Cudzoziemcy zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę na podstawie rozporządzenia - Rynek pracy w prawie

W ustawie o warunkach o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 3 ust. 7) czytamy, że minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, szczególne przypadki, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, biorąc pod uwagę programy szkoleniowe lub doradcze realizowane w ramach działań Unii Europejskiej lub inne międzynarodowe programy pomocowe, polską politykę zagraniczną, specyfikę wykonywanego zawodu, charakter pracy, okres pracy, wymogi dotyczące podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi, a także szczególny status będący podstawą udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z tym, od 1 grudnia 2025 r. zaczęło obowiązywać rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie szczególnych przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Określono w nim, że cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi w przypadku, gdy:

1) uczestniczy w opracowywaniu lub nadzorowaniu realizacji programów realizowanych w ramach działań Unii Europejskiej lub innych międzynarodowych programów pomocowych lub prowadzi szkolenia dotyczące tych programów;

2) jest nauczycielem języka obcego lub przedmiotu nauczanego w języku obcym w przedszkolu, szkole, akredytowanej placówce doskonalenia nauczycieli lub kolegium pracowników służb społecznych, o których mowa w ustawie – Prawo oświatowe;

3) jest członkiem sił zbrojnych Państwa-Strony Traktatu Północnoatlantyckiego lub ich personelu cywilnego wykonującym pracę w międzynarodowych strukturach wojskowych znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

4) jest delegowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu wdrożenia programu zbrojeniowego realizowanego na podstawie umowy, której Rzeczpospolita Polska jest stroną;

5) prowadzi zawodową działalność dziennikarską jako korespondent zagraniczny akredytowany przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych;

6) bierze udział w wykonaniu lub przygotowaniu wykonania utworu muzycznego, słownomuzycznego, scenicznego, sceniczno-muzycznego, choreograficznego lub pantomimicznego – do 30 dni w roku kalendarzowym;

7) bierze udział w tworzeniu lub realizacji utworu audiowizualnego – do 30 dni w roku kalendarzowym;

8) wygłasza okazjonalne wykłady, referaty lub prezentacje – do 30 dni w roku kalendarzowym;

9) wykonuje pracę bezpośrednio związaną z międzynarodowym wydarzeniem sportowym jako osoba skierowana na to wydarzenie przez międzynarodową organizację sportową, zagraniczny związek sportowy lub zagraniczny klub sportowy;

10) jest sportowcem wykonującym pracę dla klubu sportowego mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – do 30 dni w roku kalendarzowym;

11) jest osobą, o której mowa w art. 12 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (duchownym, osobą zakonną kościołów i innych związków wyznaniowych, ustanowioną według przepisów prawa wewnętrznego kościoła lub innego związku wyznaniowego), wykonującą w związku z pełnioną funkcją religijną pracę w:

a) kościele lub innym związku wyznaniowym, którego status jest uregulowany umową międzynarodową lub ustawą albo który działa na podstawie wpisu do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych,

b) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej kościoła lub innego związku wyznaniowego, o którym mowa w lit. a,

c) innym podmiocie na podstawie skierowania przez właściwy organ lub osobę prawną kościoła lub innego związku wyznaniowego, o którym mowa w lit. a,

d) krajowej organizacji międzykościelnej mającej osobowość prawną;

12) jest studentem studiów stacjonarnych, które odbywa w Rzeczypospolitej Polskiej w jednostce prowadzącej studia:

a) zatwierdzonej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych na potrzeby przyjmowania cudzoziemców w celu podjęcia lub kontynuacji studiów zgodnie z art. 144 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach, chyba że ta jednostka nie podlega obowiązkowi zatwierdzenia, albo

b) która nie podlega obowiązkowi zatwierdzenia zgodnie z art. 144 ust. 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i w stosunku do której nie została wydana decyzja o zakazie przyjmowania cudzoziemców, o której mowa w art. 144a ust. 1 tej ustawy;

W art. 144 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach czytamy, że jednostkę prowadzącą studia zatwierdza się na potrzeby przyjmowania cudzoziemców w celu podjęcia lub kontynuacji studiów, w drodze decyzji, na wniosek tej jednostki, jeżeli są spełnione określone warunki.

W art. 144 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach czytamy, że obowiązkowi zatwierdzenia na potrzeby przyjmowania cudzoziemców w celu podjęcia lub kontynuacji studiów nie podlegają:

• uczelnie akademickie w rozumieniu art. 14 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które są publicznymi uczelniami akademickimi;
• uczelnie wojskowe, o których mowa w art. 433 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;
• uczelnie służb państwowych, o których mowa w art. 433 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;
• uczelnie prowadzone przez kościoły i związki wyznaniowe, których stosunek do Rzeczypospolitej Polskiej reguluje umowa międzynarodowa lub ustawa;
• instytuty badawcze w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o instytutach badawczych oraz instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk, o których mowa w art. 42 ustawy o Polskiej Akademii Nauk.

13) jest studentem i wykonuje pracę w ramach praktyki zawodowej przewidzianej w programie studiów w uczelni należącej do polskiego systemu szkolnictwa wyższego i nauki;

14) jest uczniem i wykonuje pracę w ramach praktyki zawodowej przewidzianej programem nauczania w szkole ponadpodstawowej należącej do polskiego systemu oświaty;

15) jest młodocianym zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego;

16) wykonuje pracę w ramach unijnego programu na rzecz kształcenia i szkolenia;

17) wykonuje pracę w ramach praktyki lub stażu zawodowego, które są organizowane we współpracy z międzynarodową organizacją studencką;

18) posiada wizę wydaną w celu udziału w programie wymiany kulturalnej lub edukacyjnej, programie pomocy humanitarnej lub programie pracy wakacyjnej uregulowanych umową międzynarodową, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, i wykonuje pracę w ramach tego programu;

19) jest uczestnikiem rządowego programu staży biznesowych adresowanych do środowisk polonijnych;

20) posiada zezwolenie na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 157g ustawy o cudzoziemcach (Zezwolenie na pobyt czasowy dla wolontariusza), i wykonuje pracę w ramach programu wolontariatu europejskiego;

21) wykonuje pracę jako pracownik naukowy lub badawczo-techniczny w instytucie badawczym, o którym mowa w ustawie o instytutach badawczych;

22) ma miejsce zamieszkania za granicą i został delegowany przez pracodawcę zagranicznego – na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym – na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie:

a) wykonuje prace montażowe, konserwacyjne lub naprawcze kompletnych technologicznie urządzeń, konstrukcji, maszyn lub innego sprzętu, jeżeli ich producentem jest pracodawca zagraniczny,

b) odbiera zamówione, wykonane przez polskiego przedsiębiorcę urządzenia, maszyny, inny sprzęt lub części,

c) szkoli pracowników polskiego pracodawcy będącego odbiorcą urządzeń, konstrukcji, maszyn lub innego sprzętu, o których mowa w lit. a, w zakresie ich obsługi lub użytkowania,

d) dokonuje montażu, demontażu lub obsługi stoisk targowych, jeżeli wystawcą jest zagraniczny pracodawca;

23) wykonuje pracę na rzecz posła do Parlamentu Europejskiego w związku z funkcją pełnioną przez tego posła;

24) jest uprawniony na zasadach określonych w aktach prawnych wydanych przez organy powołane na mocy Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, podpisanego w Ankarze dnia 12 września 1963 r.;

25) posiada ważną wizę wydaną w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 23 ustawy o cudzoziemcach (przyjazdu ze względów humanitarnych, z uwagi na interes państwa lub zobowiązania międzynarodowe, cel wydania zgodny z rozporządzeniem „21”);

26) wykonuje zawód lekarza lub lekarza dentysty, mając prawo wykonywania zawodu na zasadach określonych przepisami ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty;

27) wykonuje zawód pielęgniarki lub położnej, mając prawo wykonywania zawodu przyznane lub stwierdzone zgodnie z przepisami ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej;

28) wykonuje zawód ratownika medycznego, mając prawo wykonywania zawodu zgodnie z przepisami ustawy o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych;

29) wykonuje zawód fizjoterapeuty, mając prawo wykonywania zawodu zgodnie z przepisami ustawy o zawodzie fizjoterapeuty;

30) wykonuje zawód farmaceuty, mając prawo wykonywania zawodu zgodnie z przepisami ustawy o zawodzie farmaceuty;

31) wykonuje pracę w prywatnej służbie domowej członka misji dyplomatycznej lub urzędu konsularnego państwa obcego lub innej osoby zrównanej z członkiem misji dyplomatycznej lub urzędu konsularnego na podstawie ustaw, umów międzynarodowych lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych.

Przepisy przejściowe

Nowe rozporządzenie wprowadza również dwa przepisy przejściowe. Pierwszy z nich umożliwia korzystanie, przez 6 miesięcy licząc od 1 grudnia 2025 r., z przepisów poprzedniego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę, cudzoziemcom, do których nie mają zastosowania przepisy nowego rozporządzenia.   

Drugi stanowi:

„W okresie od dnia 1 grudnia 2025 r. do dnia 30 czerwca 2026 r. § 1 pkt 12 stosuje się także do cudzoziemca będącego studentem studiów stacjonarnych odbywanych w Rzeczypospolitej Polskiej w niepublicznej uczelni akademickiej lub w publicznej uczelni zawodowej, która nie spełnia warunku określonego w art. 144 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach.”

Oznacza to, że do 30 czerwca 2026 r. uczelnia, na której stacjonarnie studiuje cudzoziemiec nie musi spełniać wymogu bycia na liście zatwierdzonej na potrzeby przyjmowania cudzoziemców w celu podjęcia lub kontynuacji studiów, by mógł on korzystać z przywileju pracy bez zezwolenia na pracę.

Szczegółowych informacji w zakresie zatrudniania cudzoziemców udzielają konsultanci Zielonej Linii pod numerem telefonu 19 524.

Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie szczególnych przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi.