Zasiłek macierzyński 2023 – co powinieneś wiedzieć?
Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2023-07-17
Zmiany długości urlopów związanych z rodzicielstwem wprowadzone do Kodeksu pracy w kwietniu 2023 r. niosą za sobą również zmianę przepisów dotyczących zasiłku macierzyńskiego. Sprawdź, co się zmieniło w tym zakresie.
Urlop rodzicielski został wydłużony o 9 tygodni, a co za tym idzie - zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego przysługuje dłużej.
Okres zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego
Zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego przysługuje za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego. Wypłacany jest przez:
- 41 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
- 43 tygodnie – w przypadku urodzenia dwóch lub więcej dzieci przy jednym porodzie,
- 38 tygodni – w przypadku gdy:
- rodzina zastępcza (niezawodowa) przyjmie na wychowanie dziecko do lat 7 (lub do 10 lat, jeśli dziecko ma odroczony obowiązek szkolny),
- osoba ubezpieczona przyjmie na wychowanie dziecko do lat 14 i złoży wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka.
Ze wskazanego wymiaru urlopu rodzicielskiego każdemu z rodziców dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Tego prawa nie można przenieść na drugiego z rodziców. Skorzystanie z urlopu rodzicielskiego w wymiarze co najmniej 9 tygodni oznacza wykorzystanie przez rodzica dziecka urlopu z wymienionej wyżej puli urlopu.
Oznacza to, że rodzice mogą się dzielić wymiarem zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego (odpowiednio np. 32, 34 tygodnie) na dotychczasowych zasadach, a pozostałe dodatkowe 9 tygodni urlopu może wykorzystać tylko jedno z ubezpieczonych rodziców.
Czytaj także: 5 zmian w Kodeksie pracy [INFOGRAFIKA]
Wysokość zasiłku macierzyńskiego
Jeżeli złożysz wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze (tzw. długi wniosek) do 21 dni po porodzie albo przyjęciu dziecka na wychowanie, zasiłek będzie wynosił 81,5 proc. podstawy wymiaru zasiłku.
Długi wniosek o zasiłek macierzyński nie może dotyczyć 9 tygodni urlopu rodzicielskiego dla drugiego z rodziców. Za tą część urlopu zasiłek zawsze wynosi 70 proc. podstawy wymiaru zasiłku.
Jeżeli nie wykorzystasz ani jednego dnia zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego w wysokości 81,5 proc. w pierwszym roku życia dziecka (na podstawie długiego wniosku), będzie Ci przysługiwać jednorazowe wyrównanie zasiłku do 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku. Jednorazowe wyrównanie będzie wypłacane na wniosek uprawnionego rodzica. W takiej sytuacji zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego wyniesie 70 proc. podstawy wymiaru zasiłku.
Z zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego można skorzystać jednorazowo albo można go podzielić maksymalnie na 5 dowolnych części. Ostatnia część urlopu może przypadać najpóźniej do końca roku, w którym dziecko skończy 6 lat, a w przypadku dziecka przyjętego na wychowanie odpowiednio 7, 10 i 14 lat.
Wysokość zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu ojcowskiego
Ubezpieczony ojciec dziecka ma prawo do 2 tygodni zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu ojcowskiego. Musi je wykorzystać do:
- dnia, w którym dziecko skończy 12 miesięcy, albo
- dnia, w którym minie 12 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu dziecka, jednak nie dłużej niż do dnia, w którym dziecko skończy 14 lat.
Za okres urlopu ojcowskiego ojcu przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku.
Czytaj także: O zmianach w przepisach prawa pracy cz.1 [WYWIAD]
Wniosek
Podstawą do ustalenia zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego jest wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego oraz pozostałe niezbędne dokumenty.
Formularze stanowiące podstawę do wypłaty zasiłku macierzyńskiego to: ZUR, ZAM, Z-15a, Z-15b, ZAS-24, Z-3a, ZAS-5, ZNp-7. Nowe wzory formularzy są dostępne na www.zus.pl oraz na PUE ZUS.
Szczegółowych informacji w tym zakresie udziela Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Katarzyna Sędziak (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)
Źródło:
Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw.
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Ustawa z dnia z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu zielonalinia.gov.pl,opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.
Zobacz podobne artykuły:
Planujesz otwarcie działalności gospodarczej? Sprawdź, jakie wysokości składek na ubezpieczenia społeczne obowiązują w 2026 roku! Od 1 stycznia 2026 r. wzrosła kwota minimalnego wynagrodzenia i prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w 2026 r. W związku z tym zmianie uległa wysokości składek na ubezpieczenia społeczne odprowadzane przez przedsiębiorców. Podpowiadamy, ile wynoszą składki preferencyjne dla nowych firm oraz ile zapłacą pozostałe osoby prowadzące działalność gospodarczą.
Wynagrodzenie minimalne w 2026 r. Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę (najczęściej dotyczy umów o pracę) oraz minimalnej stawki godzinowej (najczęściej dotyczy umów zleceń) zmienia się zawsze 1 stycznia. W latach 2023 i 2024 kwoty aktualizowano dwa razy (1 stycznia i 1 lipca). W 2025 r. wysokość płacy minimalnej zmieniła się tylko raz. To samo zaplanowano w 2026 r., gdy minimalne wynagrodzenie zostanie wprowadzone jedynie 1 stycznia i będzie obowiązywać przez cały rok. Ile wyniesie? Odpowiadamy.
Niedziele handlowe w 2026 r Przepisy zakazują handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem oraz powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w niedziele i święta w placówkach handlowych. Od tej ustawowej zasady są jednak wyjątki. Wyłączają one z tego zakazu 8 niedziel. O które z nich w 2026 r. chodzi? Odpowiadamy.
Wigilia Bożego Narodzenia dniem wolnym od pracy! Czy dla wszystkich? W 2025 roku Wigilia po raz pierwszy będzie dniem wolnym od pracy. Kodeks pracy przewiduje jednak sytuacje, w których praca w niedziele i święta, w tym w Wigilię, jest dozwolona. Sprawdź, kogo ten przepis dotyczy oraz jakim sankcjom podlega pracodawca, który go nie stosuje.
Święta wolne od pracy w 2026 roku W Polsce obowiązuje 14 ogólnopaństwowych świąt wolnych od pracy. Warto zatem wcześniej zaplanować swój urlop, aby zyskać więcej dni wolnego. Podpowiadamy, w jakie dni przypadają święta wolne od pracy w 2026 roku!
Co warto wiedzieć o składce na ubezpieczenie wypadkowe? Składka na ubezpieczenie wypadkowe nie jest jednakowa dla każdego przedsiębiorcy. Dlaczego? Od czego zależy jej wysokość? Kto i w jaki sposób ją ustala? Odpowiadamy.
Prawo jazdy na rynku pracy – wymóg czy przeżytek? 22 września, jak co roku, obchodzony jest dzień bez samochodu. To dobry moment, aby zastanowić się, czy na współczesnym rynku pracy posiadanie prawa jazdy można utożsamiać z warunkiem znalezienia dobrej pracy. A może jest to już przeżytek?
Renta szkoleniowa z ZUS Osoba, która ze względu na niezdolność do pracy w swoim zawodzie zmuszona jest do przekwalifikowania, może starać się o rentę szkoleniową. Świadczenie to przyznawane jest przed Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Aby je otrzymać, trzeba jednak spełniać pewne warunki. Prześledziliśmy je dokładnie.
