5 marca 2026 r. zaczęły obowiązywać przepisy ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Co się zmieniło? Jak obecnie wygląda zatrudnienie obywateli Ukrainy w Polsce? Odpowiadamy.

4 marca 2026 r. przestało obowiązywać wiele przepisów z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa dotyczących pobytu i pracy obywateli Ukrainy w Polsce. Nie oznacza to jednak, że od teraz należy ich zatrudniać tak jak cudzoziemców z innych krajów trzecich. 5 marca 2026 r. weszła bowiem w życie ustawa o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Zawiera ona znowelizowane przepisy dotyczące m.in. pobytu i powierzania pracy cudzoziemcom zza naszej wschodniej granicy, które aktualizują szereg ustaw, w tym także ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Zacznijmy od pobytu.

Kwestia pobytowa obywateli Ukrainy

Przepisy dotyczące legalizacji pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z wojną na Ukrainie z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa zostały uchylone. Obecnie pobyt cudzoziemców objętych ochroną czasową (status UKR) legalizują przepisy ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. To w tym dokumencie czytamy o beneficjencie ochrony czasowej, czyli cudzoziemcu należącym do grupy wysiedleńców wymienionej w decyzji Rady Unii Europejskiej stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców, o której mowa w art. 106 ust. 1, cudzoziemca, o którym mowa w art. 106 ust. 2, oraz cudzoziemca należącego do grupy wysiedleńców wymienionej w przepisach wydanych na podstawie art. 107 ust. 1.

W wymienionych tu art. 106 i 107 czytamy:

„Art. 106. 1. Pobyt beneficjenta ochrony czasowej, który przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie wskazanym w decyzji Rady Unii Europejskiej stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców, i w celu korzystania z ochrony czasowej, uznaje się za legalny od dnia wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia, w którym ta decyzja zachowuje moc obowiązującą, chyba że ustawa stanowi inaczej.

2. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego rodzicem jest beneficjent ochrony czasowej, o ile dziecko nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.”

Na mocy decyzji Rady UE pobyt ten jest legalny od 24 lutego 2022 r. do 4 marca 2027 r.

„Art. 107. 1. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, udzielić ochrony czasowej cudzoziemcom nieobjętym decyzją Rady Unii Europejskiej stwierdzającą istnienie masowego napływu wysiedleńców zmuszonych do opuszczenia kraju lub obszaru geograficznego, którego ta decyzja dotyczy, z powodu obcej inwazji, wojny, wojny domowej, konfliktów etnicznych lub rażących naruszeń praw człowieka, mając na celu potrzebę zapewnienia ich praw podstawowych.”

Warto dodać, że przepisów art. 106 nie stosuje się do cudzoziemca, który:

1. posiada:
   • zezwolenie na pobyt stały,
   • zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,
   • zezwolenie na pobyt czasowy,
   • status uchodźcy,
   • ochronę uzupełniającą,
   • zgodę na pobyt tolerowany,
   • zgodę na pobyt ze względów humanitarnych;
2. złożył w Rzeczypospolitej Polskiej wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej lub w imieniu którego taki wniosek został złożony;
3. uzyskał ochronę czasową na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznaną na podstawie decyzji Rady Unii Europejskiej;
4. posiada obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej;
5. wjechał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego.

Kiedy wygasa ochrona czasowa

Ochrona czasowa wygasa, w przypadku, gdy:

• cudzoziemiec nie złożył wniosku, o którym mowa w art. 110a ust. 1, w terminie określonym w art. 110a ust. 2.

„Art. 110a ust. 1. Beneficjentowi ochrony czasowej na wniosek złożony w dowolnym organie gminy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nadaje się numer PESEL ze statusem UKR. Art. 110a ust. 2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się w terminie 30 dni od dnia przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej.”

• cudzoziemiec opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 30 dni;
• cudzoziemiec złożył w dowolnym organie gminy pisemne zawiadomienie o zrzeczeniu się prawa do korzystania z ochrony czasowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
• cudzoziemcowi udzielono:
  • zezwolenia na pobyt stały,
  • zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,
  • zezwolenia na pobyt czasowy,
  • statusu uchodźcy,
  • ochrony uzupełniającej,
  • zgody na pobyt tolerowany,
  • zgody na pobyt ze względów humanitarnych;
• cudzoziemiec złożył w Rzeczypospolitej Polskiej wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej lub w imieniu którego taki wniosek został złożony;
• cudzoziemiec uzyskał ochronę czasową na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznaną na podstawie decyzji Rady Unii Europejskiej;
• cudzoziemiec nabył obywatelstwo polskie albo obywatelstwo innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Wydłużone terminy dokumentów pobytowych

Na mocy ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw znowelizowano art. 42 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Wydłużono większość pobytów, o których mowa w tym artykule. I tak:

• Jeżeli ostatni dzień okresu pobytu obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres pobytu na podstawie tej wizy oraz okres ważności tej wizy ulegają przedłużeniu z mocy prawa do dnia 4 marca 2027 r. W takim przypadku w dokumencie podróży obywatela Ukrainy nie umieszcza się nowej naklejki wizowej. Wiza krajowa w okresie przedłużenia okresu pobytu oraz okresu ważności nie uprawnia do przekraczania granicy.

Przepisu tego (zdanie drugie i trzecie) nie stosuje się do kierowcy będącego obywatelem Ukrainy wykonującego międzynarodowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym lub niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 6 tej ustawy.

W dokumencie podróży kierowcy, o którym mowa wyżej, naklejkę wizową potwierdzającą przedłużenie wizy krajowej umieszcza wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu tego kierowcy. Okres pobytu na podstawie przedłużonej wizy krajowej wynikający ze wskazania w naklejce wizowej, która potwierdza przedłużenie wizy krajowej, nie może przekraczać okresu pobytu przewidzianego dla wizy krajowej.

• Jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia 4 marca 2027 r.
• Jeżeli ostatni dzień okresu ważności:
• • kart pobytu,
  • polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca,
  • dokumentów „zgoda na pobyt tolerowany”

– wydanych obywatelom Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., ulega on przedłużeniu z mocy prawa do dnia 4 marca 2027 r.

Przedłużenie okresu ważności dokumentów nie stanowi podstawy do wydania lub wymiany tych dokumentów.

Karta pobytu w okresie, na jaki uległ przedłużeniu okres jej ważności nie uprawnia do przekraczania granicy.

• Jeżeli ostatni dzień dopuszczalnego okresu pobytu obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
• • na podstawie wizy Schengen wydanej przez organ polski,
  • na podstawie wizy wydanej przez inne państwo obszaru Schengen,
  • na podstawie dokumentu, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1030/2002 z dnia 13 czerwca 2002 r. ustanawiającego jednolity wzór dokumentów pobytowych dla obywateli państw trzecich, wydanego przez właściwy organ innego państwa obszaru Schengen, albo innego dokumentu pobytowego wydanego przez organ tego państwa, uprawniającego do podróży po terytorium innych państw tego obszaru,
  • w ramach ruchu bezwizowego

– przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 4 marca 2027 r.

Pobyty uchylone

Uchylono przepisy dotyczące:

• przedłużenia do dnia 4 marca 2026 r. przewidzianego w art. 299 ust. 6 ustawy o cudzoziemcach terminu na realizację przez obywatela Ukrainy obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
• przedłużenia do dnia 4 marca 2026 r. terminu dobrowolnego wyjazdu określonego w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wydanej wobec obywatela Ukrainy.

Zatem wymienione wyżej (dwa) pobyty nie wydłużają się do 4 marca 2027 r.

Praca obywateli Ukrainy w Polsce

Jeżeli chodzi o zatrudnienie obywateli Ukrainy w Polsce, w największym stopniu regulował je art. 22 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Umożliwiał on powierzenie im pracy na podstawie powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy. Został on jednak uchylony, a przepisy dotyczące powiadomienia trafiły do ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 5a tego dokumentu czytamy m.in.:

1. Polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi powiadamia powiatowy urząd pracy o powierzeniu pracy cudzoziemcowi korzystającemu z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy przez cudzoziemca.

2. Powiadomienia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi dokonuje się za pomocą systemu praca.gov.pl.

3. W przypadku nieprawidłowego działania systemu praca.gov.pl, które powoduje brak możliwości terminowego powiadomienia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi w sposób określony w ust. 2, powiadomienia dokonuje się najpóźniej pierwszego dnia roboczego następującego po dniu usunięcia nieprawidłowości.

4. W powiadomieniu o powierzeniu pracy cudzoziemcowi określa się:

1) informacje dotyczące podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi:

a) nazwę albo imię (imiona) i nazwisko,

b) adres siedziby albo miejsca zamieszkania,

c) numer telefonu lub adres poczty elektronicznej o charakterze służbowym,

d) numer identyfikacji podatkowej (NIP) i numer identyfikacyjny REGON – w przypadku podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą albo numer PESEL – w przypadku osoby fizycznej,

e) numer wpisu do rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia – w przypadku podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi prowadzącemu agencję zatrudnienia świadczącą usługi pracy tymczasowej,

f) symbol PKD oraz opis wykonywanej działalności związanej z pracą cudzoziemca;

2) dane osobowe cudzoziemca:

a) imię (imiona) i nazwisko,

b) obywatelstwo,

c) rodzaj, numer i serię dokumentu podróży lub innego dokumentu stwierdzającego lub pozwalającego ustalić tożsamość oraz państwo, w którym wydano ten dokument,

d) numer PESEL albo w przypadku osób nieposiadających tego numeru – datę urodzenia i płeć,

e) tytuł pobytu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 12 (ochrona czasowa);

3) rodzaj umowy między podmiotem powierzającym pracę cudzoziemcowi a cudzoziemcem;

4) stanowisko lub rodzaj wykonywanej pracy;

5) miejsce wykonywanej pracy;

6) miesięczną lub godzinową stawkę wynagrodzenia;

7) wymiar czasu pracy lub liczbę godzin pracy w tygodniu lub w miesiącu;

8) liczbę wszystkich osób wykonujących pracę na podstawie umowy o pracę i na podstawie umów cywilnoprawnych na dzień złożenia powiadomienia.

5. Polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi powiadamia ponownie powiatowy urząd pracy o powierzeniu pracy cudzoziemcowi w terminie 7 dni od wystąpienia następujących okoliczności:

1) zmienił się rodzaj umowy pomiędzy podmiotem powierzającym pracę cudzoziemcowi a obywatelem Ukrainy lub

2) zmieniło się stanowisko lub rodzaj wykonywanej pracy, lub

3) zmniejszono wymiar czasu pracy lub liczbę godzin pracy w tygodniu lub miesiącu określoną w powiadomieniu, lub

4) obniżono miesięczną lub godzinową stawkę wynagrodzenia określoną w powiadomieniu.

6. Właściwość powiatowego urzędu pracy oznacza się według siedziby lub miejsca stałego pobytu podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi.

Z tego przepisu wynika, że cudzoziemcy objęci ochroną czasową, bez względu na obywatelstwo, podejmując pracę powinni być zgłoszeni do urzędu pracy w ramach powiadomienia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Na praca.gov.pl jest to: „Powiadomienie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (PSZ-PPWPU)”.

Przepisy przejściowe dotyczące pracy obywateli Ukrainy

W kontekście powierzania pracy obywatelom Ukrainy warto zapoznać się z przepisami przejściowymi, zapisanymi w ustawie nowelizującej. Pierwszy z nich stanowi, że jeżeli podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi złożył powiadomienie o powierzeniu pracy obywatelowi Ukrainy przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (przed 5 marca 2026 r.), zgodnie z przepisami art. 22 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, stosuje się przepisy art. 22 ust. 1 tej ustawy.

Oznacza to, że cudzoziemcy, którzy przed 5 marca 2026 r. pracowali na powiadomieniach na zasadach art. 22 specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, mogą kontynuować pracę, bez konieczności wysyłania nowych powiadomień.

Kolejny przepis przejściowy odnosi się do wszystkich legalnie przebywających w Polsce obywateli Ukrainy. Każdy z nich ma możliwość, w okresie 3 lat od 5 marca 2026 r., wykonywania pracy w ramach powiadomienia, o którym obecnie czytamy w art. 5a ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Źródło:

• Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
• Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
• Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
• Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.
• Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony.