Back

Urlop wypoczynkowy – przydatne informacja dla pracowników

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2023-12-01

Urlop wypoczynkowy jest prawem pracownika, czyli osoby, która świadczy pracę na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę. Nie może on zrzec się tego prawa ani przenieść go na inną osobę. Co jeszcze warto wiedzieć o urlopie wypoczynkowym?

Każdy pracownik ma prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego. Pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi urlopu w roku, w którym nabył on do niego prawo, a niewykorzystany urlop powinien być udzielony do 30 września następnego roku kalendarzowego. To prawo dotyczy pracowników, a więc osób świadczących pracę na podstawie umowy o pracę (najczęściej), a także powołania, wyboru, mianowania czy spółdzielczej umowy o pracę. Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego i jego wymiar określone są w Kodeksie pracy. Osoby, które świadczą pracę na innym rodzaju umowy, np. umowie zlecenia nabywają prawo do urlopu wówczas, gdy przepisy szczególne je przyznają, np. wynikają z podpisanej umowy.

 

Czytaj także: Rozwiązanie umowy o pracę a wypłata wynagrodzenia 

 

Ważne! Urlop wypoczynkowy powinien być udzielony pracownikowi w naturze, czyli dniach wolnych. Wypłata ekwiwalentu jest możliwa jedynie w określonych okolicznościach, takich jak rozwiązanie lub wygaśnięcie umowy o pracę

 

Ile wynosi i od czego zależy wymiar urlopu?

 

W art. 154 § 1 Kodeksu pracy czytamy, że wymiar urlopu wynosi:

  • 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat;
  • 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

 

Ponadto, przepisy Kodeksu pracy stanowią, że wymiar urlopu wypoczynkowego pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru ich czasu pracy, biorąc za podstawę wymiar urlopu określony dla zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

 

Wymiar urlopu wypoczynkowego zależy od stażu pracy i wykształcenia pracownika. Do stażu pracy, od którego uzależniony jest wymiar urlopu, wlicza się:

  • okresy pracy,
  • okres nauki,
  • inne okresy zaliczane na podstawie przepisów.

 

W art. 154¹ Kodeksu pracy czytamy m.in., że do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy. W przypadku jednoczesnego pozostawania w dwóch lub więcej stosunkach pracy wliczeniu podlega także okres poprzedniego niezakończonego zatrudnienia w części przypadającej przed nawiązaniem drugiego lub kolejnego stosunku pracy.

 

Warto wiedzieć, że do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego, nie wlicza się:

  • okresu pracy na podstawie umowy zlecenia i innej umowy cywilnoprawnej,
  • okresu prowadzenia działalności gospodarczej,
  • okresu urlopu bezpłatnego.

 

 

Edukacja a wymiar urlopu

 

W art. 155 § 1 Kodeksu pracy czytamy, że do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia:

  • zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,
  • średniej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat,
  • średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – 5 lat,
  • średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata,
  • szkoły policealnej – 6 lat,
  • szkoły wyższej – 8 lat.

 

Czytaj także: Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie? 

 

Okresy nauki nie podlegają sumowaniu. W stażu urlopowym uwzględnia się więc tylko jeden najkorzystniejszy okres dla pracownika.

 

Inne okresy, które mają wpływ na wymiar urlopu wypoczynkowego

 

Oprócz edukacji, czyli ukończenia którejś z wyżej wymienionych szkół, przepisy wyodrębniają również inne okresy, które mają wpływ na wymiar urlopu wypoczynkowego. Są to:

  • okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych,
  • udokumentowane okresy zatrudnienia przebyte za granicą u pracodawcy zagranicznego,
  • okres odbywania czynnej służby wojskowej,
  • okres odbywania zawodowej służby wojskowej,
  • okres, za który przysługuje odszkodowanie, w związku ze skróceniem okresu wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślny lub umowy o pracę zawartej na czas określony z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy, określonych w odrębnych przepisach (art. 36(1) Kodeksu pracy),
  • okres urlopu wychowawczego (art. 186(5) Kodeksu pracy),
  • okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka.

 

Dokumentacja w trakcie zatrudnienia

 

Ważną informacją dla osób, które z jakichś powodów nie dostarczyły pracodawcy wszystkich dokumentów potwierdzających staż pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego podczas podejmowania zatrudnienia, jest to, że mogą to zrobić w trakcie zatrudnienia.  

Na stronie Państwowej Inspekcji Pracy czytamy:

„Staż pracy pracownika ustala się na podstawie dokumentów przedłożonych przez pracownika w momencie podejmowania zatrudnienia np. (świadectwa pracy, udokumentowane okresy pracy za granicą). Jednak niedostarczenie określonych dokumentów na początku podejmowania zatrudnienia nie powoduje, że dane okresy nie będą mogły w ogóle podlegać wliczeniu do stażu pracy. Pracownik może przedłożyć pracodawcy świadectwa pracy w dowolnym momencie podczas trwania stosunku pracy, tym samym udowadniając dodatkowy staż pracy, a pracodawca z dniem dostarczenia dodatkowych dokumentów będzie musiał na nowo przeliczyć staż pracy pracownika.

Co istotne, pracownik nabywa prawo do dodatkowych dni urlopu zaległego, które nie uległy jeszcze przedawnieniu (3 lata).”

 

 

 

Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

 

Źródło:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Państwowa Inspekcja Pracy.

 


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Równe traktowanie w zatrudnieniu
    Równe traktowanie pracowników jest podstawową zasadą prawa pracy. Kodeks pracy zakazuje wszelkiej dyskryminacji w zatrudnieniu. Podpowiadamy, jakie są przesłanki dyskryminacji oraz kiedy pracownik ma prawo ubiegać się o odszkodowanie.

  • Przerwy w pracy
    Od czego zależy długość i ilość przerw w pracy? Czy czas odpoczynku zawsze wlicza się do wymiaru czasu pracy? Kto może skorzystać z dodatkowej przerwy? Odpowiadamy.

  • Praca zdalna – czy pracodawca musi wyrazić na nią zgodę?
    O możliwość wykonywania pracy zdalnie musi zawnioskować pracownik oraz otrzymać zgodę pracodawcy. W jakich przypadkach pracodawca może nie wyrazić zgody i odrzucić wniosek pracownika? Sprawdź!

  • Urlop wypoczynkowy w okresie wypowiedzenia
    Urlop wypoczynkowy udzielany jest na wniosek pracownika, jednak nie zawsze pracodawca ma obowiązek taki wniosek uwzględnić. Wyjątkową sytuacją jest okres wypowiedzenia pracownika. Co stanowi Kodeks pracy? Podpowiadamy.

  • Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem
    Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem jest jednym ze sposobów na doprowadzenie do ustania stosunku pracy, czyli pożegnania się z pracownikiem lub pracodawcą. O czym należy pamiętać składając wypowiedzenie? Jaki ma ono wpływ na zasiłek dla bezrobotnych? Odpowiadamy.

  • Rozwiązanie umowy o pracę – porozumienie stron
    Ustanie stosunku pracy następuje w drodze jego rozwiązania lub wygaśnięcia. Jednym z rodzajów rozwiązania umowy o pracę (ustania stosunku pracy) jest porozumienie stron. Co warto o nim wiedzieć? Czy można cofnąć zgodę na rozwiązanie umowy w taki sposób? Co z zasiłkiem dla bezrobotnych po rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron? Odpowiadamy.

  • Zwolnienie na czas badań związanych z ciążą
    Kobiety w ciąży są szczególnie chronione w miejscu pracy. Wśród przywilejów, z jakich mogą korzystać, znajduje się możliwość wykonania badań związanych z ciążą w czasie pracy. Jakie warunki muszą być spełnione, aby takie zwolnienie zostało udzielone przez pracodawcę? Podpowiadamy.

  • Zatrudnianie cudzoziemców a dokumenty pobytowe
    Podstawowa zasada dotycząca zatrudniania cudzoziemców z krajów trzecich w Polsce brzmi: „legalna praca = legalny pobyt + zezwolenie na pracę”. O ile z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę cudzoziemiec może być zwolniony, to legalny pobyt na terytorium RP, który ponadto upoważnia do wykonywania pracy, obcokrajowiec musi posiadać zawsze. Poniżej opisujemy podstawowe kwestie związane z pobytem cudzoziemców z krajów trzecich, którzy zamierzają pracować w Polsce.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.

    Pokaż/ukryj panel komentarzy