Kwestia podejmowania dodatkowej pracy na podstawie umowy zlecenia przez pracownika zatrudnionego na etacie budzi w praktyce wiele wątpliwości — zarówno po stronie pracownika, jak i pracodawcy. Dotyczy to zwłaszcza obowiązku informacyjnego oraz wpływu takiej aktywności na składki ZUS.

Co do zasady pracownik nie musi zgłaszać każdej dodatkowej aktywności zarobkowej. Istnieją jednak ważne wyjątki i sytuacje, w których taki obowiązek może się pojawić.

Obowiązek informowania pracodawcy

Według polskich przepisów prawa pracy, pracownik nie ma obowiązku informowania pracodawcy o podjęciu dodatkowej pracy na podstawie umowy zlecenia.

Należy pamiętać jednak o istotnych wyjątkach:

• Zakaz konkurencji – jeżeli pracownik podpisał umowę o zakazie konkurencji, nie może podejmować działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy. W takiej sytuacji poinformowanie pracodawcy (a często uzyskanie jego zgody) jest konieczne.
• Postanowienia umowne lub regulaminy – w niektórych firmach mogą obowiązywać wewnętrzne regulacje zobowiązujące pracownika do informowania o dodatkowym zatrudnieniu. Takie zapisy są dopuszczalne, o ile nie naruszają praw pracownika.
• Obowiązek dbałości o dobro pracodawcy – to przepis wynikający z Kodeksu pracy. Jeśli dodatkowa praca wpływa negatywnie na wykonywanie obowiązków (np. powoduje przemęczenie), może być podstawą do reakcji pracodawcy.

Czytaj także: Jak zatrudnić małżonka w firmie?

Wpływ na składki ZUS

Znacznie bardziej złożona jest kwestia składek na ubezpieczenia społeczne. Kluczowe znaczenie ma to, czy pracownik jest zatrudniony na etacie z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym, czy pracuje na część etatu i zarabia mniej niż minimalne wynagrodzenie.

Jeżeli pracownik zarabia co najmniej minimalne wynagrodzenie z etatu, to:

• umowa o pracę stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych,
• dodatkowa umowa zlecenia podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, a ubezpieczenia społeczne są dobrowolne.

W praktyce oznacza to niższe obciążenia składkowe z tytułu zlecenia.

Jeżeli pracownik zarabia mniej niż minimalne wynagrodzenie, to:

• umowa zlecenia staje się dodatkowym obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń społecznych,
• składki ZUS (emerytalne, rentowe, wypadkowe) muszą być odprowadzane również od umowy zlecenia — aż do osiągnięcia podstawy równej minimalnemu wynagrodzeniu.

Czytaj także: Czy pracodawca może zwolnić pracownika e-mailem?

Znaczenie informacji dla zleceniodawcy i pracodawcy

Choć pracownik nie zawsze musi informować pracodawcę, to:

• zleceniodawca powinien wiedzieć, czy zleceniobiorca ma inne tytuły do ubezpieczeń (np. etat i wysokość wynagrodzenia),
• pracownik często składa w tym celu oświadczenie o sytuacji ubezpieczeniowej.

Brak takiej informacji może prowadzić do błędnego naliczenia składek i konieczności późniejszych korekt.

Źródło:

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.