Doświadczenia z marca br., kiedy to wielu Polaków utknęło na zagranicznych lotniskach z powodu nagłych zmian w przestrzeni powietrznej, stanowią ważną lekcję w relacjach na linii pracownik–pracodawca. Gdy czynniki zewnętrzne uniemożliwiają powrót do pracy na czas, kluczowe jest sprawne dopełnienie formalności, które zabezpieczą status pracownika w czasie oczekiwania na lot. Aby nieobecność nie została uznana za nieusprawiedliwioną, niezbędne jest podjęcie konkretnych kroków formalnych. Wyjaśniamy, jak skutecznie udokumentować przymusowy postój i jakie prawa przysługują wówczas pracownikowi.

W przypadku trudności z powrotem z urlopu, pracownik powinien niezwłocznie skontaktować się z pracodawcą i przekazać informację o przyczynie nieobecności oraz przewidywanym terminie powrotu. Przepisy wymagają, aby nastąpiło to najpóźniej w drugim dniu absencji. Zawiadomienie może mieć formę telefoniczną, mailową lub SMS-ową – zgodnie z zasadami przyjętymi w danym zakładzie pracy. Brak kontaktu może zostać uznany za naruszenie obowiązków pracowniczych i skutkować konsekwencjami porządkowymi, a w skrajnych przypadkach nawet rozwiązaniem umowy.

Czy nieobecność jest automatycznie usprawiedliwiona?

Samo wystąpienie zdarzenia losowego nie oznacza automatycznego usprawiedliwienia nieobecności. Ostateczna decyzja należy do pracodawcy, który ocenia przedstawione okoliczności. Dlatego tak ważne jest zgromadzenie dokumentów potwierdzających zaistniałą sytuację, takich jak komunikaty od linii lotniczych, informacje o odwołaniu lotu czy potwierdzenie nowej rezerwacji. W razie potrzeby pracownik może także sporządzić pisemne oświadczenie opisujące przebieg zdarzeń.

Jeżeli pracodawca uzna nieobecność za usprawiedliwioną, pracownik korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem w tym okresie (art. 41 Kodeksu pracy). Nie oznacza to jednak prawa do wynagrodzenia. Zgodnie z art. 81 Kodeksu pracy wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, a gdy przeszkoda nie leży po stronie pracodawcy, pracownik nie zachowuje prawa do zapłaty, za czas niewykonywania obowiązków.

Czytaj także: Czy pracodawca może zwolnić pracownika e-mailem?

Możliwe rozwiązania przy przedłużającym się pobycie

Jeżeli powrót do kraju znacząco się opóźnia, warto ustalić z pracodawcą sposób formalnego uregulowania nieobecności. Możliwe jest wykorzystanie urlopu na żądanie albo pozostałych dni urlopu wypoczynkowego (okres ten nie zostanie wliczony do płatnego urlopu), o ile pracodawca wyrazi zgodę. Inną opcją jest złożenie wniosku o urlop bezpłatny, który również wymaga akceptacji pracodawcy.

Praca zdalna

W niektórych sytuacjach, rozwiązaniem może być czasowa praca zdalna z miejsca, w którym pracownik aktualnie przebywa. Kodeks pracy dopuszcza wykonywanie obowiązków poza siedzibą firmy, o ile obie strony wyrażą na to zgodę. Nie musi być to w formie pisemnej, wystarczające jest porozumienie między stronami.

Możliwość pracy zdalnej zależy przede wszystkim od charakteru wykonywanej pracy, warunków technicznych i organizacyjnych. Jeśli obowiązki mogą być realizowane na odległość, pracownik może zaproponować takie rozwiązanie jako sposób uniknięcia przestoju i utraty wynagrodzenia. W praktyce często jest to najprostszy sposób na rozwiązanie problemu, w przypadku krótkotrwałego opóźnienia powrotu.

Czytaj także: Nowy start, czyli jak odejść z pracy?

Podsumowanie

Brak możliwości powrotu do kraju nie zwalnia pracownika z obowiązku kontaktu z pracodawcą i wyjaśnienia sytuacji. Kluczowe są szybka informacja, rzetelna dokumentacja oraz współpraca przy ustalaniu dalszych kroków. Nieobecność może zostać uznana za usprawiedliwioną, ale co do zasady nie daje prawa do wynagrodzenia. W zależności od okoliczności rozwiązaniem może być urlop wypoczynkowy, urlop bezpłatny albo uzgodniona praca zdalna. Ostatecznie to komunikacja i porozumienie stron pozwalają uniknąć negatywnych konsekwencji i bezpiecznie uregulować sytuację pracownika.

Źródło:

https://www.pip.gov.pl/aktualnosci/komplikacje-przy-powrocie-z-urlopu

Kodeks pracy, Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141