Назад

Urlop wypoczynkowy – przydatne informacja dla pracowników

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2023-12-01

Urlop wypoczynkowy jest prawem pracownika, czyli osoby, która świadczy pracę na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę. Nie może on zrzec się tego prawa ani przenieść go na inną osobę. Co jeszcze warto wiedzieć o urlopie wypoczynkowym?

Każdy pracownik ma prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego. Pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi urlopu w roku, w którym nabył on do niego prawo, a niewykorzystany urlop powinien być udzielony do 30 września następnego roku kalendarzowego. To prawo dotyczy pracowników, a więc osób świadczących pracę na podstawie umowy o pracę (najczęściej), a także powołania, wyboru, mianowania czy spółdzielczej umowy o pracę. Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego i jego wymiar określone są w Kodeksie pracy. Osoby, które świadczą pracę na innym rodzaju umowy, np. umowie zlecenia nabywają prawo do urlopu wówczas, gdy przepisy szczególne je przyznają, np. wynikają z podpisanej umowy.

 

Czytaj także: Rozwiązanie umowy o pracę a wypłata wynagrodzenia 

 

Ważne! Urlop wypoczynkowy powinien być udzielony pracownikowi w naturze, czyli dniach wolnych. Wypłata ekwiwalentu jest możliwa jedynie w określonych okolicznościach, takich jak rozwiązanie lub wygaśnięcie umowy o pracę

 

Ile wynosi i od czego zależy wymiar urlopu?

 

W art. 154 § 1 Kodeksu pracy czytamy, że wymiar urlopu wynosi:

  • 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat;
  • 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

 

Ponadto, przepisy Kodeksu pracy stanowią, że wymiar urlopu wypoczynkowego pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru ich czasu pracy, biorąc za podstawę wymiar urlopu określony dla zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

 

Wymiar urlopu wypoczynkowego zależy od stażu pracy i wykształcenia pracownika. Do stażu pracy, od którego uzależniony jest wymiar urlopu, wlicza się:

  • okresy pracy,
  • okres nauki,
  • inne okresy zaliczane na podstawie przepisów.

 

W art. 154¹ Kodeksu pracy czytamy m.in., że do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy. W przypadku jednoczesnego pozostawania w dwóch lub więcej stosunkach pracy wliczeniu podlega także okres poprzedniego niezakończonego zatrudnienia w części przypadającej przed nawiązaniem drugiego lub kolejnego stosunku pracy.

 

Warto wiedzieć, że do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego, nie wlicza się:

  • okresu pracy na podstawie umowy zlecenia i innej umowy cywilnoprawnej,
  • okresu prowadzenia działalności gospodarczej,
  • okresu urlopu bezpłatnego.

 

 

Edukacja a wymiar urlopu

 

W art. 155 § 1 Kodeksu pracy czytamy, że do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia:

  • zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,
  • średniej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat,
  • średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – 5 lat,
  • średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata,
  • szkoły policealnej – 6 lat,
  • szkoły wyższej – 8 lat.

 

Czytaj także: Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie? 

 

Okresy nauki nie podlegają sumowaniu. W stażu urlopowym uwzględnia się więc tylko jeden najkorzystniejszy okres dla pracownika.

 

Inne okresy, które mają wpływ na wymiar urlopu wypoczynkowego

 

Oprócz edukacji, czyli ukończenia którejś z wyżej wymienionych szkół, przepisy wyodrębniają również inne okresy, które mają wpływ na wymiar urlopu wypoczynkowego. Są to:

  • okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych,
  • udokumentowane okresy zatrudnienia przebyte za granicą u pracodawcy zagranicznego,
  • okres odbywania czynnej służby wojskowej,
  • okres odbywania zawodowej służby wojskowej,
  • okres, za który przysługuje odszkodowanie, w związku ze skróceniem okresu wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślny lub umowy o pracę zawartej na czas określony z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy, określonych w odrębnych przepisach (art. 36(1) Kodeksu pracy),
  • okres urlopu wychowawczego (art. 186(5) Kodeksu pracy),
  • okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka.

 

Dokumentacja w trakcie zatrudnienia

 

Ważną informacją dla osób, które z jakichś powodów nie dostarczyły pracodawcy wszystkich dokumentów potwierdzających staż pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego podczas podejmowania zatrudnienia, jest to, że mogą to zrobić w trakcie zatrudnienia.  

Na stronie Państwowej Inspekcji Pracy czytamy:

„Staż pracy pracownika ustala się na podstawie dokumentów przedłożonych przez pracownika w momencie podejmowania zatrudnienia np. (świadectwa pracy, udokumentowane okresy pracy za granicą). Jednak niedostarczenie określonych dokumentów na początku podejmowania zatrudnienia nie powoduje, że dane okresy nie będą mogły w ogóle podlegać wliczeniu do stażu pracy. Pracownik może przedłożyć pracodawcy świadectwa pracy w dowolnym momencie podczas trwania stosunku pracy, tym samym udowadniając dodatkowy staż pracy, a pracodawca z dniem dostarczenia dodatkowych dokumentów będzie musiał na nowo przeliczyć staż pracy pracownika.

Co istotne, pracownik nabywa prawo do dodatkowych dni urlopu zaległego, które nie uległy jeszcze przedawnieniu (3 lata).”

 

 

 

Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

 

Źródło:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Państwowa Inspekcja Pracy.

 


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Praca w godzinach nadliczbowych. Kto nie może jej wykonywać, a kto może jej odmówić?
    Praca w godzinach nadliczbowych jest możliwa w określonych przypadkach. Są jednak grupy pracowników, którym nie można jej powierzyć w ogóle. Kto się do nich zalicza? Są też grupy pracowników, którzy mogą odmówić pracy w godzinach nadliczbowych. Kto może nie wyrazić zgody na taką pracę? Odpowiadamy.

  • Czy pracodawca może powierzyć pracę w innym miejscu niż wskazane w umowie?
    Miejsce lub miejsca wykonywania pracy są wskazane w umowie o pracę. Czy pracodawca może powierzyć pracownikowi pracę w innej lokalizacji niż ta wskazana w umowie? Odpowiadamy.

  • Dokumentacja pracownicza a zlikwidowany zakład pracy
    Dokumenty potwierdzające zatrudnienie i okresy składkowe są bardzo ważne. Nie zawsze jednak o nich pamiętamy lub nawet zdarza nam się je zgubić. Co w sytuacji, gdy zakład pracy, w którym kiedyś pracowaliśmy został zlikwidowany, a my nie mamy świadectwa pracy lub zaświadczenia o okresach odprowadzanych składek. Gdzie szukać pomocy? Odpowiadamy.

  • Czy można podpisać umowę o pracę w trakcie zwolnienia lekarskiego?
    Zwolnienie lekarskie pracownika to szczególny czas, w którym np. pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę. Stanowi o tym art. 41 Kodeksu pracy. Co w sytuacji, gdy pracownik chce podpisać umowę o pracę w trakcie choroby? Czy ma do tego prawo? Odpowiadamy.

  • Zagubione świadectwo pracy
    Nie masz świadectwa pracy? Sprawdź, kto może Ci pomóc!

  • Zwolnienie dyscyplinarne a zasiłek dla bezrobotnych
    Prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje osobie bezrobotnej, która spełnia określone warunki i zarejestruje się w urzędzie pracy. Czy sposób rozwiązania umowy ma wpływ na przyznanie świadczenia? Jak to wygląda w przypadku rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (tzw. zwolnienie dyscyplinarne)? Odpowiadamy.

  • Kiedy pracodawca może zlecić pracownikowi wykonywanie dodatkowych obowiązków
    Pracodawca ma obowiązek zapoznania pracownika z zakresem jego obowiązków przed dopuszczeniem go do pracy. Czy pracodawca może zlecić pracownikowi inne zadania niż wynikające z zawartej umowy o pracę? Czy pracownik ma obowiązek je wykonać? Podpowiadamy.

  • Nie ze wszystkich uprawnień rodzicielskich skorzysta jednocześnie matka i ojciec
    Kodeks pracy przewiduje liczne uprawnienia związane z rodzicielstwem. Jednym z nich jest zakaz zatrudniania w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej oraz zakaz delegowania poza stałe miejsce pracy rodzica wychowującego dziecko do ukończenia przez nie 8. roku życia. Czy oboje rodzice mają prawo skorzystać z tego uprawnienia? Co w przypadku, gdy tylko jeden z nich jest zatrudniony? Podpowiadamy.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.

    Pokaż/ukryj panel komentarzy