Powrót

Młodzi na rynku pracy

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2015-04-22

Premiera wyników V edycji badań Bilansu Kapitału Ludzkiego.

Młodzi na rynku pracy

Wyniki ostatniej edycji badań Bilansu Kapitału Ludzkiego (BKL) pokazują, że ogólna sytuacja rynkowa osób młodych  jest relatywnie gorsza od sytuacji osób po trzydziestce. W grupie powyżej 30 r.ż. szansa na bycie bezrobotnym maleje mniej więcej o połowę.

W badaniach BKL okres do 30 r.ż., ze względu na brak odpowiedniego doświadczenia zawodowego, jest czasem niestabilności zawodowej oraz niepewności, a co za tym idzie, nie sprzyja poczuciu bezpieczeństwa na rynku pracy. Młodzi najczęściej poszukują pracy przez rodzinę lub znajomych, a także częściej niż osoby po 30 r.ż., wymieniają w tym kontekście możliwości, jakie daje Internet.

Tzw. „umowy śmieciowe” nie są powszechną formą zatrudnienia

Dane BKL wskazują, że umowa cywilnoprawna nie jest kluczową i powszechną formą zatrudnienia w żadnej z analizowanych grup, tj. ani osób młodych, ani osób po trzydziestce. W przypadku osób pracujących do 30 r.ż., które zakończyły edukację formalną, zatrudnionych „tylko” na umowie cywilnoprawnej jest 7%, podczas gdy umowę na etat ma 84% badanych. W przypadku pracujących i będących po 30 r.ż. „tylko” na umowie cywilnoprawnej jest 3%, podczas gdy etat ma 91% badanych. Umowy cywilnoprawne częściej stanowią formę „uzupełniającą” klasyczne zatrudnienie na umowę o pracę. Faktycznie jednak częściej obserwuje się wybór takiej formy w przypadku zatrudnienia osób młodych. Nie zauważono natomiast istotnych różnic w zakresie podejmowania zatrudnienia w oparciu o umowy cywilnoprawne pomiędzy kobietami i mężczyznami. Dane Bilansu Kapitału Ludzkiego mają swoje potwierdzenie w raporcie Narodowego Banku Polskiego na temat rynku pracy w 2014 roku, z którego wynika, że tzw. „umów śmieciowych” w Polsce jest standardowo nie więcej niż w innych krajach Unii Europejskiej i posiada je ok. 8% wszystkich zatrudnionych.

Na sytuację zawodową młodych wpływa ukończony kierunek kształcenia, miejsce zamieszkania oraz płeć

Na zróżnicowanie szans zawodowych osób młodych ma wpływ typ i rodzaj ukończonego  wykształcenia - największe problemy ze znalezieniem zatrudnienia mają absolwenci technikum po kierunkach biurowych i usługowych (40% z tej grupy to osoby bezrobotne lub nieaktywne) oraz szkół zasadniczych zawodowych w zawodach robotniczych (36%) i usługowych (49%, przy czym są to głównie kobiety dominujące wśród absolwentów tego typu kierunków). Z kolei wśród absolwentów uczelni niemających profilu zawodowego najmniej pewne swoich szans na znalezienie pracy są osoby z tytułem licencjata (17% absolwentów uczelni). Pozostali absolwenci uczelni (tj. inżynierowie, magistrowie, osoby kończące studia podyplomowe) mają podobne do siebie szanse zawodowe (13-14% ma problem ze znalezieniem pracy). Jednocześnie największy odsetek bezrobotnych młodych znajduje się w grupach absolwentów kierunków: usługi (19%), rolnictwo (17%), nauki społeczne, gospodarka i prawo (16%). Natomiast najmniej bezrobotnych można znaleźć wśród kończących kierunki z grup: technika, przemysł, budownictwo (13%), nauka  (również 13%) oraz kształcenie, zdrowie i opieka społeczna (po 14%).

Przyglądając się zróżnicowaniu regionalnemu Polski, szanse zawodowe młodych osób warunkuje to, czy są ze wschodnich województw: podkarpackiego, warmińsko-mazurskiego czy lubelskiego (odpowiednio 28%, 25%, 24% młodych jest bez pracy), czy z reszty kraju (bezrobocie wśród młodych wynosi tu średnio 18,5%). Pozytywny wyjątek na rynku pracy ściany wschodniej stanowi województwo podlaskie z bezrobociem wśród młodych na poziomie 20%. Trudną sytuację osób młodych w wymienionych wyżej województwach pokazują nie tylko wyższe wskaźniki bezrobocia w tej grupie, ale też wyższe wskaźniki nieaktywności zawodowej, które sugerują ucieczkę w bierność przedstawicieli młodego pokolenia.

Poziom wykształcenia jest czynnikiem zwiększającym aktywność zawodową kobiet i mężczyzn oraz, w przypadku kobiet, czynnikiem, który niweluje różnice pomiędzy obiema płciami – im wyższy poziom wykształcenia, tym poziom bierności zawodowej kobiet jest niższy (od 58% przy wykształceniu gimnazjalnym i niższym do 12% przy wykształceniu wyższym), a różnice między kobietami i mężczyznami są mniejsze. Widać to wyraźnie zwłaszcza w przypadku młodych z wyższym wykształceniem, gdzie różnica w nieaktywności zawodowej kobiet i mężczyzn wynosi jedynie 6 p.p., podczas gdy dla osób z wykształceniem gimnazjalnym i niższym jest to aż 27 p.p.

Młodzi Polacy nadal chcą wyjeżdżać z Polski w poszukiwaniu pracy

Niepokojącym rezultatem badań BKL jest wysoka gotowość młodych osób do wyjazdu z Polski. W przypadku zdecydowanej większości analizowanych zawodów liczba osób deklarujących chęć wyjazdu z Polski przekracza 30%. Największą chęć do wyjazdu zagranicznego zgłaszają uczniowie szkół zawodowych, techników i liceów profilowanych planujący swoje kariery jako pracownicy budowlani (tego typu plany zgłasza niemalże co druga osoba wiążąca swoją przyszłość z tym zawodem). Na kolejnych miejscach rankingu znajdują się uczniowie szkół zawodowych z kierunków mechatronika i mechanika pojazdowa (ponad 40%).

Co ciekawe, jedni z najczęściej deklarujących chęć wyjazdu z kraju – mężczyźni ze szkół zawodowych – są również grupą najniżej oceniającą własne umiejętności w zakresie posługiwania się językiem angielskim (stanowią jedyną spośród analizowanych kategorii respondentów, w której chęci wyjazdu zagranicznego nie towarzyszy przekonanie o wysokich umiejętnościach językowych). Wśród wymienianych przez nich argumentów często pojawiają się stwierdzenia, że życie za granicą jest łatwiejsze, mniej stresujące i odbywa się według bardziej czytelnych reguł.

„Szklany sufit” widoczny również w sytuacji zawodowej młodych kobiet

Wymiarami pracy, z których najczęściej byli zadowoleni młodzi respondenci, były warunki wykonywania pracy oraz sama praca jako taka, czyli wykonywane w pracy zadania – z tych obszarów pracy zadowolonych było ponad 80% młodych respondentów. Najniższe odsetki zadowolonych wśród młodych odnotowano w obszarze możliwości awansu (45% zadowolonych). Warto też zwrócić uwagę, że kobiety rzadziej niż mężczyźni deklarowały zadowolenie z zarobków (różnica 7–8 p.p), podczas gdy pozostałe aspekty pracy nie wykazywały różnic międzypłciowych.

Interesujących wniosków dotyczących różnic w poziomie zadowolenia z pracy pomiędzy młodymi reprezentantami obu płci dostarcza uwzględnienie w prowadzonych analizach grupy zawodowej, w której pracują respondenci. Najbardziej „egalitarni” w zakresie różnic międzypłciowych byli specjaliści, wśród których odnotowano jedynie kilkuprocentowe różnice na korzyść mężczyzn w kontekście możliwości rozwoju osobistego i szkoleń oraz możliwości awansu. Te same aspekty, tyle że bardziej wyraziście, różnicowały kobiety i mężczyzn pracujących na stanowiskach kierowniczych lub jako przedstawiciele władz publicznych. Sięgająca aż 16 p.p. rozpiętość różnicy w zadowoleniu z możliwości awansu na korzyść mężczyzn również skłania do interpretowania jej w kategoriach „szklanego sufitu”. Potwierdza to niepokojący fakt, że w badanej grupie absolwentów uczelni wyższych, gdzie praktycznie brak jest różnic w odsetkach zadowolonych z zarobków, pensje kobiet są średnio o 23% mniejsze niż mężczyzn.

Wśród młodych nadal jest zbyt mało przedsiębiorców

Badania BKL wskazują, że wśród osób po 30. roku życia 14% stanowią osoby prowadzące działalność gospodarczą (w tym nierolniczą działalność gospodarczą prowadzi 8%). W przypadku osób młodych odsetki te są dużo niższe – jedynie 4% z nich pracuje na własny rachunek, z czego 3% to działalność nierolnicza. Można zatem sformułować wniosek o niskim poziomie przedsiębiorczości w grupie osób młodych. Wynika to z silnego przekonania, że prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce jest zajęciem trudnym i obarczonym sporym ryzykiem, ponieważ wiąże się z nadmiernymi obciążeniami podatkowymi (taki powód wskazało 26% młodych respondentów), zbyt dużą konkurencją (19%), a także uciążliwymi przepisami prawnymi (18%). Pomimo powyższych niezbyt optymistycznych wyników badań należy silnie podkreślić, że młodzi przedsiębiorcy są przeciętnie częściej zadowoleni z wykonywanej pracy. Zdecydowana większość, bo aż 90% osób samozatrudnionych, jest zadowolona z warunków jej wykonywania oraz zarobków – ocenia Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, Bożena Lublińska-Kasprzak.

Przedsiębiorczość jest bardziej popularna wśród mężczyzn: 4% młodych mężczyzn to przedsiębiorcy, podczas gdy wśród pań odsetek ten sięga zaledwie 2%. Jest też pozytywnie skorelowana z poziomem wykształcenia: w grupie młodych osób z wyższym wykształceniem przedsiębiorcy stanowią 7%, wśród osób z wykształceniem średnim i zawodowym jest to zaledwie 3% populacji.

Większość osób prowadzących działalność nie przewiduje zmian w zakresie działania firmy, jednak o jej rozszerzaniu częściej myślą młodzi (31%) niż starsi przedsiębiorcy (18%), a szczególnie ci z branży usług specjalistycznych (41%), opieki zdrowotnej i pomocy społecznej (36%), przemysłu i górnictwa (27%) oraz budownictwa i transportu (23%). Największą stagnację przewidują (niezależnie od wieku) przedsiębiorcy z branży rolniczej (ponad 80%).

 

O Bilansie Kapitału Ludzkiego

Bilans Kapitału Ludzkiego to unikatowy na skalę Polski i Europy monitoring rynku pracy. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości we współpracy z Uniwersytetem Jagiellońskim od 2010 do 2014 roku systematycznie analizowała, jak zmieniała się struktura i zapotrzebowanie na kompetencje na polskim rynku pracy. W trakcie pięciu edycji badań ankieterzy wysłuchali opinii 350 000 respondentów: pracodawców, pracowników, bezrobotnych, studentów, uczniów szkół ponadgimnazjalnych, a także przedstawicieli instytucji szkoleniowych. Badacze przeanalizowali również kierunki kształcenia szkół i uczelni oraz oferty edukacyjne instytucji szkoleniowych. Pierwsza edycja badań została przeprowadzona w IV kwartale 2010 r. Drugą edycję badań zrealizowano w II kwartale 2011 r., trzecią – w II kwartale 2012 r. Badania czwartej edycji projektu odbywały się w III kwartale 2013 roku, natomiast piątą (ostatnią) edycję badań przeprowadzono w II kwartale 2014 r.

Pięć raportów prezentujących wyniki V edycji badań BKL:

  • „Rynek pracy widziany oczami pracodawców”,
  • „Aktywność zawodowa i wykształcenie Polaków”,
  • „Kształcenie po szkole. Uczenie się dorosłych, inwestycje w kadry w przedsiębiorstwach, instytucje szkoleniowe”,
  • „Młodzi na rynku pracy. Pracownicy, przedsiębiorcy, bezrobotni”,
  • „Raport metodologiczny z badań realizowanych w 2014 roku w ramach V edycji Bilansu Kapitału Ludzkiego”.

Raporty opublikowane zostały na stronie www.bkl.parp.gov.pl

 

Chcesz wiedzieć więcej? Przeczytaj również:


Zobacz podobne artykuły:

  • PUP Toruń - Dotacje dla osób do 30. roku życia
    Powiatowy Urząd Pracy w Toruniu prowadzi nabór wniosków o jednorazowe środki na podjęcie działalności gospodarczej.

  • PUP Toruń - Refundacja kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska
    Powiatowy Urząd Pracy w Toruniu prowadzi nabór uzupełniający dotyczący refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego dla osób po 30. roku życia w ramach projektu „Wsparcie aktywności zawodowej osób bezrobotnych w Toruniu (III)”.

  • PUP Oborniki - Bezpłatne szkolenie pn. „Asystent seniora z niepełnosprawnością"
    Fundacja Pomocy Seniorom i Rodzinie AMA oraz Fundacja „Na prostej drodze" zapraszają mieszkańców Miasta i Gminy Oborniki, w szczególności: opiekunów formalnych osób starszych, członków rodzin i wolontariuszy, na bezpłatne szkolenie, które przeprowadzone będzie przez lekarzy z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu oraz profesjonalnie przygotowane pielęgniarki.

  • PUP Oborniki - Bezpłatne szkolenie pn. „STOP bierności zawodowej”
    Celem projektu jest wyższa aktywność zawodowa 96 osób bezrobotnych, poszukujących pracy i biernych zawodowo, defaworyzowanych na rynku pracy.

  • MUP Płock - Bon na zasiedlenie
    Miejski Urząd Pracy w Płocku informuje o naborze wniosków o przyznanie bonu na zasiedlenie dla osób do 30. roku życia.

  • MUP Płock - Dotacje na założenie firmy
    Miejski Urząd Pracy w Płocku rozpoczyna 19 października 2018 roku wydawanie wniosków o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej.

  • MUP Płock - Projekt pn. "Wygraj przyszłość"
    Zapraszamy osoby zainteresowane do udziału w projekcie unijnym „Wygraj przyszłość". Projekt jest realizowany przez Fundację Rozwoju Obywatelskiego i skierowany do osób bezrobotnych z terenu województwa mazowieckiego.

  • PUP Gostynin - Bona na zasiedlenie
    Powiatowy Urząd Pracy w Gostyninie informuje, iż posiada środki dla 4 osób do 30. roku życia, które są zainteresowane otrzymaniem bonu na zasiedlenie w związku z podjęciem przez bezrobotnego, poza miejscem dotychczasowego zamieszkania zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.
    Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.