Back

Zaległy urlop oraz ekwiwalent pieniężny

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2022-05-23

Urlop wypoczynkowy jest prawem pracownika, wynikającym ze stosunku pracy. Zasady jego przyznawania określają przepisy Kodeksu pracy. Jakie są zasady udzielania zaległego urlopu wypoczynkowego i kiedy należy się ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop? Odpowiadamy.

Przepisy zawarte w Kodeksie pracy stanowią, że w zależności od stażu pracy pracownikowi przysługuje 20 (jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat) lub 26 (jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat) dni urlopu wypoczynkowego. Pracodawca powinien go udzielić, na wniosek pracownika, w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Może się jednak zdarzyć tak, że pracownik nie wykorzysta całej puli przysługujących mu wolnych dni. Wówczas, niewykorzystany urlop staje się urlopem zaległym, który pracownik powinien wykorzystać do 30 września kolejnego roku kalendarzowego. Termin ten zostaje zachowany, jeżeli pracownik rozpocznie urlop najpóźniej 30 września.

Co ważne, w jednym z wyroków Sądu Najwyższego (z dnia 24 stycznia 2006 r. (I PK 124/05)) czytamy, że pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody.  

W uzasadnieniu sąd podkreślił, że prawo do urlopu wypoczynkowego określone jest przepisami o charakterze bezwzględnie obowiązującym i to w odniesieniu do obu stron stosunku pracy. Pracodawca jest zobowiązany do udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego w określonym rozmiarze i terminie określonym według ustalonych zasad, a z drugiej strony pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu i nie może odmówić wykorzystania urlopu udzielonego zgodnie z przepisami prawa pracy.

 

Roszczenie pracownika

Sytuacja, w której pracodawca nie udzieli pracownikowi zaległego urlopu do 30 września kolejnego roku kalendarzowego, chociaż jest naruszeniem przepisów, nie pozbawia pracownika prawa do tego urlopu. Roszczenie pracownika o udzielenie zaległego urlopu przedawnia się dopiero z upływem 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne.

 

Czytaj także: Udzielanie urlopu wypoczynkowego

 

Bieg trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia o udzielenie urlopu wypoczynkowego następuje z końcem roku kalendarzowego, za który urlop przysługuje. Wyjątkiem jest sytuacja, w której urlop został przesunięty na następny rok z przyczyn leżących po stronie pracownika lub pracodawcy. Wówczas termin ten liczy się od 30 września następnego roku. Tak więc prawo do urlopu za 2021 r. przedawni się z dniem 31 grudnia 2024 r., a jeżeli wykorzystanie urlopu zostanie przesunięte na następny rok, urlop przedawni się najpóźniej z dniem 30 września 2025 r.

 

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop

Pracownikowi, który w okresie zatrudnienia nie wykorzysta w całości lub w części przysługującego mu urlopu należy się ekwiwalent pieniężny. Jest on wypłacany przez pracodawcę w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy.

Prawo do ekwiwalentu przysługuje pracownikowi od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, niezależnie od tego w jakim trybie doszło do rozwiązania umowy o pracę oraz jakie przyczyny spowodowały wygaśnięcie stosunku pracy.

W sytuacji gdy pracownik i pracodawca ustalą, że pracownik wykorzysta należny mu urlop w trakcie pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą, bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą, pracodawca nie musi wypłacać ekwiwalentu.

Chodzi tu o sytuację, gdy np. pracownik był zatrudniony na czas określony przez 3 miesiące i później zawarł – od razu – kolejną umowę na czas nieokreślony. Wówczas pracodawca i pracownik mogą porozumieć się co do tego, że pracownik wykorzysta urlop, do którego nabył prawo w czasie zatrudnienia na czas określony, w dalszym okresie trwania stosunku pracy.

 

Szczegółowych informacji na temat urlopów i ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

 

Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Państwowa Inspekcja Pracy „Prawo pracy”.


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Praca na urlopie wychowawczym
    Pracownik, korzystający z urlopu wychowawczego ma prawo w tym czasie podjąć pracę lub inną działalność zarobkową. Nie może to jednak kolidować ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem. Jakie warunki muszą być spełnione? Sprawdź!

  • Praca na próbę – czy pracodawca może nie wypłacić wynagrodzenia?
    Czy próbny nieodpłatny dzień pracy jest zgodny z przepisami? Jakie są możliwości weryfikacji potencjalnego pracownika przed nawiązaniem z nim dłuższej współpracy? Podpowiadamy.

  • Pierwszy urlop wypoczynkowy
    Każdy pracownik ma prawo do corocznego, nieprzerwanego oraz odpłatnego urlopu wypoczynkowego, nawet jeśli podejmuje pierwszą pracę w swoim życiu. Na wymiar przysługującego urlopu mają wpływ okres zatrudnienia oraz wykształcenie danej osoby. Podpowiadamy, jak wyliczyć pierwszy urlop pracownika!

  • Aneks do umowy o pracę [INFOGRAFIKA]
    Podpisanie umowy o pracę z pracownikiem nie oznacza, że warunki w niej zawarte nie mogą ulec zmianie. Jeśli strony umowy postanowią zmienić jakiś zapis, powinien zostać sporządzony aneks do umowy. Sprawdź, jakie warunki można zmienić przy pomocy aneksu, a kiedy powinna być sporządzona nowa umowa.

  • Rozmowa o prawie pracy [WYWIAD]
    „Państwowa Inspekcja Pracy nie tylko kontroluje, ale również wspomaga pracodawców” – mówi Piotr Kalbron. Z Okręgowym Inspektorem Pracy w Katowicach rozmawialiśmy m.in. o działaniach PIP, błędach pracodawców, legalizacji zatrudnienia cudzoziemców i planowanych zmianach w prawie pracy. Zapraszamy do lektury.

  • Prawo do urlopu tacierzyńskiego i ojcowskiego, gdy matka dziecka nie pracuje
    Urlop tacierzyński i ojcowski to uprawnienia rodzicielskie przysługujące pracującemu ojcu. Nie są to jednak tożsame terminy. Podpowiadamy, jakie są różnice pomiędzy tymi uprawnieniami oraz czy przysługują one ojcu dziecka, gdy matka nie pracuje.

  • Błędy na świadectwie pracy – co zrobić?
    Następstwem rozwiązania umowy o pracę jest wręczenie pracownikowi świadectwa pracy, które powinno być prawidłowo wypełnione. Należy to do obowiązków pracodawcy. Jednak mogą zdarzyć się sytuacje, kiedy pracownik po otrzymaniu dokumentu zauważy na nim błędy. Co powinien wtedy zrobić? Jak powinien zareagować? Wyjaśniamy!

  • Umowa na okres próbny – planowane zmiany w prawie pracy
    W związku z koniecznością wdrożenia przez Polskę Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1152 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w Unii Europejskiej, w polskim ustawodawstwie planowane są zmiany dotyczące m.in. umów o pracę na okres próbny. Podpowiadamy, jakie są wytyczne w tym zakresie.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.

    Pokaż/ukryj panel komentarzy