Brexit, czyli wystąpienie Zjednoczonego Królestwa, w skład którego wchodzą Anglia, Walia, Szkocja i Irlandia Północna, z Unii Europejskiej spowodował, że obywateli tych krajów na polskim rynku pracy traktuje się, co do zasady, jak obywateli państw trzecich. Oznacza to konieczność posiadania tytułu pobytowego i zezwolenia na pracę. Jaki jest wyjątek od tej reguły? Odpowiadamy.

Zasady powierzania pracy cudzoziemcom w Polsce określa ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z nią  cudzoziemiec, aby mógł pracować w Polsce powinien mieć zapewniony właściwy tytuł pobytowy umożliwiający podjęcie pracy w RP. Dodatkowo musi posiadać zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (chyba że jest z tego obowiązku zwolniony). Te same zasady obowiązują obywateli Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Dlatego, że nie są już oni obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA). Jest jednak jeden wyjątek, o którym czytamy w ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stanowi on, że ograniczeń zawartych w ustawie nie stosuje się do powierzania pracy obywatelom Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. b oraz d Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (nazywanej też Umową Wystąpienia lub Umową o wystąpieniu) oraz członkom ich rodzin, o ile (członkowie rodzin) spełniają warunki określone w art. 10 ust. 1 lit. e oraz f tej Umowy.

Zatem cudzoziemcy, o których mowa w tym przepisie mają pełny i swobodny dostęp do polskiego rynku pracy. O kogo chodzi?

Beneficjenci Umowy Wystąpienia

Obywateli Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, o których mowa w ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określa się mianem beneficjentów Umowy Wystąpienia. Dotyczy to:

• obywateli Zjednoczonego Królestwa, którzy korzystali z prawa pobytu w państwie członkowskim zgodnie z prawem Unii przed zakończeniem okresu przejściowego i potem w dalszym ciągu w nim zamieszkują;
• obywateli Zjednoczonego Królestwa, którzy korzystali z uprawnień pracowników przygranicznych w co najmniej jednym państwie członkowskim zgodnie z prawem Unii przed zakończeniem okresu przejściowego i potem w dalszym ciągu z nich korzystają.

Czytaj także: Zatrudnianie obywateli Ukrainy po 4 marca 2026 r. – wszystko, co pracodawca musi wiedzieć o nowych przepisach

Okres przejściowy obowiązywał do 31 grudnia 2020 r.

Państwa członkowskie, o których tu mowa to: Królestwo Belgii, Republika Bułgarii, Republika Czeska, Królestwo Danii, Republika Federalna Niemiec, Republika Estońska, Irlandia, Republika Grecka, Królestwo Hiszpanii, Republika Francuska, Republika Chorwacji, Republika Włoska, Republika Cypryjska, Republika Łotewska, Republika Litewska, Wielkie Księstwo Luksemburga, Węgry, Republika Malty, Królestwo Niderlandów, Republika Austrii, Rzeczpospolita Polska, Republika Portugalska, Rumunia, Republika Słowenii, Republika Słowacka, Republika Finlandii oraz Królestwo Szwecji.

Przepisy te dotyczą również członków rodzin tych obywateli, o ile spełniają warunki określone w art. 10 ust. 1 lit. e oraz f Umowy o wystąpieniu.

Na stronie Biznes.gov.pl czytamy:

„Jeżeli obywatel Zjednoczonego Królestwa spełnia łącznie następujące warunki:

• przebywał legalnie w Polsce przed zakończeniem okresu przejściowego, czyli przed 31 grudnia 2020 roku (także wtedy, gdy wjechał do Polski po dacie brexitu, a przed upływem okresu przejściowego, czyli w okresie pomiędzy 1 stycznia 2020 roku, a 31 grudnia 2020 roku) i  zamieszkuje w Polsce po 31 grudnia 2020 roku, to jest beneficjentem Umowy o wystąpieniu. A więc może przebywać, pracować i prowadzić działalność gospodarczą w Polsce na dotychczasowych zasadach – tak jak obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej. W tej sytuacji beneficjentami Umowy o wystąpieniu są również członkowie rodziny tego obywatela.

W pozostałych przypadkach obywatele Zjednoczonego Królestwa są traktowani pod względem pobytu i wykonywania pracy lub działalności gospodarczej w Polsce jak obywatele krajów trzecich, czyli tych, które nie należą do Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii.”

Dokumenty pobytowe beneficjentów

W artykule 18 Umowy Wystąpienia czytamy m.in.:

„Państwo przyjmujące może nałożyć na obywateli Unii lub obywateli Zjednoczonego Królestwa, członków ich rodzin oraz inne osoby, które zamieszkują na jego terytorium zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym tytule, obowiązek wystąpienia z wnioskiem o nowy status pobytu nadający prawa na podstawie niniejszego tytułu oraz o wydanie dokumentu, który może mieć formę elektroniczną, poświadczającego taki status.”

Czytaj także: Oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Których krajów dotyczy?

Na stronie internetowej Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego czytamy, że dokumenty wydawane od 1.01.2021 r. obywatelom Zjednoczonego Królestwa/członkom ich rodzin potwierdzają korzystanie z uprawnień beneficjenta Umowy Wystąpienia przy przekraczaniu granic i podczas pobytu w Polsce. Zawierają one adnotację odnoszącą do Umowy Wystąpienia: „Art. 50 TUE, Art. 18 ust. 4 Umowy Wystąpienia”.

Źródło:

Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej.

Wielkopolski Urząd Wojewódzki.

Biznes.gov.pl.