W przypadku pracy cudzoziemców w Polsce, przepisy rozróżniają jej nielegalne powierzanie i wykonywanie. W jednej sytuacji odpowiedzialność ponosi pracodawca, w drugiej cudzoziemiec. Kiedy mamy do czynienia z nielegalnym powierzeniem pracy, a kiedy z nielegalnym jej wykonywaniem? Jakie kary przewidują przepisy? Odpowiadamy.

Przepisy dotyczące powierzania pracy cudzoziemcom są zawarte przede wszystkim w ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. To w tym dokumencie znajdują się definicje nielegalnego powierzania pracy, nielegalnego wykonywania pracy, jak i przepisy dotyczące kar, które za to grożą. Na początku przyjrzyjmy się nielegalnemu powierzaniu pracy cudzoziemcowi, czyli okolicznościom, na które powinien zwrócić uwagę pracodawca zamierzający zatrudnić cudzoziemca.

Nielegalne powierzanie pracy cudzoziemcowi

W przepisach czytamy, że gdy mówimy o nielegalnym powierzeniu pracy cudzoziemcowi – oznacza to powierzenie pracy cudzoziemcowi:

• który nielegalnie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
• którego podstawa pobytu nie uprawnia do wykonywania pracy;
• bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi wpisanego do ewidencji oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, jeżeli są wymagane;
• na innych warunkach lub na innym stanowisku niż określone w odpowiednim zezwoleniu na pracę lub oświadczeniu o powierzeniu pracy cudzoziemcowi wpisanym do ewidencji oświadczeń, chyba że przepisy prawa dopuszczają ich zmianę lub cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na innej podstawie;
• na innych warunkach lub na innym stanowisku niż określone w:
  • zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę,
  • zezwoleniu na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,
  • zezwoleniu na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty UE,
  • zezwoleniu na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa,
  • zezwoleniu na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa,
  • zezwoleniu na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej, związanego z wykonywaniem pracy poprzez pełnienie funkcji w zarządzie,

chyba że przepisy prawa dopuszczają ich zmianę lub cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na innej podstawie;

• bez zawarcia umowy w formie pisemnej, z wyjątkiem przypadków, gdy zezwolenie na pracę jest wydawane w związku z pełnieniem funkcji członka zarządu.

Czytaj także: Zatrudnianie cudzoziemców a miejsce pobytu stałego

Obowiązki pracodawcy

Warto tu przywołać jeszcze jeden przepis z ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP, w którym czytamy:

„Podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi żąda od cudzoziemca przedstawienia przed rozpoczęciem pracy ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.”

Oznacza to, że pracodawca powinien sprawdzić, czy cudzoziemiec ma dokument, który zapewnia mu zarówno legalny pobyt w Polsce, jak i możliwość podjęcia pracy. Nie każdy legalny pobyt daje takie uprawnienia. Np. wizy: turystyczna czy w celu odwiedzin u rodziny lub przyjaciół umożliwiają legalny pobyt, ale blokują cudzoziemcowi wykonywanie pracy w Polsce.

Kolejna kwestia, o której mowa w definicji nielegalnego powierzenia pracy, to zezwolenie na pracę. Jeżeli cudzoziemiec nie jest zwolniony z tego obowiązku, pracodawca, żeby uniknąć nielegalnego powierzenia pracy, powinien uzyskać odpowiedni dokument legalizujący pracę. Chodzi o zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy. Na ich podstawie można powierzać pracę na warunkach w nich zawartych, chyba że przepisy prawa dopuszczają zmianę tych warunków.

Pracodawca powinien również pilnować powierzania pracy na warunkach wpisanych w zezwoleniach na pobyt czasowy związanych z wykonywaniem pracy, które uzyskują cudzoziemcy.

Nielegalne wykonywanie pracy

W przypadku cudzoziemca, powinien on unikać okoliczności, o których mowa w definicji nielegalnego wykonywania pracy. Są one podobne (jest ich mniej) do tych z definicji nielegalnego powierzania pracy. O jakich okolicznościach mowa?

Czytaj także: Wizy a praca w Polsce

Zgodnie z przepisami, gdy mówimy o nielegalnym wykonywaniu pracy przez cudzoziemca – oznacza to wykonywanie pracy przez cudzoziemca:

• który nielegalnie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
• którego podstawa pobytu nie uprawnia do wykonywania pracy;
• który nie posiada odpowiedniego zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, jeżeli są wymagane.

Przepisy karne

W ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP czytamy również:

• kto nielegalnie powierza pracę cudzoziemcowi, podlega karze grzywny od 3000 zł do 50 000 zł;
• cudzoziemiec, który nielegalnie wykonuje pracę, podlega karze grzywny nie niższej niż 1000 zł.

Źródło:

Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.