Urlop wychowawczy – tego o nim możesz nie wiedzieć!
Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2017-10-20
Sprawdź, jak niefortunnym wyliczeniem możesz pozbawić się części urlopu oraz kiedy pracodawca musi przedłużyć Ci umowę.
Z urlopu wychowawczego mogą skorzystać rodzice, którzy posiadają co najmniej 6-miesięczny staż pracy. Chodzi tu o ogólny staż pracy, a nie tylko staż u pracodawcy, u którego składa się wniosek. Do wskazanych miesięcy zalicza się także okres urlopu macierzyńskiego oraz okresy, w których praca nie była świadczona z powodu choroby. Nie można zaliczyć jednak umów cywilnoprawnych oraz okresu prowadzenia działalności gospodarczej.
6-miesięczny okres zatrudnienia nie musi przypadać bezpośrednio przed urodzeniem dziecka. Jeśli po urodzeniu dziecka kobieta podejmie pierwszą pracę, przepracuje 6 miesięcy, może wnioskować o urlop wychowawczy. Oczywiście pod warunkiem, że dziecko nie ukończyło jeszcze 6. roku życia.
Wymiar urlopu wychowawczego
Urlop wychowawczy przysługuje w wymiarze 36 miesięcy. Przy czym jeden miesiąc przeznaczony jest wyłącznie dla drugiego rodzica i prawa do niego nie można przenieść na drugiego opiekuna.
Prawo do pełnego urlopu przysługuje jednemu rodzicowi tylko, gdy drugi rodzic nie żyje, gdy nie przysługuje mu władza rodzicielska lub gdy został jej pozbawiony albo uległa ona ograniczeniu lub zawieszeniu.
Skrócenie urlopu wychowawczego z winy pracownika
Urlop wychowawczy może być udzielany w częściach, nie więcej niż 5. Dlatego warto przemyśleć okresy poszczególnych części, jeśli chcemy skorzystać ze wszystkich miesięcy przysługującego urlopu. Przepis, który ma działać na naszą korzyść, może być bowiem niekorzystny. Jeśli pracownik będzie wnioskował kilka razy o kilkumiesięczny urlop wychowawczy, np. 3 miesiące, może okazać się, że pomimo tego, że pozostało mu zgodnie z obliczeniami nawet ponad rok urlopu, nie będzie mógł z niego skorzystać, bo wykorzysta wszystkie 5 części.
Urlop wychowawczy a koniec umowy
W myśl przepisów, że urlop wychowawczy przysługuje tylko osobom zatrudnionym, rodzic pracujący na podstawie umowy na czas określony, ma prawo do urlopu wychowawczego do czasu zakończenia umowy. Jeśli jednak we wniosku wskaże datę zakończenia urlopu wykraczającą poza okres trwania umowy, a pracodawca udzieli urlopu na okres dłuższy niż okres zatrudnienia, uważa się że zawarli oni nową umowę o pracę. Zgodnie z wyrokiem sądu muszą jednak istnieć podstawy, aby stwierdzić, że taki był zgodny zamiar pracodawcy i pracownika.
Pracownik na urlopie wychowawczym jest chroniony przed zwolnieniem? Tak, ale tylko jeśli wniosek już został złożony z zachowaniem terminu lub przebywa na urlopie. Jeśli pracownik składa wniosek o urlop wychowawczy po otrzymaniu wypowiedzenia, urlop przysługuje do zakończenia zatrudnienia, a wypowiedzenie nadal obowiązuje.
Szczegółowe informacje na temat przepisów prawa pracy można uzyskać w Państwowej Inspekcji Pracy.
Joanna Kuzub (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)
Źródło: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu zielonalinia.gov.pl,opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.
Zobacz podobne artykuły:
Wynagrodzenie minimalne w 2026 r. Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę (najczęściej dotyczy umów o pracę) oraz minimalnej stawki godzinowej (najczęściej dotyczy umów zleceń) zmienia się zawsze 1 stycznia. W latach 2023 i 2024 kwoty aktualizowano dwa razy (1 stycznia i 1 lipca). W 2025 r. wysokość płacy minimalnej zmieniła się tylko raz. To samo zaplanowano w 2026 r., gdy minimalne wynagrodzenie zostanie wprowadzone jedynie 1 stycznia i będzie obowiązywać przez cały rok. Ile wyniesie? Odpowiadamy.
Niedziele handlowe w 2026 r Przepisy zakazują handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem oraz powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w niedziele i święta w placówkach handlowych. Od tej ustawowej zasady są jednak wyjątki. Wyłączają one z tego zakazu 8 niedziel. O które z nich w 2026 r. chodzi? Odpowiadamy.
Wigilia Bożego Narodzenia dniem wolnym od pracy! Czy dla wszystkich? W 2025 roku Wigilia po raz pierwszy będzie dniem wolnym od pracy. Kodeks pracy przewiduje jednak sytuacje, w których praca w niedziele i święta, w tym w Wigilię, jest dozwolona. Sprawdź, kogo ten przepis dotyczy oraz jakim sankcjom podlega pracodawca, który go nie stosuje.
Święta wolne od pracy w 2026 roku W Polsce obowiązuje 14 ogólnopaństwowych świąt wolnych od pracy. Warto zatem wcześniej zaplanować swój urlop, aby zyskać więcej dni wolnego. Podpowiadamy, w jakie dni przypadają święta wolne od pracy w 2026 roku!
Bieg okresu wypowiedzenia [INFOGRAFIKA] Czy wiesz, jak liczyć bieg okresu wypowiedzenia? Podpowiadamy!
Brak wynagrodzenia a rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia Czy niewypłacanie pracownikowi wynagrodzenia na czas może być powodem rozwiązania umowy przez pracownika bez wypowiedzenia? Na co zwrócić uwagę i jakie przepisy Kodeksu pracy mają w tym przypadku zastosowanie? Odpowiadamy.
Urlop na żądanie – wątpliwości Urlop na żądanie od samego początku sprawiał problemy z interpretacją przepisów zarówno pracownikom, jak i pracodawcom. Najczęściej kłopoty dotyczą rozumienia wymiaru urlopu na żądanie. Niektórzy myślą, że to dodatkowe dni wolne, liczone poza limitem 20 lub 26 dni urlopu wypoczynkowego. Inne nieporozumienie dotyczy sposobu udzielania urlopu na żądanie. Istnieje przekonanie, że wystarczy samo zgłoszenie chęci wzięcia takiego dnia wolnego do pracodawcy. Postaramy się rozwiać te wątpliwości.
Urlop wypoczynkowy a przedawnienie Zarówno pracownicy, jak i pracodawcy mają wiele wątpliwości dotyczących przepisów o urlopie wypoczynkowym, zawartych w Kodeksie pracy. Kilka z nich, dotyczących przedawnienia urlopu rozwiewa Marta Piernikowska, specjalista z Okręgowego Inspektoratu Pracy w Bydgoszczy. Zachęcamy do lektury części artykułu ekspertki.
