Jak wynika z badań Głównego Urzędu Statystycznego, w 2022 r. 72,8% ankietowanych Polaków w wieku 18-69 lat zadeklarowało umiejętność posługiwania się co najmniej jednym językiem obcym. Odsetek ten był wyższy wśród młodszych, w grupie wiekowej 18-24 lata taką zdolność zgłosiło niemal dziewięć na dziesięć osób, ale niższy wśród najstarszych badanych. Tu, w przedziale 65-69 lat, taką umiejętnością wykazywało się trochę ponad połowa ankietowanych. Znajomość języków obcych była też powszechniejsza wśród ludzi z wyższym wykształceniem. Średnio o kilka punktów procentowych lepszą znajomość języków obcych deklarowali też mieszkańcy miast niż wsi. Wskaźnik ten był natomiast porównywalny dla kobiet i mężczyzn.

Znajomość jakich języków obcych najczęściej deklarowali Polacy? Pod tym względem wyróżniał się język angielski. Twierdząco na pytanie o zdolność posługiwania się nim odpowiedziało 54,1% dorosłych. Następne były rosyjski i niemiecki (po około 20%). Zdecydowanie mniej popularne były następne języki – znajomość francuskiego, hiszpańskiego i włoskiego deklarowało tylko po parę procent populacji.

Rynek pracy

Zmiana trendów językowych w społeczeństwie znacząco wpływa na to, jak ich znajomość (a także jakich języków) przekłada się na możliwość znalezienia lepszej pracy. Jak wskazały badania GUS, obeznanie z obcą mową częściej deklarują ludzie młodzi i o wyższym wykształceniu. Na początku transformacji ustrojowej na rynku pracy „rozchwytywane” były osoby, które wykazywały znajomość języka angielskiego. Obecnie znajomość mowy Szekspira często jest wręcz obowiązkiem (np. w międzynarodowych korporacjach), a nie dodatkowym atutem.

Językami, których znajomość może przełożyć się na lepsze oferty pracy są niemiecki i francuski. Wiąże się to przede wszystkim z rozmiarem rynków posługujących się nimi i nie tak dużą ich znajomością wśród Polaków w porównaniu z językiem angielskim. Coraz częściej jednak na atrakcyjne oferty mogą liczyć ci, którzy opanują inne, mniej popularne (poza autochtonami) języki, jak np. chiński czy te skandynawskie.

Znajomość języków obcych na polskim rynku pracy staje się coraz istotniejsza także z powodu rosnącej liczby mieszkających i pracujących w naszym kraju cudzoziemców. Z jednej strony istnieje konieczność zapewnienia standardów obsługi klienta na odpowiednio wysokim poziomie (także dla tych, którzy nie znają polskiego), a z drugiej – zatrudnianie cudzoziemców w firmach powoduje potrzebę, aby chociaż personel działu HR był w stanie swobodnie się z nimi porozumieć.

Osoby władające językami obcymi mają zarazem większą elastyczność w poszukiwaniu pracy. Gdy zdecydują się na emigrację, znajomość języka umożliwi im łatwiejsze odnalezienie się w nowych realiach. Jednocześnie coraz częściej firmy umożliwiają pracę całkowicie zdalną, co również jest kuszącą perspektywą w kwestii poszukiwania lepszej pracy, także bezpośrednio u zagranicznych pracodawców.

Działalność gospodarcza/biznes

Zależności opisane we wcześniejszym akapicie mają zastosowanie także w przypadku samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej lub biznesu.

Polski przedsiębiorca coraz częściej przygotowując swoją ofertę powinien uwzględniać, że przynajmniej część jego klientów lub usługobiorców stanowić będą cudzoziemcy. Wynikać może to zarówno ze zmian w strukturze demograficznej lokalnej społeczności, jak i naturalnej ekspansji na rynki zagraniczne (szczególnie widoczne zwłaszcza w regionach przygranicznych). W tym drugim przypadku, umiejętność swobodnego poruszania się po lokalnym rynku (np. w ramach eksportu towarów) ogranicza konieczność korzystania z pośredników (i związanych z tym kosztów) i pozwala na bezpośrednie, efektywniejsze negocjacje.

Umiejętność swobodnego porozumiewania się, tak z zagranicznymi klientami, jak i potencjalnymi kontrahentami jest nie do przecenienia w relacjach biznesowych. Oczywiście, do komunikowania się można używać alternatywnych rozwiązań (translatora lub tłumacza), jednak sposobność bezpośredniej rozmowy i kontaktu zwiększa poczucie zaufania i może prowadzić do zawiązania trwalszej relacji biznesowej w przyszłości. To samo dotyczy zresztą innych elementów prowadzonej działalności, takich jak obsługa strony internetowej, profili w mediach społecznościowych czy kontakt z klientem w innym niż polski języku. Podnosi to prestiż firmy i jej postrzeganie przez zagranicznych kontrahentów jako zaufanego dostawcę.

Rodzina i znajomi

Języki obce przydają się także poza życiem zawodowym. Ich znajomość pomaga w budowie międzynarodowych związków. Coraz więcej Polek i Polaków (także w następstwie życia na emigracji) nawiązuje przyjaźnie i wchodzi w trwałe związki z cudzoziemcami. Znajomość języka partnera pozwala na głębsze zrozumienie i prowadzenie harmonijnego życia rodzinnego.

Dzięki znajomości języków możemy też poszerzyć krąg znajomych, nie ograniczając się tylko do rodaków, tak w pracy czy codziennym życiu, jak i wchodząc w interakcje w sieciach społecznościowych czy ogólnie Internecie.

Podróże i hobby

Nie da się ukryć, że podróżując za granicę o wiele łatwiej jest funkcjonować posługując się lokalną mową. Choć biura podróży oferują wsparcie i opiekę podczas wyjazdu, to osoby znające języki mają szersze możliwości podróżowania na własną rękę i zapoznania się z autentycznymi realiami życia w danym regionie, np. prowadząc rozmowy z mieszkańcami.

Języki obce przydają się także do rozwijania pasji i zainteresowań. Za granicą wydano książkę, którą chcemy przeczytać? Zamiast czekać na jej polskie wydanie, możemy zamówić ją w oryginale. Chcemy obejrzeć film w pełni doświadczając prezentowanego w nim świata, bez rozpraszaczy w postaci lektora czy napisów? Uczmy się języków obcych.

Podobnie w przypadku muzyki czy literatury. Zagłębiając się w treść oryginalnych utworów można lepiej zrozumieć kontekst przesłania, które kieruje artysta, co nie zawsze jest w stanie odzwierciedlić tłumacz.

Zdrowie i umiejętności poznawcze

Badania pokazują, że nauka języków obcych pozytywnie wpływa na zdolności poznawcze. To swoisty trening dla mózgu. Trening, który poprawia koncentrację, pamięć i zdolność do wielozadaniowości.

Ponadto wśród osób dwujęzycznych objawy chorób neurodegeneracyjnych (np. Alzheimera) są opóźnione średnio o kilka lat w stosunku do ludzi posługujących się tylko jednym językiem.

Podsumowując

Niezależnie od powodów, dla których uczymy się języków obcych, warto to robić. Ich znajomość może przynieść realne korzyści nie tylko w sferze zawodowej, ale i osobistej.

Opracowanie: Adam Utko