Urlop bezpłatny
Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2013-12-09
Urlop bezpłatny, to przerwa w wykonywaniu pracy, udzielana wyłącznie na pisemny wniosek pracownika, powodująca zawieszenie praw i obowiązków zarówno pracownika jak i pracodawcy. Komu i na jakich zasadach jest udzielany?
Urlop bezpłatny może zostać udzielony na dowolny cel, na przykład na wypoczynek, jeśli pracownik nie ma już prawa do urlopu wypoczynkowego; opiekę nad dzieckiem, na okres nauki lub w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy.
Procedura ubiegania się o urlop bezpłatny
Urlop bezpłatny udzielany jest tylko i wyłącznie na pisemny wniosek pracownika, który powinien zawierać wskazanie chęci jego wykorzystania oraz okres trwania. Pracownik nie ma obowiązku wskazywania z jakiego powodu składa wniosek. Pracodawca nie ma prawa wysłać pracownika na urlop bezpłatny bez wniosku i zgody pracownika.
Po analizie sytuacji w firmie, sprawdzeniu czy udzielenie pracownikowi urlopu bezpłatnego, przede wszystkim nie wpłynie na płynność wykonywania zadań, pracodawca może: wyrazić zgodę, odmówić lub udzielić urlopu w innym terminie. Na decyzję pracodawcy nie powinien wpływać cel wnioskowanego urlopu. Warto, aby pracodawca swoją decyzję udokumentował na piśmie, na przykład pisząc na wniosku „wyrażam zgodę”, „nie wyrażam zgody” lub „wyrażam zgodę, ale w terminie od dnia... do dnia... ” - w ostatnim przypadku pracownik powinien zaakceptować zmianę terminu.
Z urlopu bezpłatnego może skorzystać każdy pracownik, niezależnie od tego, na podstawie jakiej umowy pracuje oraz jaki ma staż pracy - wniosek można złożyć nawet pierwszego dnia pracy.
Długość urlopu
Przepisy prawa pracy nie określają minimalnej i maksymalnej długości trwania urlopu bezpłatnego. Czas trwania urlopu uzależniony jest od ustaleń między pracownikiem a pracodawcą. Jeśli obie strony wyrażają na to zgodę i nic nie stoi na przeszkodzie, urlop bezpłatny może trwać kilka dni lub kilka lat.
W przypadku urlopu dłuższego niż 3 miesiące, strony mogą przewidzieć możliwość odwołania pracownika z urlopu, z ważnych przyczyn. Jeśli jednak klauzula taka nie została uwzględniona, odwołanie pracownika nie będzie możliwe, nawet gdyby zachodziły ważne przesłanki - chyba że za zgodą pracownika.
Urlop bezpłatny a uprawnienia pracownicze
Urlop bezpłatny, to przerwa w wykonywaniu pracy, w czasie której nie przysługują uprawnienia pracownicze i socjalne. W związku z czym, czas ten nie jest zaliczany do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, takie jak: okres, od którego zależy prawo do urlopu wypoczynkowego, nagrody jubileuszowe, odprawa przedemerytalna czy długość okresu wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony.
Urlop wypoczynkowy pracownika, który korzysta z urlopu bezpłatnego dłużej niż 30 dni, ulega proporcjonalnemu obniżeniu.
W czasie urlopu bezpłatnego nie są odprowadzane składki na ubezpieczenie chorobowe, w związku z czym prawo do zasiłku chorobowego, opiekuńczego, macierzyńskiego, świadczenia rehabilitacyjnego nie przysługuje.
Okres urlopu bezpłatnego, udzielonego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy, na podstawie porozumienia między pracodawcami, wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy.
Podczas urlopu bezpłatnego pracownik może świadczyć pracę na rzecz innych pracodawców - w kraju i za granicą. Nie ma też prawnych przeszkód co do tego, aby pracownik podczas urlopu wykonywał czynności na rzecz pracodawcy, na podstawie umowy cywilno-prawnej, pod warunkiem, że są one inne niż w ramach umowy o pracę.
Wypowiedzenie umowy o pracę i prawo do zasiłku
Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi będącemu na urlopie bezpłatnym. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy ogłoszono upadłość lub likwidację pracodawcy, a urlop trwa co najmniej 3 miesiące. Umowę można natomiast rozwiązać na mocy porozumienia stron lub w trybie dyscyplinarnym. W trakcie omawianego urlopu nie można również wypowiedzieć pracownikowi warunków pracy i płacy.
Zgodnie z Ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, okres urlopu bezpłatnego trwającego łącznie dłużej niż 30 dni, nie jest wliczany do okresu uprawniającego do nabycia prawa do zasiłku.
Pracownik ma prawo powrotu do pracy po wykorzystaniu urlopu bezpłatnego. Pracodawca nie może mu tego przyjęcia odmówić.
Joanna Kuzub (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjno-Konsultacyjne Służb Zatrudnienia)
Źródło:
http://www.prawopracy.org/content/view/142/16/
http://www.zus.pl/files/urlop%20bezp%C5%82atny.pdf
Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu zielonalinia.gov.pl,opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.
Zobacz podobne artykuły:
Cudzoziemcy zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę na podstawie rozporządzenia 1 czerwca 2025 r. zaczęła obowiązywać ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zawiera ona m.in. listę cudzoziemców, którzy mogą pracować w Polsce bez zezwolenia na pracę. Ponadto daje możliwość ministrowi właściwemu do spraw pracy określenia, w rozporządzeniu, dodatkowych przypadków, w których obcokrajowcy mogą skorzystać z przywileju pracy bez uzyskiwania dokumentu ją legalizującego. Co zawiera nowe rozporządzenie? Odpowiadamy.
Rozmowa o bieżących, i nie tylko, sprawach związanych z Urzędem do Spraw Cudzoziemców [WYWIAD] „Mieszkający w Polsce obywatele Białorusi mogą łatwiej uzyskać polskie dokumenty podróży dla cudzoziemca. Jest to instrument aktywnego wsparcia udzielanego przez polskie władze społeczeństwu białoruskiemu” – mówi Jakub Dudziak. Rzecznika prasowego Urzędu do Spraw Cudzoziemców zapytaliśmy też o kilka innych kwestii, w tym związanych z obywatelami Ukrainy, którzy przebywają w Polsce. Zachęcamy do lektury.
Wynagrodzenie minimalne w 2026 r. Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę (najczęściej dotyczy umów o pracę) oraz minimalnej stawki godzinowej (najczęściej dotyczy umów zleceń) zmienia się zawsze 1 stycznia. W latach 2023 i 2024 kwoty aktualizowano dwa razy (1 stycznia i 1 lipca). W 2025 r. wysokość płacy minimalnej zmieniła się tylko raz. To samo zaplanowano w 2026 r., gdy minimalne wynagrodzenie zostanie wprowadzone jedynie 1 stycznia i będzie obowiązywać przez cały rok. Ile wyniesie? Odpowiadamy.
Niedziele handlowe w 2026 r Przepisy zakazują handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem oraz powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w niedziele i święta w placówkach handlowych. Od tej ustawowej zasady są jednak wyjątki. Wyłączają one z tego zakazu 8 niedziel. O które z nich w 2026 r. chodzi? Odpowiadamy.
Nasze wywiady w 2025 r. Zestawienie Koniec roku sprzyja podsumowaniom. Korzystając więc z okazji, prezentujemy wywiady, które mieliśmy przyjemność przeprowadzić w 2025 r. Zarówno jako Zielona Linia, jak i Powroty. Oto nasze rozmowy z 2025 r. w pigułce.
Wigilia Bożego Narodzenia dniem wolnym od pracy! Czy dla wszystkich? W 2025 roku Wigilia po raz pierwszy będzie dniem wolnym od pracy. Kodeks pracy przewiduje jednak sytuacje, w których praca w niedziele i święta, w tym w Wigilię, jest dozwolona. Sprawdź, kogo ten przepis dotyczy oraz jakim sankcjom podlega pracodawca, który go nie stosuje.
Wysoka wrażliwość na rynku pracy – wyzwanie czy ukryty atut? Współczesny rynek pracy stawia przed ludźmi coraz większe wymagania tj.: odporność na stres, wielozadaniowość czy umiejętność pracy w środowisku ciągłych zmian. W tym kontekście wiele osób wysoko wrażliwych (Highly Sensitive Person) zastanawia się, czy ich reaktywność, empatia i głęboka refleksyjność to atuty, czy raczej przeszkody w karierze zawodowej. Tymczasem badania psychologiczne zwracają uwagę, że wysoka wrażliwość, odpowiednio rozumiana i zarządzana, może stać się źródłem siły na rynku pracy.
Różne rodzaje spółek a status bezrobotnego Przepisów dotyczących warunków, które należy spełnić, by uzyskać status bezrobotnego należy szukać w ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Znajdują się w niej m.in. zapisy dotyczące rejestracji w urzędzie pracy odnoszące się do różnego rodzaju spółek. W tym artykule przyjrzymy się im bliżej.
