Powrót

Stosunek pracy na podstawie powołania, wyboru i mianowania

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2021-04-16

Oprócz najbardziej znanych form zatrudnienia, takich jak umowa o pracę, umowa zlecenia czy umowa o dzieło, możliwe są również inne opcje. Zaliczamy do nich, m.in.: powołanie, wybór oraz mianowanie.

Mimo różnic zachodzących między każdą z tych form zatrudnienia, wszystkie prowadzą do takiego samego skutku, a mianowicie nawiązania stosunku pracy, w ramach którego, zgodnie z definicją Kodeksu pracy, pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (art. 22 § 1 Kodeksu pracy).

 

Powołanie

Zgodnie z art. 68 § 1 Kodeksu pracy stosunek pracy na podstawie powołania może zostać nawiązany tylko w przypadkach określonych w odrębnych przepisach. Takie przepisy mogą wynikać, m.in. z:

  • Ustawy o pracownikach samorządowych (stanowiska zastępcy wójta, skarbnika gminy, skarbnika powiatu i skarbnika województwa),
  • Ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (stanowisko Głównego Inspektora Pracy, jego zastępcy, okręgowych inspektorów pracy i ich zastępców),
  • Ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (stanowisko dyrektora instytucji kultury).

Stosunek pracy na podstawie powołania nawiązuje się w terminie określonym w powołaniu, a jeżeli termin ten nie został określony – w dniu doręczenia powołania, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Powołanie powinno być dokonane na piśmie.

Jeżeli pracownik powołany na stanowisko w wyniku konkursu pozostaje w stosunku pracy z innym pracodawcą i obowiązuje go trzymiesięczny okres wypowiedzenia, może on rozwiązać ten stosunek za jednomiesięcznym wypowiedzeniem. Rozwiązanie stosunku pracy w tym trybie będzie tożsame z rozwiązaniem umowy o pracę przez pracodawcę za wypowiedzeniem.

Pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie (niezwłocznie lub w określonym terminie) odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Dotyczy to również pracownika, który na podstawie przepisów szczególnych został powołany na stanowisko na czas określony.

Odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. W okresie wypowiedzenia pracownik ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem.

 

Wybór

Nawiązywanie stosunku pracy z wyboru zdarza się najczęściej w organach samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 roku o pracownikach samorządowych, na podstawie wyboru zatrudnia się:

  • wójta, burmistrza lub prezydenta miasta,
  • przewodniczącego zarządu związku i jego członków,
  • członków organów sejmiku samorządowego.

Nawiązanie stosunku pracy następuje na podstawie wyboru, jeżeli z wyboru wynika obowiązek wykonywania pracy w charakterze pracownika.

Stosunek pracy z wyboru rozwiązuje się z wygaśnięciem mandatu.

Osoba wybrana na dane stanowisko, przed otrzymaniem mandatu, może jednocześnie być związana umową o pracę z innym pracodawcą. W takim przypadku istnieje możliwość udzielenia jej urlopu bezpłatnego zgodnie z art. 174 § 1 Kodeksu pracy.

Pracownik pozostający w związku z wyborem na urlopie bezpłatnym ma prawo powrotu do pracy u pracodawcy, który zatrudniał go w chwili wyboru, na stanowisko równorzędne pod względem wynagrodzenia z poprzednio zajmowanym, jeżeli zgłosi swój powrót w ciągu 7 dni od rozwiązania stosunku pracy z wyboru. Niedotrzymanie tego warunku powoduje wygaśnięcie stosunku pracy, chyba że nastąpiło ono z przyczyn niezależnych od pracownika.

Pracownikowi, który nie pozostawał w związku z wyborem na urlopie bezpłatnym, przysługuje odprawa w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.

 

Mianowanie

Pojęcie mianowania wywodzi się z instytucji stosunku służbowego, określanego jako stosunek prawny danej osoby do państwa, polegający na zatrudnieniu jej w aparacie państwowym, w celu wykonywania za wynagrodzeniem, w sposób stały i ciągły czynności związanych bezpośrednio z realizacją funkcji państwowych, czy inaczej mówiąc - wykonywania kompetencji państwa.

Mianowanie jako podstawa nawiązania stosunku pracy dotyczy m.in.:

  • urzędników służby cywilnej,
  • prokuratorów,
  • nauczycieli,
  • pracowników naukowych PAN,
  • pracowników naukowych instytutów badawczych,
  • nauczycieli akademickich zatrudnionych na podstawie mianowania w dniu wejścia w życie ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce,
  • sędziów sądów powszechnych, sędziów SN, sędziów sądów administracyjnych.

Nawiązanie stosunku pracy z mianowania odbywa się na podstawie aktu mianowania. W zakresie formy i treści aktu mianowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące umowy o pracę zgodnie z Kodeksem pracy.

 

Katarzyna Sędziak (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych.


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego
    Prawa i obowiązki pracodawcy i pracownika w zakresie zatrudnienia osoby niepełnosprawnej reguluje ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także, jak w przypadku innych pracowników, Kodeks Pracy. Podpowiadamy, jakie uprawnienia ma pracownik niepełnosprawny.

  • Równe traktowanie w zatrudnieniu
    Równe traktowanie pracowników to kwestia, którą trudno jednoznacznie i obiektywnie określić. Są jednak przepisy, które umożliwiają zatrudnionym dochodzenie swoich praw wobec dyskryminacji ze strony pracodawcy. O równym traktowaniu stanowią zapisy Kodeksu pracy. Przybliżamy je i wskazujemy, na co zwrócić uwagę, gdy dostrzegamy, że pracodawca traktuje nas inaczej (gorzej) niż innych pracowników.

  • Wypowiedzenie zmieniające
    Wypowiedzenie zmieniające jest dokumentem proponującym zmianę warunków płacy i pracy. Proponowane zmiany są zazwyczaj mniej korzystne dla pracownika. Wypowiedzenie zmieniające może złożyć tylko pracodawca, pracownik nie ma takiego uprawnienia.

  • Ochrona przedemerytalna pracownika
    Zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy ochrona przedemerytalna oznacza, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę, jeśli pracownikowi (w okresie trwania zatrudnienia) brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego. Sprawdź, komu przysługuje okres ochronny!

  • Przejście zakładu pracy na nowego pracodawcę
    Gdy mówimy o przepisach dotyczących przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę powinniśmy sięgnąć do artykułów 231, 231a i 232 Kodeksu pracy. Jakie obowiązki ma poprzedni i nowy pracodawca? Jakie prawa przysługują w tej sytuacji pracownikom? Odpowiadamy.

  • Odpowiedzialność materialna pracownika
    Pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną według zasad określonych w przepisach Kodeksu pracy.

  • Człowiek powinien mieć poczucie, że jest do czegoś potrzebny [WYWIAD]
    O szukaniu pracy, pisaniu książki, wycieczkach rowerowych, ekologii, zapomnianych zawodach rozmawiamy z Wojciechem Koronkiewiczem, dziennikarzem i rowerzystą.

  • Umowa o pracę - zmiana warunków i powierzenie innej pracy
    Umowa o pracę jest najpopularniejszym rodzajem nawiązania stosunku pracy. Zdarzają się przypadki, że w trakcie trwania umowy pracodawca chce zmienić warunki pracy, zawarte w dokumencie. Co wtedy? I jak wygląda sytuacja przy tymczasowym powierzeniu innej pracy?

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.