienia pracujących mam

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2021-12-03

Połączenie roli mamy z życiem zawodowym nie jest łatwym zadaniem. Kodeks pracy przewiduje jednak szereg praw i przywilejów, które mogą to nieco ułatwić. Podpowiadamy, jakie uprawnienia pracownicze przysługują kobietom, wracającym do pracy po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego czy wychowawczego.

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy kobieta w ciąży jest chroniona przed zwolnieniem przez cały okres ciąży aż do zakończenia przez nią urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego czy wychowawczego. Wyjątkiem jest likwidacja pracodawcy lub zaistnienie przesłanek do rozwiązania umowy z pracownicą bez zachowania okresu wypowiedzenia (art. 52 KP).

Po zakończeniu przez matkę przysługujących jej urlopów pracodawca ma obowiązek dopuścić pracownicę do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub też na innym, odpowiadającym kwalifikacjom zawodowym tej osoby. Wynagrodzenie nie może być niższe od tego, jakie otrzymywała na tym stanowisku przed urlopem.

Przerwa na karmienie

Zgodnie z art. 187 Kodeksu pracy kobieta karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownica karmiąca piersią więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw po 45 minut każda. Jeżeli wymiar czasu pracy wynosi mniej niż 6 godzin, pracownicy przysługuje jedna 30-minutowa przerwa na karmienie, natomiast jeśli kobieta zatrudniona jest na etat krótszy niż 4 godziny dziennie, to przerwy na karmienie nie przysługują.

Przerwy na karmienie można łączyć i wykorzystać, np. godzinę naraz. Co więcej, ustawa nie przewiduje wieku karmionego piersią dziecka ani sposobu udowodnienia przez pracownicę faktu karmienia piersią.

 

Dodatkowe dni wolne na opiekę na dzieckiem

Zgodnie z art. 188 Kodeksu pracy pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu danego roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin lub 2 dni, z zachowaniem prawa do pełnego wynagrodzenia.

Warto podkreślić, że z tego przywileju może skorzystać tylko jeden z rodziców dziecka. Ponadto wymiar zwolnienia na opiekę nad dzieckiem jest stały i nie zależy od liczby wychowywanych dzieci. Niewykorzystane w danym roku kalendarzowym dni na opiekę nad dzieckiem nie przechodzą na następny rok, a zatem niewykorzystany urlop z tego tytułu przepada i nie jest za niego wypłacany ekwiwalent pieniężny.

 

Przywileje do 4. roku życia dziecka

Podobnie jak w okresie ciąży, kobieta wychowująca dziecko do 4 roku życia nie może pracować w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych, chyba że wyrazi na to zgodę. Pracodawca nie może też narzucić pracownicy wyjazdu służbowego. Wyjazd w delegację matki dziecka do 4 roku życia powinien być poprzedzony jej zgodą.

 

Zasiłek opiekuńczy

Zasiłek opiekuńczy przysługuje nie dłużej niż przez:

  • 60 dni w roku kalendarzowym, jeżeli pracownik opiekuje się zdrowym dzieckiem do lat 8 lub chorym dzieckiem do lat 14, w tym także dzieckiem niepełnosprawnym w tym wieku, albo
  • 30 dni w roku kalendarzowym, jeśli pracownik opiekuje się chorym dzieckiem niepełnosprawnym, które ukończyło 14 lat, ale nie ukończyło 18 lat, albo dzieckiem niepełnosprawnym, które ukończyło 8 lat, ale nie ukończyło 18 lat, jeśli w wyniku porodu, choroby lub pobytu w szpitalu drugiego rodzica dziecka, który stale opiekuje się dzieckiem, nie może on opiekować się dzieckiem niepełnosprawnym.

Łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym. Nie zależy on od liczby osób uprawnionych do zasiłku, liczby dzieci lub członków rodziny, którzy wymagają opieki. Zasiłek opiekuńczy przysługuje zarówno matce, jaki i ojcu dziecka, ale może go otrzymać za dany okres tylko jeden z rodziców, który wystąpi z wnioskiem o jego wypłatę.

Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku. Wypłaca się go za każdy dzień, w którym rodzic sprawuje opiekę, również za dni ustawowo wolne od pracy.

Podstawę wymiaru zasiłku dla pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolności do pracy albo za pełne kalendarzowe miesiące ubezpieczenia, jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem 12 miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia.

Do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku przysługującego pracownikowi przyjmuje się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenia społeczne.

 

Szczegółowych informacji z zakresu prawa pracy udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

 

Katarzyna Sędziak (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Nieprzestrzeganie praw pracownika - gdzie szukać pomocy?
    Pracownicy i pracodawcy z roku na rok są coraz bardziej świadomi swoich praw i obowiązków wynikających z umowy o pracę. Niestety nieprawidłowości w tym zakresie wciąż się zdarzają. Podpowiadamy, co grozi pracodawcy za nieprzestrzeganie praw pracownika oraz gdzie w takiej sytuacji pracownik może szukać pomocy.

  • Prawo pracy – czas pracy
    Co się kryje pod pojęciem czas pracy? Co się do niego wlicza? Jak wyglądają normy czasu pracy? Odpowiadamy.

  • Stosunek pracy a umowy cywilnoprawne
    Pracę można świadczyć w różnych formach. O tym, którą wybrać decydują w głównej mierze charakter wykonywanego zajęcia i deklaracja stron. Jak różne formy świadczenia pracy wyglądają w świetle obowiązujących przepisów? Czym jest stosunek pracy, a czym świadczenie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych? Odpowiadamy.

  • Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy
    Zgodnie z art. 36 (2) Kodeksu pracy, w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do upływu okresu wypowiedzenia. Sprawdź, czy w tym okresie pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia oraz czy pracodawca może cofnąć decyzję o zwolnieniu pracownika z obowiązku świadczenia pracy.

  • Twoje dziecko uczy się zdalnie? Sprawdź, czy otrzymasz zasiłek opiekuńczy!
    Od 20 grudnia 2021 r. do 9 stycznia 2022 r. w całym kraju wprowadzono naukę zdalną. Dotyczy to uczniów szkół podstawowych i średnich. Podpowiadamy, którzy rodzice będą mogli skorzystać w tym czasie z dodatkowego zasiłku opiekuńczego.

  • Udzielanie urlopu wypoczynkowego
    Jakie zasady obowiązują pracodawcę i pracownika przy udzielaniu urlopu wypoczynkowego? Jak to wygląda w przypadku osoby zatrudnionej na niepełny etat lub posiadającej orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności? Odpowiadamy.

  • Urlop wypoczynkowy – prawo do pierwszego urlopu
    Urlop wypoczynkowy to czas zasłużonego, płatnego odpoczynku od pracy. Dla wielu pracowników jest on okresem bardzo wyczekiwanym. Często wiąże się z podróżą, wypoczynkiem na plaży czy błogim lenistwem. Aby uzyskać prawo do urlopu wypoczynkowego należy spełnić jeden podstawowy warunek – pracować. Kiedy uzyskujemy prawo do pierwszego urlopu i jak rośnie jego wymiar? Odpowiadamy.

  • Urlop wypoczynkowy - wymiar urlopu
    Wymiar urlopu wypoczynkowego zależy od stażu pracy, do którego wliczają się także inne okresy. Jak zmienia się ilość dni wolnych przysługujących pracownikowi w zależności od przepracowanych lat i ukończonej szkoły? Jak policzyć wymiar urlopu wypoczynkowego? Odpowiadamy.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.

    Pokaż/ukryj panel komentarzy