Istnieje opinia, że straty ponoszone w okresach wysokiego bezrobocia to największe udokumentowane marnotrawstwo we współczesnej gospodarce. Ponadto, wysokie bezrobocie ma bardzo negatywne skutki społeczne i niekorzystnie wpływa na psychikę osób bezrobotnych i ich rodzin.

Wśród pozytywnych aspektów bezrobocia wymienia się korzystny wpływ na konkurencyjność na rynku pracy oraz stymulację wzrostu poziomu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych wśród osób poszukujących pracy.

Trudno jednoznacznie określić optymalną wartość poziomu bezrobocia dla poszczególnych krajów, ale zdaniem ekspertów ¹⁾ zarówno z punktu widzenia gospodarczego, jak i społecznego stopa bezrobocia nie powinna przekraczać w Polsce 7-8%.

Obserwując lata 2011-2021 w Polsce widać, że był to okres, w którym udało się osiągnąć cel zejścia stopy bezrobocia z ponad 12% do 6%. W międzyczasie były lata z zarówno z wyższym, jak i niższym poziomem bezrobocia. Który rok był pod tym względem najlepszy, a który najgorszy?

2011 – 2021

2011 rok zaczęliśmy ze stopą bezrobocia rejestrowanego na poziomie 12,4% (styczeń 2011). Oznaczało to prawie dwa miliony (1 962 900) bezrobotnych zarejestrowanych. Na przestrzeni 3 lat – między 2011 a 2014 rokiem – wskaźnik stopy bezrobocia wzrósł do ponad 13% i ponad dwóch milionów bezrobotnych. Najgorszy pod tym względem był czerwiec 2013 roku, w którym stopa bezrobocia wyniosła 13,7%, co oznaczało 2 191 800 bezrobotnych. Później było już tylko lepiej i stopa bezrobocia zaczęła spadać. Rok później (czerwiec 2014) wyniosła znowu 12,4% i stopniowo spadała. W latach 2014 (czerwiec) – 2020 (luty) następował systematyczny spadek stopy bezrobocia. Każdy kolejny miesiąc przynosił pozytywną zmianę. I tak, z 12,4% w czerwcu 2014 roku stopa bezrobocia spadła do 5,1% w lutym 2020 roku, co oznaczało około 859 tys. bezrobotnych zarejestrowanych.

Pandemia a stopa bezrobocia

Pomijając najważniejszą kwestię zdrowotną, czas pandemii był ogromnym wyzwaniem dla światowej ekonomii i gospodarek poszczególnych krajów. Na szczęście, patrząc na stopę bezrobocia w Polsce, od marca 2020 r. do lipca 2021 r. nie nastąpił drastyczny wzrost. W najgorszym momencie tego okresu (czerwcu i lipcu 2020 roku) stopa bezrobocia wyniosła 6,4% (1 065 200 bezrobotnych zarejestrowanych). Od tego czasu wartość ta stopniowo spadała, z niewielkim wzrostem w kwietniu, maju i czerwcu 2021 r., i w lipcu 2021 osiągnęła 6,0%, co oznacza 1 008 500 bezrobotnych zarejestrowanych.   

Definicja pojęć

W tekście podano liczbę bezrobotnych (w latach 2011-2021) zarejestrowanych wyrównaną sezonowo oraz stopę bezrobocia rejestrowanego (w latach 2011-2021 (w %)) wyrównaną sezonowo.

Bezrobotni zarejestrowani: pod pojęciem bezrobotnego należy rozumieć osobę, która ukończyła 18 lat i nie osiągnęła wieku emerytalnego, jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (bądź jeśli jest to osoba niepełnosprawna—zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy), nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem szkół dla dorosłych (lub przystępującą do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącą się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej) lub szkół wyższych w systemie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z dodatkowymi włączeniami dotyczącymi źródeł dochodów, zapisanymi w ustawie.

Stopa bezrobocia rejestrowanego: jest to procentowy udział bezrobotnych zarejestrowanych do liczby cywilnej ludności aktywnej zawodowo, tj. bez pracowników jednostek budżetowych prowadzących działalność w zakresie obrony narodowej i bezpieczeństwa publicznego. Stopę bezrobocia podaje się z uwzględnieniem pracujących w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie (będących składową cywilnej ludności aktywnej zawodowo) wyszacowanych na podstawie wyników spisów.

¹⁾ Wiśniewski Z. 2012 Aktywna polityka rynku pracy, [w:] Metody i narzędzia badania efektywności aktywnej polityki rynku pracy, M. Maksim, Z. Wiśniewski (red.), Wydawnictwo Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich, Warszawa oraz Beata Madras-Kobus, Józef Rogowski „Analiza wyników badania stóp bezrobocia według wykształcenia w województwie podlaskim”.

Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

GUS