Cudzoziemcy, którzy ze względów bezpieczeństwa nie chcą przebywać w swoim kraju mogą, na określonych zasadach, ubiegać się o ochronę w innym kraju. Aby to zrobić w Polsce, należy złożyć wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Jedną z form ubiegania się o ochronę w RP jest ochrona międzynarodowa. Co warto o niej wiedzieć?

Zasady ubiegania się o ochronę międzynarodową w Polsce opisane są w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z przepisami zawartymi w tym dokumencie, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi udziela się ochrony przez m.in. nadanie statusu uchodźcy lub udzielenie ochrony uzupełniającej. Zatem pozytywne rozpatrzenie wniosku o ochronę międzynarodową kończy się nadaniem cudzoziemcowi właśnie statusu uchodźcy lub udzieleniem mu ochrony uzupełniającej. Czym różnią się te typy ochrony? Zacznijmy od statusu uchodźcy.

Status uchodźcy

Zgodnie z zasadami, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu:

• rasy,
• religii,
• narodowości,
• przekonań politycznych lub
• przynależności do określonej grupy społecznej

nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

Ochrona uzupełniająca

Cudzoziemcom, którzy nie spełniają warunków do nadania statusu uchodźcy, można udzielić ochrony uzupełniającej, pod warunkiem kwalifikowania się do jej uzyskania. Kto może być objęty taką ochroną?

Czytaj także: Oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Których krajów dotyczy?

Ochrony uzupełniającej można udzielić cudzoziemcowi, gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

• orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,
• tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,
• poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Ważne!

Wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej rozstrzyga w pierwszej instancji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

To Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w drodze decyzji:

1. nadaje albo odmawia nadania statusu uchodźcy;
2. udziela ochrony uzupełniającej albo odmawia jej udzielenia;
3. pozbawia statusu uchodźcy albo ochrony uzupełniającej.

Tymczasowe zaświadczenie tożsamości

Cudzoziemiec, który składa wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej oddaje do depozytu swój dokument podróży (np. paszport). Po uzyskaniu decyzji, która kończy postępowanie o udzielenie ochrony międzynarodowej, cudzoziemiec odbiera go osobiście. W okresie oczekiwania na zakończenie procedury cudzoziemiec legitymuje się tymczasowym zaświadczeniem tożsamości.

Zgodnie z ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 55 ust. 1):

„Wnioskodawcy wydaje się, niezwłocznie po przyjęciu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie później jednak niż w terminie 3 dni, tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca.”

Czytaj także: Cudzoziemcy zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę na podstawie rozporządzenia

Zaświadczenie tożsamości w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium RP oraz uprawnia go i małoletnie dzieci objęte tym zaświadczeniem do pobytu na terytorium RP do zakończenia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej decyzją ostateczną.

Polski rynek pracy

Cudzoziemiec, który złożył wniosek o ochronę międzynarodową otrzymuje tymczasowe zaświadczenie tożsamości. Ono uprawnia go do pobytu na terytorium RP. Jest to jednak pobyt, który, na mocy ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie daje możliwości podjęcia pracy. Dopiero w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej trwa dłużej niż 6 miesięcy i opóźnienie nie nastąpiło z winy wnioskodawcy, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, na wniosek osoby, której dotyczy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, wydaje zaświadczenie, które wraz z tymczasowym zaświadczeniem tożsamości cudzoziemca uprawnia tę osobę do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach i w trybie określonych w ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jakie to zasady?

Zgodnie ze wspomnianą wyżej ustawą, swobodny dostęp do rynku pracy ma cudzoziemiec, który m.in. posiada ważne zaświadczenie wydane na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Chodzi o to zaświadczenie (o którym wyżej), gdy postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej trwa dłużej niż 6 miesięcy.

Oznacza to, że jeżeli cudzoziemiec ma tymczasowe zaświadczenie tożsamości oraz zaświadczenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców potwierdzające, że nie z winy cudzoziemca postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej trwa dłużej niż 6 miesięcy, może pracować w Polsce bez zezwolenia na pracę czy oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi.

Swobodny dostęp do polskiego rynku pracy, czyli możliwości pracy bez zezwolenia na pracę czy oświadczenia o powierzeniu pracy, mają również cudzoziemcy, którym udzielono w Polsce statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej.

Źródło:

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Urząd do Spraw Cudzoziemców.