Aby w ogóle nabyć status osoby bezrobotnej należy oświadczyć zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna ma obowiązek przyjęcia odpowiedniej oferty pracy. Oferta odpowiedniej pracy zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy to zatrudnienie lub inna praca zarobkowa, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu albo przygotowaniu zawodowym dorosłych, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin, za wykonywanie których osiąga miesięczne wynagrodzenie brutto, w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.

Stawiennictwo w urzędzie pracy

Osoba bezrobotna ma obowiązek zgłaszania się do powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy, innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w celu potwierdzenia swojej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Wizyty osoby bezrobotnej w urzędzie pracy odbywają średnio co 30 dni, ale urząd może wyznaczać dodatkowe lub inne terminy.

Zgłoszenie braku gotowości

Osoba bezrobotna powinna pozostawać w dyspozycji urzędu pracy. Oznacza to, że urząd pracy w każdej chwili może wezwać bezrobotnego w celu przedstawienia mu odpowiedniej oferty pracy. Jeśli z jakiegoś powodu stawiennictwo w urzędzie pracy nie będzie możliwe, osoba bezrobotna ma obowiązek zgłoszenia do urzędu pracy „braku gotowości”. Takich dni („braku gotowości”) w roku kalendarzowym jest 10. Jeśli brak gotowości będzie dłuższy, np. z powodu wyjazdu, osoba bezrobotna powinna się wyrejestrować.

Zgłoszenie podjęcia pracy

Bez względu na rodzaj podjętego zatrudnienia, osoba bezrobotna ma obowiązek zgłoszenia podjęcia pracy do swojego urzędu. Na poinformowanie urzędu pracy jest 7 dni kalendarzowych.

Jeśli osoba bezrobotna osiągnie przychód niewynikający z podjętego zatrudnienia powinna poinformować o tym urząd pracy. W przypadku, gdy przychód przekroczy połowę minimalnego wynagrodzenia (np. z tytułu wynajmu), osoba bezrobotna powinna się wyrejestrować.

Niezdolność do pracy

Jeśli stan zdrowia osoby bezrobotnej uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia, np. z powodu pobytu w szpitalu czy przebywania na zwolnieniu lekarskim, należy poinformować o tym urząd pracy w ciągu 2 dni kalendarzowych.

Kary z urzędu pracy

Niestawienie się na wyznaczoną wizytę lub odmowa przyjęcia wsparcia ze strony urzędu pracy niesie za sobą konsekwencje w postaci wyrejestrowania i karencji na ponowną rejestrację (na 120, 180 lub 270 dni). Niedopełnienie niektórych obowiązków względem urzędu pracy może nieść także konsekwencje finansowe.

Niepowiadomienie urzędu pracy w terminie 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub założeniu działalności gospodarczej podlega karze grzywny w wysokości nie niższej niż 500 zł. Karze grzywny nie podlegają osoby, które przed dokonaniem kontroli powiadomiły urząd pracy o podjęciu aktywności zawodowej.

Jeśli urząd pracy uzyska informację o zatajonej działalności zarobkowej, osoba bezrobotna zostanie pozbawiona statusu z datą podjęcia zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej. W związku z tym bezrobotny, który korzystał w tym czasie ze świadczeń, np. zasiłku czy stypendium, będzie zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Kwota do zwrotu, to nie tylko pobrane świadczenie, ale również przekazana od niego zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne.

Katarzyna Sędziak (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.