O jakich podstawowych czynnościach powinien pamiętać pracodawca, zanim powierzy pracę cudzoziemcowi z kraju trzeciego?

Pracodawca, który zamierza zatrudnić cudzoziemca z kraju trzeciego, przebywającego już w Polsce, powinien zacząć od sprawdzenia dokumentu pobytowego obcokrajowca. To podstawowy obowiązek. W ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej czytamy:

„Podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi żąda od cudzoziemca przedstawienia przed rozpoczęciem pracy ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.”

Dokumenty, które legalizują pobyt, ale nie umożliwiają zatrudnienia

Jeżeli cudzoziemiec przedstawi pracodawcy dokument, który legalizuje jego pobyt w RP, należy sprawdzić, czy na jego podstawie może on w ogóle podjąć pracę. Są bowiem dokumenty, które legalizują pobyt, ale nie umożliwiają zatrudnienia. Należą do nich:

• wizy, których cel wydania (widniejący na naklejce wizowej) został oznaczony symbolem:
  •     „01” – cel turystyczny,
  •     „02” – odwiedziny u rodziny lub przyjaciół,
  •     „11″ – kształcenie się lub szkolenie w innej formie niż studia lub szkolenie zawodowe,
  •     „14” – leczenie,
  •     „20” – korzystanie z ochrony czasowej,
  •     „23” – inny cel (z wyłączeniem sytuacji, gdy wiza została wydana w celu korzystania z Karty Polaka);
• zezwolenie na pobyt czasowy udzielone na podstawie art. 181 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

Mam dokument pobytowy, który umożliwia podjęcie pracy. Co dalej?

Gdy okaże się, że cudzoziemiec ma dokument pobytowy, który umożliwia mu podjęcie pracy w Polsce, należy sprawdzić, na jakich warunkach można to zrobić. Przede wszystkim, czy potrzebuje zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, czy może jest z tego obowiązku zwolniony.

Czytaj także: Wizy a praca w Polsce

Są bowiem dokumenty pobytowe (np. zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, status uchodźcy) lub okoliczności (np. absolwent studiów uczelni mającej siedzibę na terytorium RP), które umożliwiają powierzenie pracy bez dodatkowych formalności, czyli bez zezwolenia na pracę czy oświadczenia o powierzeniu pracy.

Zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy

Jeżeli okaże się, że zatrudnienie cudzoziemca wymaga zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy (oświadczenie dotyczy obywateli 4 krajów: Armenii, Białorusi, Mołdawii, Ukrainy), pracodawca, przed powierzeniem pracy, powinien taki dokument uzyskać. Dopiero gdy urząd wojewódzki wyda zezwolenie na pracę lub urząd pracy zarejestruje oświadczenie o powierzeniu pracy można będzie zawrzeć umowę.

Czytaj także: Powierzanie pracy w Polsce obywatelom Zjednoczonego Królestwa

Warto dodać, że praca cudzoziemca powinna być zgodna z warunkami zapisanymi w dokumencie legalizującym pracę (zezwoleniu lub oświadczeniu), chyba że przepisy dopuszczają ich zmianę. Powierzanie pracy na innych warunkach lub na innym stanowisku niż określone w odpowiednim zezwoleniu na pracę lub oświadczeniu o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (chyba że przepisy prawa dopuszczają ich zmianę) uważa się za nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy do zatrudnienia cudzoziemca wystarczy karta pobytu czasowego z adnotacją „dostęp do rynku pracy”?

Nie. W przypadku pobytów czasowych zawsze potrzebna jest decyzja wojewody, czyli zezwolenie na pobyt czasowy. To z tego dokumentu, przede wszystkim podstawy prawnej, wynikają warunki, na których można zatrudnić cudzoziemca. „Dostęp do rynku pracy” może być bowiem pełny (swobodny) lub ograniczony.

2. Czy cudzoziemiec, który ma Kartę Polaka potrzebuje dokumentu pobytowego i zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy?

Cudzoziemiec, który posiada ważną Kartę Polaka nie potrzebuje zezwolenia na pracę ani oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Musi jednak mieć dokument pobytowy, ponieważ Karta Polaka nie uprawnia do pobytu w Polsce. Cudzoziemcom z Kartą Polaka wydaje się najczęściej wizy oznaczone celem wydania „23”.

3. Czy jako pracodawca muszę uzyskiwać zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy dla cudzoziemca, który ma decyzję – zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, w której widnieję jako podmiot powierzający pracę?

Zaletą tego rodzaju zezwolenia na pobyt czasowy jest to, że w ramach jednej procedury legalizuje ono pobyt i pracę. Praca musi być jednak świadczona u podmiotu i na warunkach wskazanych w decyzji.

4. Czy cudzoziemiec, który przebywa w Polsce na wizie, której cel wydania na naklejce wizowej oznaczono „21” potrzebuje zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy?

Wiza „21”, wydawana w celu przyjazdu ze względów humanitarnych, z uwagi na interes państwa lub zobowiązania międzynarodowe, uprawnia do pracy bez zezwolenia na pracę czy oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi.

Źródło:

Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.