Zdarza się, że kobiety w ciąży skarżą się, że pracodawcy każą im pracować w godzinach nadliczbowych, a w przypadku odmowy grożą nawet zwolnieniem z pracy. Jak się okazuje, takie praktyki są niezgodne z przepisami, zawartymi w Kodeksie pracy.

Obowiązujące przepisy

Wątpliwości związane z zatrudnianiem kobiety w ciąży w godzinach nadliczbowych rozwiewa art. 178 § 1 Kodeksu pracy. Zgodnie z pierwszym zdaniem tego przepisu: pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych.

Przepis ten ma zapewnić kobiecie w ciąży odpowiednią ilość wolnego czasu, w którym może ona zregenerować siły. Poza tym, zbyt duża liczba godzin pracy w ciągu dnia wywiera ujemny wpływ na jej stan zdrowia.

Ten sam przepis (art. 178 § 1 zd. 1 k.p.) zabrania zatrudniania kobiety w ciąży w godzinach nocnych.

Warto podkreślić, że dla zastosowania tego prawa nie ma znaczenia zgoda pracownicy na pracę w godzinach nadliczbowych lub nocnych. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący.

Zgodnie z informacją Państwowej Inspekcji Pracy, zakaz pracy w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej obowiązuje od chwili przedłożenia pracodawcy zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego stan ciąży. Jeżeli jednak pracownica nie przedstawiła pracodawcy takiego zaświadczenia, a stan ciąży jest widoczny, pracodawca także nie może jej zatrudniać w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej.

Badania lekarskie

Obowiązkiem pracodawcy jest także udzielać pracownicy ciężarnej zwolnień od pracy na zalecone przez lekarza badania lekarskie przeprowadzane w związku z ciążą, jeżeli badania te nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. Za czas nieobecności w pracy z tego powodu pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia. Obowiązek ten wynika z art. 185 § 2 Kodeksu pracy.

Przydatne fragmenty Kodeksu pracy:

Art. 178. § 1. Pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Pracownicy w ciąży nie wolno bez jej zgody delegować poza stałe miejsce pracy ani zatrudniać w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139.

§ 2. Pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139, jak również delegować poza stałe miejsce pracy.

Art. 185. § 1. Stan ciąży powinien być stwierdzony świadectwem lekarskim.

§ 2. Pracodawca jest obowiązany udzielać pracownicy ciężarnej zwolnień od pracy na zalecone przez lekarza badania lekarskie przeprowadzane w związku z ciążą, jeżeli badania te nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. Za czas nieobecności w pracy z tego powodu pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Więcej informacji z zakresu prawa pracy udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Kodeks pracy (art. 178, art. 185).