„Naszą misją jest obrona i wspieranie lokalnych społeczności w czasie konfliktu zbrojnego, ale także podczas klęsk żywiołowych lub katastrof” – mówi kpt. Justyna Dziemiańczuk, Oficer Prasowy 1 Podlaskiej Brygady OT. „WOT jako jedyne oferują możliwość łączenia aktywności na rynku cywilnym ze służbą wojskową” – dodaje. Justynę Dziemiańczuk zapytaliśmy m.in. o to, jak wygląda rekrutacja do WOT? Na czym polega służba obrony terytorialnej? Czy pracodawcy mogą skorzystać na tym, że ich pracownik został powołany do WOT? Zachęcamy do lektury naszej rozmowy.

Co się kryje pod nazwą Wojska Obrony Terytorialnej i czym służba obrony terytorialnej różni się od dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej?

Wojska Obrony Terytorialnej to piąty, najmłodszy rodzaj Sił Zbrojnych obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych, Marynarki Wojennej i Wojsk Specjalnych.

Naszą misją jest obrona i wspieranie lokalnych społeczności w czasie konfliktu zbrojnego, ale także podczas klęsk żywiołowych lub katastrof.

WOT jako jedyne oferują możliwość łączenia aktywności na rynku cywilnym ze służbą wojskową. Wśród naszych żołnierzy są przedsiębiorcy, osoby pracujące na etatach, studenci, rolnicy czy osoby bezrobotne.

Żołnierze OT wypełniają obowiązek służby na dwa sposoby – rotacyjnie (uczestnicząc w ćwiczeniach i szkoleniach wojskowych) oraz dyspozycyjnie (pozostając w gotowości/dyspozycji do działania w czasie wolnym od szkoleń).

Obowiązkowe szkolenia rotacyjne to 2 dni w miesiącu w weekend oraz raz w roku 14 dni szkolenia zintegrowanego (na poligonie).

W przypadku dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej nie ma możliwości połączenia pracy na rynku cywilnym ze służbą. Po szkoleniu podstawowym absolwenci realizują szkolenie specjalistyczne w jednostce, czyli wykonują obowiązki w takich samych godzinach jak żołnierze zawodowi lub odchodzą do rezerwy. Mają też możliwość wstąpienia do WOT.

Zarówno żołnierze OT jak i DZSW mogą ubiegać się o przyjęcie do służby zawodowej, jednak w przypadku chęci połączenia służby i pracy, taką możliwość daje tylko WOT.

Kto może zostać żołnierzem WOT?

Aby zostać żołnierzem WOT należy spełniać kilka warunków. Kandydat musi:

• posiadać polskie obywatelstwo,
• być osobą pełnoletnią (która nie ukończyła 60 lat -szeregowi i 63 lat -podoficerowie, oficerowie),
• być osobą zdrową,
• być osobą niekaraną i nie pełnić innego rodzaju służby wojskowej oraz nie posiadać przydziału kryzysowego.

Na czym polega rekrutacja do służby w WOT?

Kandydat powinien udać się do Wojskowego Centrum Rekrutacji (WCR) właściwego dla jego miejsca zamieszkania. W województwie podlaskim mieszczą się one w Białymstoku, Suwałkach, Łomży i Bielsku Podlaskim. Tam zostanie krok po kroku przeprowadzony przez proces rekrutacji. Poza dostarczeniem odpowiedniej dokumentacji, ochotnika czeka rozmowa z psychologiem i badania lekarskie. W procesie rekrutacji kandydaci mogą liczyć na pomoc rekrutera 1 Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej, do którego kontakt można znaleźć na stronie internetowej jednostki https://www.wojsko-polskie.pl/1bot/

Przed rozpoczęciem szkolenia podstawowego/wyrównawczego należy zrealizować moduł szkolenia zdalnego obejmujący podstawowe zagadnienia przydatne w dalszej służbie i dostarczyć w dniu wcielenia certyfikat potwierdzający jego ukończenie.

W dniu przyjęcia do służby kandydat przechodzi wstępne szkolenia, m.in. z BHP, ochrony informacji niejawnych czy przepisów prawa. Dodatkowo odbywa się egzamin sprawnościowy, w którego skład wchodzi m.in. marszobieg na dystansie 3 km.

Następnie rozpoczyna się szkolenie. Jeśli kandydat nie przeszedł wcześniej szkolenia wojskowego i nie ma złożonej przysięgi, odbywa 16-dniowe szkolenie podstawowe, potocznie zwane „16”. Dla osób powracających z rezerwy jest przeznaczone 8-dniowe szkolenie wyrównawcze, tzw. „8”.

Na zakończenie szkoleń odbywa się egzamin w formie pętli taktycznej, po zdaniu którego absolwenci szkolenia podstawowego składają przysięgę wojskową.

Jakie predyspozycje ułatwiają angaż do WOT?

Do WOT przyjmowani są wszyscy, którzy spełniają wymagania. Cechami, które z pewnością ułatwiają żołnierzom pełnienie służby są: umiejętność pracy w zespole, dobra forma fizyczna oraz odpowiedzialność i sumienność. Należy pamiętać, że „16” i „8”, które kandydaci przechodzą na początku służby, to szkolenia wojskowe i wiążą się z wysiłkiem fizycznym, dlatego warto się do nich przygotować, by uniknąć kontuzji.

Jak wygląda typowy dzień żołnierza WOT?

W Wojskach Obrony Terytorialnej pełnią służbę żołnierze zawodowi oraz żołnierze OT. Jeśli chodzi o żołnierzy zawodowych, to dzień jest regulowany porządkiem dnia ustalonym przez Dowódcę oraz przez zadania w zależności od zajmowanego stanowiska. W przypadku żołnierzy OT, poza obowiązkowymi szkoleniami w wymiarze 2 dni w miesiącu, pełnią oni służbę dyspozycyjnie, czyli realizują swoje codzienne obowiązki w środowisku cywilnym (pracują, uczą się, studiują…) pozostając w gotowości do wykonywania zadań.

Ile trwa służba w WOT i czy można później kontynuować karierę żołnierza w tej organizacji?

Czas trwania terytorialnej służby wojskowej wynosi od roku do 6 lat z możliwością przedłużenia na kolejny okres, na wniosek żołnierza OT (lub za jego zgodą, przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę).

Żołnierz po odbyciu szkolenia podstawowego/wyrównawczego przechodzi 3 roczne etapy szkolenia:

• szkolenie indywidualne,
• szkolenie specjalistyczne – skupia się ma na przydziale do konkretnej funkcji pełnionej w pododdziale,
• szkolenie zgrywające pododdziały.

Po przejściu wszystkich 3 etapów szkolenia następuje szkolenie zaawansowane.

Czy żołnierz WOT otrzymuje wynagrodzenie? Jeżeli tak, na jaką kwotę może liczyć?

Żołnierze OT otrzymują dodatek za gotowość bojową, który przysługuje im po odbyciu obowiązkowego 2-dniowego szkolenia w miesiącu (w tej chwili wynosi on 630 zł). Każdy ponadprogramowy dzień powołania jest dodatkowo płatny, a stawki są uzależnione od posiadanego stopnia wojskowego. Dodatkowo, żołnierzom przysługują płatne urlopy.

Stawki uposażenia zasadniczego żołnierzy w kwotach dziennych według stopnia etatowego zajmowanego stanowiska służbowego, określonego stopniem wojskowym, oraz według posiadanego przez żołnierza stopnia wojskowego przedstawia poniższa tabela.

Czy pracodawcy chętnie „oddają” swoich pracowników na służbę do WOT? Innymi słowy, jak układa się współpraca na linii pracodawcy – WOT.

Kalendarz szkoleń na kolejny rok jest opracowywany i wydawany żołnierzom OT przed końcem bieżącego roku kalendarzowego, tak by mogli oni z wyprzedzeniem poinformować pracodawców. Takie rozwiązanie umożliwia zaplanowanie ewentualnych zastępstw czy zmian w grafiku pracownika. Wielu pracodawców ceni sobie fakt, że ich pracownicy są żołnierzami WOT. Od kilku lat odbywa się plebiscyt „Pracodawca przyjazny WOT”, do którego żołnierze OT zgłaszają swoich pracodawców. Jest to forma podziękowania i uhonorowania tych przedsiębiorców, którzy wspierają służbę wojskową swoich pracowników.

Czy pracownik, który dostał powołanie do służby w WOT, ma jakieś obowiązki wobec swojego pracodawcy?

Żołnierz OT ma obowiązek zawiadomić niezwłocznie swojego pracodawcę o fakcie powołania do terytorialnej służby wojskowej.

Żołnierz OT otrzymuje wykaz dni szkoleniowych na kolejny rok i po zapoznaniu się z nim powinien zawiadomić niezwłocznie swojego pracodawcę o terminach, w których będzie pełnił terytorialną służbę wojskową rotacyjnie. Ma również obowiązek informowania o zmianach w kalendarzu szkoleń, z wyjątkiem przypadku pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w trybie natychmiastowego stawiennictwa.

Jak to wygląda z punktu widzenia pracodawcy? Czy ma on jakieś obowiązki? Może jakieś przywileje w związku powołaniem pracownika do służby?

Pracodawcy zatrudniający żołnierzy OT mają zarówno prawa, jak i obowiązki wynikające z tego faktu. Przede wszystkim, pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu bezpłatnego na czas pełnienia służby.

Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia przedsiębiorców zatrudniających żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej lub żołnierzy Aktywnej Rezerwy wprowadziła szereg udogodnień dla pracodawców zatrudniających żołnierzy WOT lub Aktywnej Rezerwy. Przykładem jest ulga podatkowa, która daje przedsiębiorcom możliwość odliczenia od podstawy opodatkowania kwot od 12 000 zł do 24 000 zł (w zależności od długości pełnienia służby przez pracownika-żołnierza).

Ponadto podczas ubiegania się o zamówienia publiczne, przedsiębiorca, który zatrudnia żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej lub Aktywnej Rezerwy, może skorzystać z preferencyjnego traktowania.

Wartym uwagi jest fakt, że przedsiębiorcy zatrudniający żołnierzy OT, którzy są po raz pierwszy powoływani do służby wojskowej, są zwolnieni z obowiązku wypłaty takim pracownikom odprawy w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia. Została ona zastąpiona wypłacanym przez jednostkę wojskową świadczeniem początkowym w wysokości 50% przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale poprzedniego roku.

Jako że jesteśmy na początku 2026 r. proszę o podsumowanie roku poprzedniego. Jak wyglądał 2025 r. w Państwa jednostce?

Główne przedsięwzięcia 1 Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej w 2025 r. to współpraca międzynarodowa z litewską KASP (odpowiednik polskich Wojsk Obrony Terytorialnej) oraz z Batalionową Grupą Bojową NATO. Odbyły się też ćwiczenia międzynarodowe „Żelazny Obrońca”. Przeprowadziliśmy 6 szkoleń podstawowych i wyrównawczych. Żołnierze składali przysięgę wojskową w Białymstoku (trzy razy), Zambrowie, Hajnówce i Bielsku Podlaskim.

W ramach działalności przeciwkryzysowej żołnierze 1 PBOT uczestniczyli w gaszeniu pożaru w Biebrzańskim Parku Narodowym.

Prowadzimy również projekty edukacyjne, czyli „Ferie z WOT”, „Wakacje z WOT”, „Edukacja z wojskiem”, „W służbie Ojczyźnie”, „wGotowości”. Ponadto żołnierze współpracują z Oddziałami Przygotowania Wojskowego w szkołach ponadpodstawowych.

W ramach przedsięwzięć sportowych nasi żołnierz brali udział w PKO Półmaratonie Białystok, w biegu ulicznym „Biegnę dla Niepodległej” oraz udział w biegu charytatywnym na rzecz chorego dziecka.

Nie zabrakło również przedsięwzięć kulturalnych. Nasi żołnierze mieli okazję być na koncertach zespołu Cochise, dla żołnierzy pełniących służbę na granicy polsko- litewskiej, oraz Maestro Chives’a, dla żołnierzy pełniących służbę na granicy.

Nasza brygada pozostaje też w kontakcie z kombatantami, opiekując się nimi.

Warto dodać, że od 2021 r. 1 PBOT wspiera Straż Graniczną w ochronie wschodniej granicy Polski. Dwa z pięciu batalionów Brygady (w Suwałkach i w Hajnówce) zostały przekształcone w bataliony obrony pogranicza. Pozostałe (w Białymstoku, Łomży i Dąbrowie- Moczydły) nadal są batalionami lekkiej piechoty. Docelowo cała 1 PBOT zostanie przeformowana w Brygadę Obrony Pogranicza.

Dziękuję za rozmowę.

Kpt. Justyna Dziemiańczuk – oficer prasowy 1 PBOT. W Wojskach Obrony Terytorialnej służy od 2018 r.