Powrót

Jak zatrudnić specjalistów ze Wschodu?

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2021-03-17

Należy zauważyć, iż pojęcie „Wschodu” jest dość szerokie – tym bardziej z punktu widzenia polskiego prawa migracyjnego. Stąd też różne są zasady zatrudniania obcokrajowców ze Wschodu. Prawo polskie, co do zasady wymaga, żeby cudzoziemiec wykonujący pracę na terytorium Rzeczypospolitej posiadał zezwolenie na pracę. Możemy wyróżnić kilka typów zezwoleń. Są one wydawane przez wojewodę właściwego ze względu na siedzibę pracodawcy albo przez starostę.

Jeżeli mówimy o dalekim wschodzie (Chiny, Nepal, Indie) – cudzoziemiec powinien posiadać zezwolenie na pracę, które uprawnia go do pracy w Polsce od 3 miesięcy do lat 3. Natomiast wyjątek stanowi 6 krajów, dla których została wprowadzona uproszczona procedura zatrudnienia. Cudzoziemcy z Armenii, Białorusi, Gruzji, Ukrainy, Rosji, Mołdawii mogą zostać zatrudnieni bez zezwolenia przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, jeżeli powiatowy urząd pracy przed rozpoczęciem pracy przez cudzoziemca wpisał oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń. Mówiąc prościej, obywatele tych państw mogą rozpocząć pracę na podstawie nie zezwolenia, a oświadczenia. Trzeba przy tym zaznaczyć, iż zarejestrowanie oświadczenia w powiatowym urzędzie pracy jest procedurą o wiele prostszą i szybszą niż otrzymanie zezwolenia na pracę. To uproszczenie istnieje dość dawno w polskim prawie. Zostało wprowadzone, kiedy Polska wstąpiła do Unii Europejskiej, co też skutkowało masową emigracją Polaków oraz spadkiem siły roboczej w kraju. Żeby zachęcić i ułatwić pracę cudzoziemcom z krajów sąsiedzkich, została wprowadzona ww. procedura oświadczeniowa. Początkowo instytucja oświadczenia (uproszczonego zezwolenia) istniała poza ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz poza regułami postępowania administracyjnego. Występowała też pod inną nazwą. Jednakże już od 2018 roku została dość dobrze uregulowana i pojawiła się w ustawie.

 

Oświadczenie a zezwolenie

Dlaczego oświadczenie nazywa się uproszczoną formą zatrudnienia? Otóż pracodawca, żeby zarejestrować oświadczenie w urzędzie pracy nie musi przeprowadzać testu rynku pracy, a urząd ma zazwyczaj 7 dni roboczych, żeby dokonać rejestracji tego oświadczenia (jeżeli wymagane jest postępowanie wyjaśniające – wtedy 1 miesiąc). Trzeba jednak zaznaczyć, że w zależności od obłożenia pracą konkretnego urzędu pracy rejestracja może nastąpić nawet szybciej. Natomiast zezwolenie wymaga więcej wysiłku. Minusem oświadczeń jest to, że jest przewidziane tylko dla obywateli 6 ww. krajów i jest ograniczone w czasie. Zezwolenie natomiast można uzyskać na dłuższy okres oraz pracownik może pracować nieprzerwanie, jednakże czas oczekiwania i procedura jest bardziej skomplikowana.

Oświadczenie i zezwolenia pozwalają zatrudnić zarówno osobę, która już jest w Polsce, jak i tę, która znajduje się poza Polską i dopiero będzie ubiegać się o uzyskanie wizy.

 

Jakie są ograniczenia w zatrudnianiu, o czym warto pamiętać?

Legalizacja pracy cudzoziemca należy do skomplikowanych procesów. Po pierwsze, zatrudnienie cudzoziemców jest uregulowane w kilku różnych ustawach i aktach wykonawczych. Po drugie, właściwe urzędy i organy kontrolujące mają czasami różną praktykę działania oraz własną interpretację przepisów. Zatrudniając cudzoziemca należy pamiętać, że nie każda podstawa legalnego pobytu (np. wiza wydana w celu turystycznym) – nawet istniejąca w momencie uzyskania zezwolenia na pracę – umożliwia jej wykonywanie.

Ponadto należy pamiętać, że z cudzoziemcem należy podpisać umowę w formie pisemnej, w języku dla niego zrozumiałym. Dotyczy to również umów cywilnoprawnych. Co jest bardzo istotne, każda zmiana stanowiska wymaga nowego pozwolenia - zmniejszenie wynagrodzenia czy awans na wyższe stanowisko również. Zezwolenie na pracę jest wymagane nie tylko przy zatrudnieniu, ale również do legalnego pełnienia funkcji członka zarządu bądź prokurenta spółki.

Ubiegając się o pozwolenie na pracę dla cudzoziemca należy pamiętać, że pracodawca nie może posiadać zaległości wobec ZUS i US.

 

Jakie formalności muszą spełnić polskie firmy chcące zatrudnić pracowników ze Wschodu?

Ścieżka zatrudnienia cudzoziemca wygląda mniej więcej następująco:

1. Ustalenie, obywatelem jakiego kraju jest cudzoziemiec – od tego zależy, o jaki dokument należy się ubiegać. W przypadku obywateli wspominanych 6 państw należy zweryfikować, czy dana osoba nie pracowała wcześniej na podstawie oświadczenia. Jeżeli okaże się, że tak było – trzeba będzie sprawdzić, czy w ogóle zatrudnienie na podstawie oświadczenia będzie możliwe, czy też konieczne będzie uzyskanie zezwolenia na pracę.

2. Określenie stanowiska – od stanowiska zależy, o jaki typ zezwolenia będzie wnioskować pracodawca (np. praca sezonowa, zezwolenie na pracę dla prezesa zarządu itp.).

3. Jeżeli okaże się, że stanowisko lub obywatelstwo wymaga zezwolenia, może być wymagane przeprowadzenie testu rynku pracy (to jest weryfikacja za pośrednictwem urzędu pracy, czy istnieje możliwość zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy na rynku lokalnym). Ale nie zawsze, są wyjątki, które mogą występować na terenie całego kraju lub nawet na terenie poszczególnych powiatów i znoszą ten obowiązek.

4. Kompletowanie dokumentów, dokonanie opłat i złożenie wniosku do właściwego urzędu (urzędu pracy lub wojewody). Jak wcześniej wskazano każdy urząd może mieć swoje indywidualne wymagania i np. uzyskanie zezwolenia na pracę w jednym województwie nie jest równoznaczne z uzyskaniem tego samego zezwolenia u innego wojewody czy powiatowego urzędu pracy.

5. Oczekiwanie. Czas oczekiwania może być różny i tu do decyzji pracodawcy należy, czy w tym czasie być aktywnym i stosować środki przyspieszenia przewidziane w kpa, czy grzecznie czekać. Istnieje jednak ryzyko, że czas oczekiwania może wynieść nawet kilka miesięcy.

6. Po uzyskaniu stosownego dokumentu można albo zatrudnić cudzoziemca, albo – jeżeli jest jeszcze poza Polską – przekazać oryginał dokumentu cudzoziemcowi, żeby mógł wnioskować o wizę. I tu znowu należy podkreślić i przypomnieć, że warunkiem koniecznym przy zatrudnieniu cudzoziemca jest zawarcie umowy w formie pisemnej w języku dla niego zrozumiałym. Przy czym warunki zatrudnienia wskazane w oświadczeniu/zezwoleniu muszą być takie same, jak w umowie.

 

 

Autorem komentarza jest Valeria Jeleńska, Prezes Zarządu w JP Business Law Firm

Prawnik z wieloletnim doświadczeniem praktycznym, wraz z zespołem doradza podmiotom polskim między innymi w ramach ich współpracy z agencjami pracy tymczasowej oraz wspiera pracodawców przy zatrudnianiu cudzoziemców.


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Zwolnienie z informacji starosty
    Informacja starosty jest dokumentem potwierdzającym, że pracy, którą polski pracodawca chce powierzyć cudzoziemcowi nie może wykonywać bezrobotny zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy. Dołącza się go m.in. do wniosku o zezwolenie na pracę. Opisujemy sytuacje, w których informacja starosty nie jest wymagana.

  • Zezwolenie jednolite – obowiązki po uzyskaniu zezwolenia
    Zezwolenia na pobyt czasowy i pracę udziela się, gdy celem pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest wykonywanie pracy, czytamy w art. 114 ustawy o cudzoziemcach. Po wydaniu takiego zezwolenia cudzoziemiec ma pewne obowiązki. Jakie? Odpowiadamy.

  • Zezwolenie jednolite – odmowa wydania lub cofnięcie
    Zezwolenie na pobyt i pracę, tzw. zezwolenie jednolite, jest wydawane cudzoziemcom zamierzającym podjąć lub kontynuować pracę na terytorium Polski, o ile okoliczności te uzasadniają pobyt cudzoziemca na terytorium RP, przez okres dłuższy niż 3 miesiące i nie dłuższy niż 3 lata. Istnieją sytuacje, w których wojewoda może nie wydać takiego zezwolenia lub cofnąć dokument już wydany. Opisujemy takie okoliczności.

  • Zatrudnianie cudzoziemców. Obowiązki pracodawcy
    Czego powinien dopilnować pracodawca przed powierzeniem pracy cudzoziemcowi?

  • Zezwolenie jednolite – kiedy zmiana lub nowe zezwolenie?
    Zezwolenie jednolite pozawala na legalizację pobytu i pracy w ramach jednej procedury. To niewątpliwa zaleta. Pozwala cudzoziemcowi, który chce wydłużyć swój pobyt w Polsce związany z pracą, złożyć jeden wniosek. Ważność zezwolenia jednolitego (karty pobytu w związku z pracą) wynosi maksymalnie 3 lata. Co jeżeli w tym czasie zmienią się pewne okoliczności? Odpowiadamy.

  • Przedłużenie zezwolenia na pracę sezonową
    Praca sezonowa to praca wykonywana przez okres nie dłuższy niż 9 miesięcy w roku kalendarzowym, w ramach działalności uznanych za sezonowe. Są to wybrane rodzaje w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, a także zakwaterowania i usług gastronomicznych. Wykonywanie pracy sezonowej przez cudzoziemców wymaga zezwolenia na pracę sezonową (typ S). Co zrobić, gdy takie zezwolenie się kończy?

  • Praca sezonowa cudzoziemców – wniosek wielosezonowy
    Praca sezonowa to praca wykonywana przez okres nie dłuższy niż 9 miesięcy w roku kalendarzowym, w rolnictwie, ogrodnictwie, turystyce, w ramach działalności uznanych za sezonowe, w których wydawane są zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca. Dla obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy przewidziano pewne ułatwienia, w tym możliwość złożenia tzw. wniosku wielosezonowego.

  • Cudzoziemcy zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę (cz. 1)
    Co do zasady, cudzoziemcy z państw spoza UE, EOG i Szwajcarii, którzy chcą legalnie pracować w Polsce, muszą mieć zezwolenie na pracę. Od tej zasady są jednak liczne wyjątki, wymienione w ustawie i rozporządzeniu. Których cudzoziemców obejmuje zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę?

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.