Umowa o pomocy przy zbiorach to szczególny rodzaj umowy cywilnoprawnej, wprowadzony do polskiego systemu prawnego z myślą o rolnikach potrzebujących sezonowego wsparcia przy pracach rolnych. Jej specyfika sprawia, że różni się ona zarówno od umowy o pracę, jak i umowy zlecenia.

Pomoc przy zbiorach nie jest formą zatrudnienia w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Jest to umowa regulowana przepisami dotyczącymi ubezpieczenia społecznego rolników i dotyczy wyłącznie określonych prac związanych z działalnością rolniczą. Może być zawarta pomiędzy rolnikiem a osobą fizyczną (pomocnikiem rolnika), która zobowiązuje się do wykonywania prac sezonowych.

Zakres prac na umowie o pomocy przy zbiorach

Umowę o pomocy przy zbiorach mogą zawrzeć tylko ci rolnicy, którzy prowadzą uprawę produktów rolnych określonych w przepisach. Wykaz zawarty w rozporządzeniu zawiera listę owoców i warzyw, co do których możliwe jest zawarcie umowy o pomocy przy zbiorach.

Umowa ta obejmuje czynności związane m.in. z:

• zbieraniem owoców, warzyw, chmielu, tytoniu, ziół,
• usuwaniem zbędnych części roślin,
• sortowaniem, pakowaniem i przygotowaniem produktów do transportu,
• innymi pracami bezpośrednio związanymi ze zbiorami.

Nie można jej stosować do prac rolniczych niezwiązanych ze zbiorami, np. hodowli zwierząt.

Czytaj także: Działalności, w których wydaje się zezwolenia na pracę sezonową. Nowa klasyfikacja

Najważniejsze cechy umowy o pomocy przy zbiorach

• Charakter cywilnoprawny – nie jest to umowa o pracę, więc nie obowiązują jej przepisy Kodeksu pracy (np. brak płatnego urlopu).
• Ograniczony czas trwania – maksymalnie 180 dni w roku kalendarzowym dla jednego pomocnika. Nawet w przypadku zawarcia kilku umów na rzecz różnych rolników, łączny czas pomocy nie może przekroczyć tego wymiaru.
• Forma pisemna – umowa musi być zawarta na piśmie przed rozpoczęciem pracy.
• Ubezpieczenie w KRUS – pomocnik rolnika podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników (wypadkowemu, chorobowemu oraz zdrowotnemu).
• Elastyczność – strony mają dużą swobodę w ustalaniu warunków współpracy, w tym wynagrodzenia.

Obowiązki rolnika i pomocnika

Każda ze stron umowy o pomocy przy zbiorach zobowiązuje się do wykonywania określonych świadczeń w ramach jej postanowień.

Do obowiązków rolnika należy:

• zapłata ustalonego przez strony wynagrodzenia;
• zapewnienie pomocnikowi narzędzi niezbędnych do prawidłowego świadczenia pomocy przy zbiorach;
• dokonanie zgłoszenia pomocnika w KRUS-ie w terminie 7 dni od daty zawarcia umowy oraz uiszczenie należnej składki na ubezpieczenia.

Obowiązki pomocnika rolnika polegają na świadczeniu pomocy przy zbiorach w określonym miejscu w gospodarstwie i przez określony czas. Pomoc ta powinna być świadczona osobiście.

Czytaj także: Zatrudnianie obywateli Ukrainy po 4 marca 2026 r. – wszystko, co pracodawca musi wiedzieć o nowych przepisach

Warunki umowy o pomocy przy zbiorach

Strony umowy mogą określić wynagrodzenie należne pomocnikowi w różny sposób, np. poprzez określenie stawki godzinowej, stawki dziennej albo wynagrodzenia za cały okres świadczenia pomocy przy zbiorach. Należy pamiętać, że w przypadku umowy o pomocy przy zbiorach nie obowiązuje minimalna stawka godzinowa, tak jak w przypadku umowy zlecenia. Strony ustalają tę stawkę indywidualnie.

Źródło:

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Rozdział 7a).

Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm.).