Back

Zaległy urlop oraz ekwiwalent pieniężny

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2022-05-23

Urlop wypoczynkowy jest prawem pracownika, wynikającym ze stosunku pracy. Zasady jego przyznawania określają przepisy Kodeksu pracy. Jakie są zasady udzielania zaległego urlopu wypoczynkowego i kiedy należy się ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop? Odpowiadamy.

Przepisy zawarte w Kodeksie pracy stanowią, że w zależności od stażu pracy pracownikowi przysługuje 20 (jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat) lub 26 (jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat) dni urlopu wypoczynkowego. Pracodawca powinien go udzielić, na wniosek pracownika, w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Może się jednak zdarzyć tak, że pracownik nie wykorzysta całej puli przysługujących mu wolnych dni. Wówczas, niewykorzystany urlop staje się urlopem zaległym, który pracownik powinien wykorzystać do 30 września kolejnego roku kalendarzowego. Termin ten zostaje zachowany, jeżeli pracownik rozpocznie urlop najpóźniej 30 września.

Co ważne, w jednym z wyroków Sądu Najwyższego (z dnia 24 stycznia 2006 r. (I PK 124/05)) czytamy, że pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody.  

W uzasadnieniu sąd podkreślił, że prawo do urlopu wypoczynkowego określone jest przepisami o charakterze bezwzględnie obowiązującym i to w odniesieniu do obu stron stosunku pracy. Pracodawca jest zobowiązany do udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego w określonym rozmiarze i terminie określonym według ustalonych zasad, a z drugiej strony pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu i nie może odmówić wykorzystania urlopu udzielonego zgodnie z przepisami prawa pracy.

 

Roszczenie pracownika

Sytuacja, w której pracodawca nie udzieli pracownikowi zaległego urlopu do 30 września kolejnego roku kalendarzowego, chociaż jest naruszeniem przepisów, nie pozbawia pracownika prawa do tego urlopu. Roszczenie pracownika o udzielenie zaległego urlopu przedawnia się dopiero z upływem 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne.

 

Czytaj także: Udzielanie urlopu wypoczynkowego

 

Bieg trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia o udzielenie urlopu wypoczynkowego następuje z końcem roku kalendarzowego, za który urlop przysługuje. Wyjątkiem jest sytuacja, w której urlop został przesunięty na następny rok z przyczyn leżących po stronie pracownika lub pracodawcy. Wówczas termin ten liczy się od 30 września następnego roku. Tak więc prawo do urlopu za 2021 r. przedawni się z dniem 31 grudnia 2024 r., a jeżeli wykorzystanie urlopu zostanie przesunięte na następny rok, urlop przedawni się najpóźniej z dniem 30 września 2025 r.

 

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop

Pracownikowi, który w okresie zatrudnienia nie wykorzysta w całości lub w części przysługującego mu urlopu należy się ekwiwalent pieniężny. Jest on wypłacany przez pracodawcę w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy.

Prawo do ekwiwalentu przysługuje pracownikowi od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, niezależnie od tego w jakim trybie doszło do rozwiązania umowy o pracę oraz jakie przyczyny spowodowały wygaśnięcie stosunku pracy.

W sytuacji gdy pracownik i pracodawca ustalą, że pracownik wykorzysta należny mu urlop w trakcie pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą, bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą, pracodawca nie musi wypłacać ekwiwalentu.

Chodzi tu o sytuację, gdy np. pracownik był zatrudniony na czas określony przez 3 miesiące i później zawarł – od razu – kolejną umowę na czas nieokreślony. Wówczas pracodawca i pracownik mogą porozumieć się co do tego, że pracownik wykorzysta urlop, do którego nabył prawo w czasie zatrudnienia na czas określony, w dalszym okresie trwania stosunku pracy.

 

Szczegółowych informacji na temat urlopów i ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

 

Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Państwowa Inspekcja Pracy „Prawo pracy”.


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Uprawnienia pracownika-rodzica dziecka niepełnosprawnego
    Pracownik opiekujący się dzieckiem niepełnosprawnym może wnioskować o elastyczne formy zatrudnienia, jeśli nie naruszają one organizacji pracy. Podpowiadamy, z jakich ułatwień mogą skorzystać rodzice dzieci niepełnosprawnych oraz jakich formalności należy dopełnić.

  • Potrącenia z wynagrodzenia za pracę
    Wynagrodzenie za pracę podlega ochronie. Pracodawca nie może więc bez zgody pracownika dokonywać jakichkolwiek potrąceń z wypłaty. Wyjątek stanowią sytuacje przewidziane w przepisach, np. świadczenia alimentacyjne. Pozostałe, bezpodstawne potrącenia są wykroczeniem przeciwko prawom pracownika, zagrożonym karą grzywny do 30 tys. zł.

  • Kiedy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie postojowe?
    Kiedy zakład produkcyjny z jakichś powodów zaczyna stopniowo ograniczać produkcję, może to doprowadzić do przestoju w firmie. Niektórzy pracodawcy w takich sytuacjach decydują się na redukcję zatrudnienia, inni natomiast wolą zachować pracowników. Podpowiadamy, w jakich sytuacjach pracodawca może obniżyć wynagrodzenie pracowników na czas przestoju, a kiedy powinien im wypłacać pełne wynagrodzenie postojowe.

  • Urlop dla poratowania zdrowia
    Urlop dla poratowania zdrowia jest szczególnym rodzajem płatnego urlopu. Przysługuje on określonym grupom pracowników w ściśle określonych przypadkach. Podpowiadamy, kto i w jakich okolicznościach może z niego skorzystać.

  • Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim
    Przepisy polskiego prawa pracy zapewniają kobietom nie tylko ochronę zatrudnienia w okresie ciąży, ale również gwarantują możliwość powrotu do pracy po zakończeniu urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Jakie warunki muszą być spełnione oraz na co mogą liczyć mamy wracające do pracy? Odpowiadamy.

  • Plan urlopów a gwarancja dotrzymania terminu
    Dobrze przygotowany plan urlopów to dla firmy gwarancja niezachwianego działania, szczególnie w sezonie wakacyjnym. I choć nie każdy pracodawca jest zobowiązany do jego tworzenia, warto go przygotować. Czy zatwierdzony przez pracodawcę plan urlopów jest dla pracownika gwarancją jego otrzymania? Sprawdziliśmy to.

  • Praca w trakcie urlopów związanych z rodzicielstwem
    Celem urlopów związanych z rodzicielstwem jest pogłębienie więzi między rodzicami a dziećmi. Zdarzają się jednak sytuacje, w których świeżo upieczeni rodzice chcą podjąć pracę w okresie korzystania z tych świadczeń. Czy jest to dopuszczalne? Na co zwrócić uwagę? Odpowiadamy.

  • Praca w niedziele i święta
    Zgodnie z przepisami dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta określone w ustawie o dniach wolnych. Co do zasady, w tych dniach nie można pracować. Kodeks pracy przewiduje jednak przypadki, kiedy praca może być wykonywana w niedziele bądź święto. Co to za przypadki? Odpowiadamy.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.

    Pokaż/ukryj panel komentarzy