Pracownik nie może odmówić pełnienia dyżuru. Obowiązek ten wynika z podstawowych obowiązków pracowniczych. Nie zawsze jednak za dyżur w pracy pracownik otrzyma wynagrodzenie. Podstawą podjęcia obowiązku pełnienia dyżuru jest wyraźne polecenie pracodawcy. Odebranie telefonu od przełożonego poza godzinami pracy nie może być traktowane jako dyżur pracownika.

Dyżur a czas pracy

Zgodnie z art. 151(5) par. 2 Kodeksu pracy czasu dyżuru nie wlicza się do czasu pracy, jeżeli podczas dyżuru pracownik nie wykonywał żadnej pracy na rzecz swojego pracodawcy. Do czasu pracy wlicza się tylko tę część dyżuru, w której pracownik świadczył pracę. Czas pełnienia dyżuru nie może jednak naruszać prawa pracownika do odpoczynku, o którym mowa w art. 132 i 133 Kodeksu pracy, a więc do 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego.

Jeżeli podczas pełnienia dyżuru praca była wykonywana, czas dyżuru będzie zaliczał się do czasu pracy i pracownik jest uprawniony do wynagrodzenia, również tego wynikającego z godzin nadliczbowych.

Tylko wykonywanie w trakcie dyżuru – całego lub jego części – powierzonej pracy bądź jakichkolwiek czynności na rzecz i w interesie pracodawcy powoduje zaliczenie dyżuru do czasu pracy i co za tym idzie zobowiązują pracodawcę do rekompensaty tego czasu bądź czasem wolnym od pracy, bądź stosownym dodatkiem do wynagrodzenia. Jeżeli godziny efektywnej pracy podczas dyżuru przewyższają ustaloną dla pracownika normę dobową czasu pracy lub przedłużony wymiar dobowy, są one godzinami nadliczbowymi.

Dyżur w domu

Za dyżur pełniony w domu, pracownikowi nie przysługuje ani czas wolny, ani wynagrodzenie. W sytuacji gdy pracownik zostanie wezwany do firmy i będzie wykonywał pracę, wówczas otrzyma wynagrodzenie powiększone o dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.

Dodatkowe wolne czy wynagrodzenie?

Za czas dyżuru, z wyjątkiem dyżuru pełnionego w domu, pracownikowi przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, a w razie braku możliwości udzielenia czasu wolnego – wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60 % wynagrodzenia (§ 3 art. 151 5).

Szczegółowych informacji z zakresu prawa pracy udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

Katarzyna Sędziak (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Art. 132, 133, 151 Kodeksu pracy