Okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Jest to zatem przerwa w wykonywaniu obowiązków służbowych, podczas której pracownikowi nie przysługuje żadne wynagrodzenie oraz nie są za niego odprowadzane składki do ZUS. W związku z tym w okresie urlopu bezpłatnego pracownik nie zachowuje też prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w tym prawa do zasiłku chorobowego i opiekuńczego.

Podstawa prawna

Pracodawca nie może sam wysłać pracownika na urlop bezpłatny. Może on zostać udzielony pracownikowi wyłącznie na jego pisemny wniosek. Mówi o tym art. 174 Kodeksu pracy. Ponadto Kodeks pracy przewiduje również możliwość wykonywania pracy na rzecz innego pracodawcy podczas urlopu bezpłatnego przez okres ustalony w zawartym w tej sprawie porozumieniu między pracodawcami.  W tym przypadku okres urlopu bezpłatnego wliczać się będzie do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy.

Limit urlopu bezpłatnego

Kodeks pracy nie przewiduje górnej granicy trwania urlopu bezpłatnego. Może on zatem trwać od jednego dnia do nawet kilku lat. Pracodawca może natomiast odwołać pracownika z urlopu bezpłatnego. Art. 174 Kodeksu pracy przewiduje, że przy udzielaniu urlopu bezpłatnego, dłuższego niż 3 miesiące, strony mogą przewidzieć dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu z ważnych przyczyn. Co oznacza dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu bezpłatnego? Jest to możliwe tylko w przypadku, jeśli w umowie między pracodawcą a pracownikiem został zawarty taki zapis. Jeśli w umowie nie zamieszono takiego zastrzeżenia, pracodawca nie może odwołać pracownika z urlopu bezpłatnego bez jego zgody, nawet w przypadku zaistnienia ważnych przyczyn.

Urlop bezpłatny oczami pracownika i pracodawcy

Na urlop bezpłatny zazwyczaj udają się osoby, które znalazły się w trudniej sytuacji życiowej i z różnych przyczyn nie mogą wykonywać obowiązków służbowych. Co prawda w okresie przebywania na urlopie bezpłatnym, pracownik nie otrzyma żadnego wynagrodzenia, to ma pewne poczucie stabilności, że będzie mógł wrócić na swoje stanowisko pracy. Składając wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego, pracownik nie musi podawać przyczyny. Pracodawca jednak wcale nie musi się zgodzić na taki urlop.

Z perspektywy pracodawcy udzielenie pracownikowi urlopu bezpłatnego jest nieopłacalne. Mimo, iż w tym czasie nie będzie on odprowadzał za takiego pracownika składek ani wypłacał mu pensji, to pozostaje luka kadrowa, którą trzeba zapełnić. W tym czasie pracodawca musi zatrudnić nowego pracownika na zastępstwo, wdrożyć go i przeszkolić, co może generować dodatkowe koszty. Z tego względu pracodawcy niechętnie udzielają urlopu bezpłatnego, a jeśli już się na to zgodzą, to pod warunkiem podpisania z pracownikiem umowy o zakazie konkurencji. Taki zabieg ma celu ochronę swoich interesów w przypadku, kiedy pracownik podczas urlopu bezpłatnego mógłby pracować o innego pracodawcy o podobnym profilu działalności.

Informacji w zakresie przepisów kodeksu pracy udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

Katarzyna Sędziak (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło: Art. 174 Kodeksu pracy

https://bezprawnik.pl/urlop-bezplatny/