Ochrona przedemerytalna to jedno z najważniejszych uprawnień pracowników wynikających z Kodeksu pracy. Jej celem jest zapewnienie stabilności zatrudnienia osobom, które zbliżają się do wieku emerytalnego i mogłyby mieć trudności ze znalezieniem nowego zatrudnienia. W praktyce pojawia się jednak wiele pytań dotyczących tego, kiedy ochrona zaczyna obowiązywać, jakie są wyjątki oraz czy obejmuje osoby, które nadal pracują po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Ochrona przedemerytalna kończy się z dniem osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn). Jeżeli pracownik decyduje się nadal pracować po osiągnięciu tego wieku, nie korzysta już z ochrony przedemerytalnej, nawet jeśli nie pobiera emerytury. Sam fakt osiągnięcia wieku emerytalnego nie może jednak być jedyną przyczyną wypowiedzenia umowy – byłoby to sprzeczne z zasadą równego traktowania w zatrudnieniu.

Kiedy pracownik jest objęty ochroną przedemerytalną?

Zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało nie więcej niż 4 lata, pod warunkiem że wraz z osiągnięciem tego wieku pracownik nabędzie prawo do emerytury.

Oznacza to, że ochrona obejmuje co do zasady:

• kobiety od ukończenia 56. roku życia,
• mężczyzn od ukończenia 61. roku życia.

Warunkiem jest jednak posiadanie odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego, który umożliwi uzyskanie prawa do emerytury po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego.

Czytaj także: Czy można pracować na dwóch stanowiskach w ramach jednej umowy o pracę?

Na czym polega ochrona przedemerytalna?

W okresie ochronnym pracodawca nie może wypowiedzieć pracownikowi umowy o pracę. Ochrona dotyczy wyłącznie rozwiązania umowy za wypowiedzeniem.

Nie oznacza to jednak całkowitego zakazu rozwiązania stosunku pracy. Przepisy przewidują wyjątki, między innymi w przypadku:

• rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika (tzw. zwolnienie dyscyplinarne),
• rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika, jeśli spełnione są przesłanki określone w Kodeksie pracy (np. długotrwała niezdolność do pracy),
• upadłości lub likwidacji pracodawcy,
• wygaśnięcia umowy zawartej na czas określony z upływem okresu, na jaki została zawarta.

W niektórych sytuacjach dopuszczalne jest również wypowiedzenie warunków pracy lub płacy. W szczególności, np. gdy u pracodawcy wprowadzane są nowe zasady wynagradzania obejmujące całą grupę pracowników albo gdy pracownik utracił zdolność do wykonywania dotychczasowej pracy potwierdzoną orzeczeniem lekarskim.

Czy ochrona obowiązuje po osiągnięciu wieku emerytalnego?

Nie. Ochrona przedemerytalna kończy się z dniem osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego.

Jeżeli pracownik postanowi kontynuować zatrudnienie po ukończeniu 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna), nie korzysta już z ochrony wynikającej z art. 39 Kodeksu pracy. Pracodawca może więc wypowiedzieć umowę na zasadach ogólnych.

Nie oznacza to jednak, że pracodawca może zwolnić pracownika po osiągnięciu wieku emerytalnego wyłącznie z powodu jego wieku lub nabycia prawa do emerytury. Takie działanie może stanowić dyskryminację ze względu na wiek. Pracodawca powinien oprzeć wypowiedzenie na rzeczywistych przyczynach, takich jak reorganizacja zakładu pracy, likwidacja stanowiska, niewłaściwe wykonywanie obowiązków czy inne obiektywne okoliczności.

Czytaj także: Czy można zwolnić pracownika z dnia na dzień?

Czy przejście na emeryturę jest obowiązkowe?

Nie. Osiągnięcie wieku emerytalnego nie oznacza obowiązku zakończenia aktywności zawodowej. Pracownik może nadal wykonywać pracę na dotychczasowych warunkach, a decyzja o złożeniu wniosku o emeryturę należy wyłącznie do niego.

W praktyce wiele osób kontynuuje zatrudnienie po osiągnięciu wieku emerytalnego, licząc na wyższe przyszłe świadczenie emerytalne. Trzeba jednak pamiętać, że od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego nie obowiązuje już szczególna ochrona przed wypowiedzeniem umowy o pracę.

Źródło:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

www.zus.pl