Czy podlegam obowiązkowi ubezpieczenia społecznego?
Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2024-08-19
Osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej ma możliwość rejestracji w urzędzie pracy. Ale nie jest to jedyny warunek, aby urząd nadał jej status osoby bezrobotnej. Jednym z dodatkowych warunków jest niepodleganie ubezpieczeniom społecznym. Co to dokładnie oznacza? Kto obowiązkowo podlega takim ubezpieczeniom? Odpowiadamy.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, warunkiem do uzyskania i posiadania statusu osoby bezrobotnej jest m. in. niepodleganie, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Jednym z podstawowych przypadków objęcia ubezpieczeniem społecznym jest praca. A dalej? Przepisy wymieniają dużo więcej takich sytuacji.
Ubezpieczeniom społecznym podlegają obowiązkowo:
- pracownicy (z wyłączeniem prokuratorów);
- osoby wykonujące pracę nakładczą;
- członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych;
- osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz osoby z nimi współpracujące (za wyjątkiem uczniów szkół ponadpodstawowych lub studentów do ukończenia 26 lat);
- osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące;
- osoby współpracujące z osobami fizycznymi, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców;
- posłowie i senatorowie pobierający uposażenie oraz posłowie do Parlamentu Europejskiego, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o uposażeniu posłów do Parlamentu Europejskiego wybranych w Rzeczypospolitej Polskiej;
- osoby pobierające stypendium sportowe;
- pobierający stypendium słuchacze Krajowej Szkoły Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego;
- doktoranci otrzymujący stypendium doktoranckie;
- osoby wykonujące odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
- osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych, świadczenie integracyjne lub stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez powiatowy urząd pracy;
- osoby pobierające stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty;
- osoby pobierające stypendium na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych;
- duchowni;
- żołnierze niezawodowymi pełniącymi czynną służbę wojskową;
- osoby odbywające służbę zastępczą;
- osoby przebywające na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego;
- osoby pobierające świadczenia socjalne wypłacane w okresie urlopu oraz osoby pobierające zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia, a także osoby pobierające wynagrodzenie przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego albo w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie, wynikające z odrębnych przepisów lub układów zbiorowych pracy;
- osoby pobierające świadczenie szkoleniowe wypłacane po ustaniu zatrudnienia;
- członkowie rad nadzorczych wynagradzanych z tytułu pełnienia tej funkcji;
- małżonek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Czytaj także: Dokumenty potrzebne do rejestracji
Ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu obowiązkowo podlegają również:
- osoby rezygnujące z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie zamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem;
- osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna;
- osoby sprawujące opiekę nad dzieckiem, które na obszarze Polski są:
- osobami, które prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy i zaprzestały jej prowadzenia lub ją zawiesiły (art. 36aa ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych);
- osobami, które prowadziły inną, niż określona w przepisach ustawy Prawo Przedsiębiorców pozarolniczą działalność przez okres co najmniej 6 miesięcy i które zaprzestały jej prowadzenia;
- zleceniobiorcami, którzy wykonywali pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług przez co najmniej 6 miesięcy i którzy zaprzestali jej wykonywania;
- osobami współpracującymi przez co najmniej 6 miesięcy z osobami sprawującymi opiekę nad dzieckiem wymienionymi powyżej lub art. 18 ust. 1 ustawy Prawo Przedsiębiorców i które zaprzestały tej współpracy;
- osobami duchownymi podlegającymi z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym przez okres co najmniej 6 miesięcy.
Obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu podlegają także osoby fizyczne, które na obszarze Polski są osobami sprawującymi osobistą opiekę nad dzieckiem, a które nie spełniają warunków podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu wymienionymi powyżej.
Czytaj także: Podleganie ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu cudzoziemców zatrudnionych w Polsce
Czy podlegam obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?
Lista osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego częściowo pokrywa się z tą dotyczącą osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu. Do grupy tej należą m. in.:
- pracownicy,
- osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą oraz osoby z nimi współpracujące,
- zleceniobiorcy,
- osoby duchowne,
- członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych,
- emeryci i renciści,
- osoby pobierające zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne,
- bezrobotni niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu,
- studenci i uczniowie, o ile nie mogą zostać zgłoszeni do ubezpieczenia jako członkowie rodziny.
Pełna lista osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego dostępna jest na stronie Narodowego Funduszu Zdrowia.
Szczegółowych informacji na temat rejestracji w urzędzie pracy udzielają konsultanci Zielonej Linii pod numerem telefonu 19524.
Justyna Bilicz (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)
Źródło:
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 6, 6a, 6b.
Ustawa z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 66.
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l.
Zobacz podobne artykuły:
![](/documents/20197/820941/Wynagrodzenie_minimalne_pieniadze_kobieta_miniatura.jpg/3804b2da-ccbf-4d8b-ba6c-b1834ae132d5?t=1638343392687)
Dodatek aktywizacyjny a złożenie wniosku Dodatek aktywizacyjny jest świadczeniem, które przysługuje bezrobotnemu z prawem do zasiłku, który albo sam znajdzie pracę, albo zostanie do niej skierowany przez urząd pracy. Stanowi swego rodzaju motywację dla osób, które aktywnie poszukują zatrudnienia. Aby w pełni skorzystać z dodatku aktywizacyjnego, warto wiedzieć, kiedy złożyć wniosek. Dlaczego to takie ważne? Odpowiadamy.
![](/documents/20197/820941/Bezrobotny_zasilek_rok_komu_urzad_pracy_miniatura.jpg/bbc59b94-61e7-4bde-ac6c-3a2319b23ed2?t=1720437905397)
Zasiłek dla bezrobotnych na 365 dni - komu przysługuje? Prawo do zasiłku dla bezrobotnych, po spełnieniu warunków, co do zasady przysługuje na 180 lub 365 dni. Kto może liczyć na zasiłek przez rok? Odpowiadamy.
![](/documents/20197/820941/Nabor_wniosek_urzad_pracy_grupa_docelowa_miniatura.jpg/c753a470-6543-485e-81a7-65cd9b6ea3a0?t=1714480359834)
Grupy docelowe w naborach - czy mogę złożyć wniosek o wsparcie z urzędu pracy? Urząd pracy prowadzi nabór wniosków na interesujące Cię wsparcie, ale nie jesteś pewny, czy zaliczasz się do grupy docelowej realizowanego projektu? Te informacje powinny Ci pomóc.
![](/documents/20197/820941/Zasilek_bezrobotny_terminy_kalendarz_zielona_linia_miniatura.jpg/e3338bfe-f285-419c-9bde-6a857000257d?t=1714480118002)
Terminy wpływające na zasiłek dla bezrobotnych [INFOGRAFIKA] Jeśli planujesz rejestrację w urzędzie pracy i zastanawiasz się, czy zostanie Ci przyznany zasiłek dla bezrobotnych, zwrócić szczególną uwagę na poniższe terminy.
![](/documents/20197/820941/Bezrobotny_rolnik_nieruchomosc_status_urzad_miniatura.jpg/c1a450c1-28be-43a7-83df-fd0ee4b8b4ed?t=1709300613237)
Status bezrobotnego a nieruchomość rolna Czy osoba, która posiada nieruchomość rolną może zarejestrować się w urzędzie pracy i uzyskać status bezrobotnego? Odpowiadamy.
![](/documents/20197/820941/rodzina_miniatura.jpg/e7bae7fc-b213-4833-b2fa-140bae0d2ba9?t=1453972299276)
Zasiłek dla bezrobotnych a świadczenie rodzicielskie Czy można pobierać jednocześnie zasiłek dla bezrobotnych i świadczenie rodzicielskie? Sprawdź, kiedy te świadczenia można łączyć!
![](/documents/20197/820941/Cudzoziemcy_praca_karta_pobytu_dostep_miniatura.jpg/9a182c80-d5d3-4a24-8d94-b3b47c9d43d3?t=1702027734964)
Karta pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" Cudzoziemcy, którzy uzyskują pozytywną decyzję wojewody i zezwolenie na pobyt np. czasowy odbierają kartę pobytu, na której najczęściej widnieje adnotacja „dostęp do rynku pracy”. Co ona oznacza? Wyjaśniamy.
![](/documents/20197/820941/BHP_stanowisko_praca_komputer_monitor_miniatura.jpg/2bbf31ad-62d9-43ba-8d5b-db4609c57c73?t=1701959148794)
Zmiany w przepisach BHP na stanowisku pracy wyposażonym w monitor ekranowy Postęp technologiczny, a wraz z nim zmiany, które zaszły w ostatnich 25 latach, stały się powodem nowelizacji przepisów dotyczących stanowiska pracy wyposażonego w monitor ekranowy. Co się zmieniło? Ile czasu mają pracodawcy na dostosowanie miejsca pracy do nowych regulacji? Odpowiadamy.