Strona główna > Dział Powroty>Chat > Świadczenia emerytalno – rentowe po powrocie do Polski



Archiwum rozmów

Świadczenia emerytalno – rentowe po powrocie do Polski

Ekspert: Tomasz Szabliński – Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Termin spotkania: 31 maja 2010 roku

Wybierz interesujący Cię fragment rozmowy:

Zmiany w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Unii Europejskiej
Wpływ zmian prawa unijnego na zasady koordynacji świadczeń społecznych w Unii Europejskiej

Praca za granicą a emerytura w Polsce
Zasady zaliczania okresów pracy i ubezpieczenia zagranicznego do uprawnień emerytalnych w Polsce

Praca za granicą a renta w Polsce
Zagraniczna renta rodzinna dla członków rodziny

Transfer świadczeń emerytalnych do Polski
Zasady transferu emerytur zagranicznych do Polski

Opodatkowanie emerytur zagranicznych
Zasady opodatkowania zagranicznych emerytur w Polsce

Studia zagraniczne a emerytura w Polsce
Zasady zaliczania okresu studiów do uprawnień emerytalnych w Polsce

Praca w Polsce a emerytura zagraniczna
Zasady zaliczania okresów pracy i ubezpieczenia w Polsce do uprawnień emerytalnych za granicą

Prawo do świadczeń emerytalnych w Irlandii
Zasady przyznawania świadczeń emerytalno – rentowych w Irlandii

Prawo do świadczeń emerytalnych w Polsce
Kwota bazowa; wiek emerytalny w Polsce

ZMIANY W KOORDYNACJI SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

Latarnik: Co tak naprawdę i jak bardzo zmieniło się po 1 maja w porównaniu do tego co było? Poprzednio o ile pamiętam musieliśmy kompletować zaświadczenia z tamtejszych urzędów bądź od pracodawców. Co to za zmiany związane z 1 maja i czy jak każde zmiany mają swoje plusy i minusy – jeżeli tak, to jakie?

Tomasz Szabliński: W obszarze emerytalno – rentowym zmiany prawa unijnego dotyczącego koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie wprowadzają rewolucyjnych zmian merytorycznych i proceduralnych. Najistotniejsze z punktu widzenia wnioskodawcy elementy postępowania w kontaktach z instytucjami ubezpieczeniowymi poszczególnych państw członkowskich UE oraz zasady kompletowania wniosków o świadczenia nie ulegną zmianie, bowiem wnioskodawca nadal jest zobowiązany do zgłoszenia wniosku w instytucji miejsca zamieszkania zgodnie z regulacjami prawnymi stosowanymi przez tę instytucję. Nowe regulacje prawne spowodują przyspieszenie procedur współpracy między instytucjami ubezpieczeniowymi poszczególnych państw oraz przyspieszenie wymiany informacji, co z kolei spowoduje skrócenie okresu rozpatrywania spraw.

PRACA ZA GRANICĄ A EMERYTURA W POLSCE

Vera: Chciałam wiedzieć czy 8 lat płaconych składek, tzw. contrybutów, we Włoszech liczy się w Polsce w momencie powrotu jako lata pracy?

Tomasz Szabliński: Zgodnie z unijnymi przepisami dotyczącymi koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z obszaru emerytalno – rentowego okres ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia we Włoszech – o ile zachodzi taka potrzeba - podlega uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do polskich świadczeń emerytalno-rentowych oraz obliczaniu ich wysokości. Analogicznie okres ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia w Polsce podlega uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do włoskich świadczeń emerytalno – rentowych oraz obliczaniu ich wysokości. Zaznaczyć przy tym należy, że przy ustaleniu prawa do emerytury dla osób urodzonych po 31.12.1948 r. (tzw. „nowa” emerytura, która nie jest uzależniona od długości przebytych okresów ubezpieczenia) posiadających okresy ubezpieczenia w Polsce i za granicą w państwie członkowskim, nie będzie potrzeby uwzględniania ww. okresów ubezpieczenia przebytych za granicą.

Staszek Wroclaw: Właśnie wróciłem z Niemiec, gdzie pracowałem legalnie (firma) przez 2,5 roku. Interesuje mnie to, czy wpływ tych 2,5 roku przepracowanych obecnie, na długo przed emeryturą (mam po 40-ce) będzie naprawdę istotny i czy warto sobie zawracać głowę?

Tomasz Szabliński: Każdy okres ubezpieczenia społecznego jest ważny, bowiem od okresu tego może zależeć prawo do świadczeń. Może to być emerytura, renta, ale również zasiłek chorobowy czy zasiłek dla bezrobotnych. Warto jest zatem każdy taki okres udokumentować w postaci zaświadczeń od pracodawcy czy innych dokumentów świadczących o opłaceniu składek na ubezpieczenie społeczne.

Naftalinski: Pracowałem przez dwa lata w Londynie (praca biurowa). Na odchodnym nie dostałem jednak żadnych dokumentów. Wiem, że można uzyskać je już po powrocie do Polski. Czy mógłby Pan powiedzieć ile mam na to czasu (czy to ulega jakiemuś zatarciu)? Do kiedy mogę składać tą informację?

Tomasz Szabliński: Informacje dotyczące ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia w Wielkiej Brytanii zostały z pewnością zapisane na Pana koncie ubezpieczeniowym w tym państwie i nawet jeżeli nie dysponuje Pan dokumentami dotyczącymi zatrudnienia bądź ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii lub numerem tego ubezpieczenia, w przypadku gdy będzie ubiegał się Pan o świadczenia za ten okres ubezpieczenia możliwe będzie odszukanie informacji na Pana koncie ubezpieczeniowym. Ważne jest jednak aby dostarczyć instytucji ubezpieczeniowej, w której będzie Pan składał wniosek o świadczenia z ubezpieczeń społecznych informacje o pracodawcy, u którego był Pan zatrudniony w Wielkiej Brytanii oraz o okresie w jakim to zatrudnienie miało miejsce. Czas przechowywania informacji na koncie ubezpieczeniowym nie jest limitowany. Nie ma również obowiązku składania tych informacji np. do ZUS po powrocie do Polski. Informację tę przedstawić należy w momencie, kiedy będzie Pan ubiegał się o świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Goleniow: Staram się sobie wyobrazić jak wygląda naliczanie lat spędzonych za granicą. Czy to jakoś proporcjonalnie przekłada się na wyższą emeryturę w Polsce, czy też po prostu otrzymuję jakiś dodatek (np. po kilku latach pracy w Wielkiej Brytanii) do emerytury krajowej?

Tomasz Szabliński: Zgodnie z regulacjami prawa unijnego dotyczącymi koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego każde z państw członkowskich Unii Europejskiej, w których byliśmy zatrudnieni i ubezpieczeni, zobowiązane jest przyznać świadczenia z ubezpieczenia społecznego – po spełnieniu warunków określonych ustawodawstwem każdego z tych państw. Oznacza to, że jeżeli pracowaliśmy w Polsce i np. w Wielkiej Brytanii i płaciliśmy składki na ubezpieczenie społeczne z tego tytułu, będziemy mogli ubiegać się o emeryturę polską i emeryturę brytyjską. W przypadku gdyby okres zatrudnienia w Wielkiej Brytanii okazał się niewystarczający do przyznania tego świadczenia przez brytyjską instytucję, instytucja ta uwzględni okres ubezpieczenia w Polsce i odwrotnie. Więcej informacji w tej sprawie znaleźć można na stronie internetowej ZUS pod adresem www.zus.pl

Marek - Wola: Czy jest tak, że za granicą trzeba przepracować określony czas, bo inaczej nie ma się prawa do tamtejszej emerytury? Ile lat trzeba przepracować w Polsce i powiedzmy w Wielkiej Brytanii, żeby nabyć prawa do jednej i drugiej?

Tomasz Szabliński: Aby otrzymać emeryturę w danym państwie członkowskim UE należy przepracować w tym państwie minimum jeden rok, chyba że w danym państwie przysługują świadczenia za okresy krótsze niż jeden rok. Dla przykładu: w Wielkiej Brytanii musimy przepracować minimum rok aby otrzymać emeryturę brytyjską, w Polsce natomiast, w przypadku osoby, która urodziła się po 31 grudnia 1948 roku otrzymamy emeryturę nawet za jedną składkę odprowadzoną do polskiego systemu, tj. nawet za jeden miesiąc pracy.

Salaterka: Czy wie Pan jakie dokumenty oprócz miejscowych PIT-ów musimy zebrać, żeby po powrocie do kraju móc to wykorzystać jako atut w walce o wyższą emeryturę? Czy w Irlandii są jakieś specjalne dokumenty, które musimy zdobyć?

Tomasz Szabliński: Powinniśmy zadbać przede wszystkim o dokumenty dotyczące opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz o informację o numerze ubezpieczenia społecznego. Na przykład w przypadku Irlandii istotnymi dokumentami okazać mogą się tzw. pay-slipy.

Hi Mom!: Mój ojciec inżynier pracował w sumie w czterech krajach (Irak, Hiszpania, Niemcy i Polska). Czy w każdym z nich musi składać papiery w celu ubiegania się o emeryturę, czy może to zrobić tylko w Polsce?

Tomasz Szabliński: Wniosek o emeryturę polską, hiszpańską i niemiecką zgłosić można za pośrednictwem polskiej instytucji ubezpieczeniowej zgodnie z procedurami unijnymi. Natomiast wniosek o emeryturę z Iraku zgłosić należy bezpośrednio do instytucji tego państwa, bowiem Polska nie zawarła umowy o zabezpieczeniu społecznym z Irakiem.

Mis Polarnik: Czy ZUS dysponuje jakimś kalkulatorem, na którym można obliczyć taką emeryturę łączoną z dwóch państw? Czy Pan jest w stanie wskazać coś takiego albo opisać w jaki sposób jest to robione, albo też czy gdy pójdę do ZUS otrzymam taką instrukcję bądź ktoś mi pomoże?

Tomasz Szabliński: Nie ma takiego kalkulatora. Każde z państw oblicza świadczenie w oparciu o własne ustawodawstwo i w oparciu o składki opłacone do własnego systemu. Każde z państw indywidualnie w granicach własnego ustawodawstwa może udostępnić ubezpieczonym taki kalkulator, który obejmuje wyłącznie świadczenia przysługujące z tego państwa. Kalkulator dotyczący świadczeń z ZUS znaleźć można na stronie internetowej pod adresem www.zus.pl

rodionow: Przepracowałem z przerwami około 5 lat w Wielkiej Brytanii płacąc składki na ubezpieczenia społeczne i podatki. Przerwy w zatrudnieniu były 2-3 miesięczne. W związku z tym mam pytanie jaki wpływ może mieć ten okres zatrudnienia na wysokość ewentualnej emerytury w Polsce?

Tomasz Szabliński: Okres ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia w Wielkiej Brytanii również podlega – o ile zajdzie taka potrzeba – uwzględnieniu przy ustalaniu prawa i obliczaniu wysokości polskich świadczeń emerytalno – rentowych, przy czym składki na ubezpieczenie społeczne zapłacone do brytyjskiego systemu nie będą brane pod uwagę przy ustalaniu podstawy wymiaru polskiej emerytury. Zgodnie bowiem z przepisami unijnymi dotyczącymi koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego podstawa wymiaru świadczeń przysługujących z systemu danego państwa członkowskiego ustalana jest wyłącznie w oparciu o składki na ubezpieczenie społeczne zapłacone do systemu tego państwa.

Ignacy M: Czy to prawda, że jeżeli przepracujemy ileś tam lat za granicą a nie dociągniemy do odpowiedniego stażu pracy, to nasza emerytura będzie i tak naliczana na podstawie polskich norm?

Tomasz Szabliński: Nie wydaje się żeby była to prawdziwa informacja. Jeżeli przebyliśmy w jakimś państwie członkowskim UE okres zatrudnienia w wymiarze krótszym niż okres wymagany ustawodawstwem tego państwa do uzyskania prawa do emerytury lub renty, dla ustalenia tego prawa uwzględniony zostanie okres zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE i otrzymamy wówczas świadczenie obliczone z uwzględnieniem tzw. zasady pro rata temporis tj. według proporcji długości okresów ubezpieczenia w danym państwie do długości łącznego okresu ubezpieczenia we wszystkich państwach. Wyjątkiem jest tu przypadek, gdy w danym państwie przebyliśmy okres ubezpieczenia w wymiarze krótszym niż jeden rok i z tytułu tego okresu nie przysługują z tego państwa świadczenia. Wówczas okres ten uwzględnia instytucja innego państwa, w którym okresy ubezpieczenia wynoszą więcej niż jeden rok. W konsekwencji może zdarzyć się sytuacja, że np. za okres 10 miesięcy pracy we Francji świadczenie przyzna i wypłaci polska instytucja ubezpieczeniowa, tak jakby okres ten został przebyty w Polsce.

PRACA ZA GRANICĄ A RENTA W POLSCE

Turysta: Mój ojciec przepracował 3 lata w Szwajcarii w latach 80-tych. Czy po jego śmierci zdobywając w jakiś sposób dokumenty możemy podwyższyć emeryturę po ojcu naszej matce?

Tomasz Szabliński: Z tytułu okresu zatrudnienia ojca w Szwajcarii przysługiwać może renta rodzinna z tego państwa. Jeżeli dysponują Państwo dokumentami dotyczącymi zatrudnienia ojca w Szwajcarii lub numerem jego ubezpieczenia można zgłosić wniosek o szwajcarską rentę rodzinną dla matki w Oddziale ZUS w Tarnowie, który współpracuje ze szwajcarskimi instytucjami w sprawach emerytalno – rentowych. Również polska renta rodzinna może być przeliczona z uwzględnieniem tych okresów, w celu ustalenia najkorzystniejszego wymiaru tego świadczenia.

TRANSFER ŚWIADCZEŃ EMERYTALNYCH DO POLSKI

Latarnik: Czy transfer emerytur odbywa się dziś automatycznie (np. Irlandia wie, że powinna zapłacić emeryturę i zgłasza, że będzie ona przelewana), czy trzeba o wszystko starać się samemu?

Tomasz Szabliński: Aby uzyskać emeryturę z instytucji ubezpieczeniowych państw członkowskich Unii Europejskiej musimy zgłosić stosowny wniosek. Wniosek składamy w instytucji miejsca zamieszkania na stosowanych przez nią formularzach krajowych. Instytucja ta kompletuje i przekazuje wnioski o świadczenia do instytucji ubezpieczeniowych wszystkich państw członkowskich UE, w których byliśmy zatrudnieni.

Latarnik: I polska instytucja wszystko już za mnie załatwi za granicą?

Tomasz Szabliński: Tak. ZUS prześle wniosek z wykorzystaniem stosownych formularzy do instytucji ubezpieczeniowych wszystkich państw, w których wykonywane było zatrudnienie. Wypłata przyznanych świadczeń dokonywana będzie przez każdą z instytucji na wskazany przez wnioskodawcę rachunek bankowy.

Darzbór: Jak ma się transferowanie emerytur wojskowych i mundurowych za granicę i odwrotnie?

Tomasz Szabliński: Świadczenia tzw. mundurowe należą do zakresu przedmiotowego rozporządzeń wspólnotowych dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i podlegają transferowi do miejsca zamieszkania osób uprawnionych w obrębie Unii Europejskiej.

Turysta: Czy można liczyć na to, że pewna część emerytury będzie przelewana np. na konto w Polsce we frankach szwajcarskich i już tak zostanie, bez przelicznika na złotówki? Czy raczej robi się automatyczną zmianę na złotówki?

Tomasz Szabliński: W świetle przepisów unijnych transfer świadczeń z ubezpieczenia społecznego osobie zamieszkałej w innym państwie dokonywany jest w walucie państwa miejsca zamieszkania osoby uprawnionej. Można jednak zwrócić się do instytucji ubezpieczeniowej wypłacającej świadczenie z wnioskiem o zastosowanie innej formy realizacji transferu. Decyzja w tym zakresie należy do tej instytucji.

OPODATKOWANIE EMERYTUR ZAGRANICZNYCH

Naftalinski: Jak wygląda obecnie sprawa opodatkowania emerytur, które otrzymywane są z zagranicy? Czy są wolne od podatku, czy też zależy to od kraju, z którego przychodzą?

Tomasz Szabliński: Zależy to od umów o unikaniu podwójnego opodatkowania jakie Polsce zawarła z innymi państwami. W zależności od stosownych zapisów w tych umowach emerytury mogą być opodatkowane albo w państwie miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, albo w państwie które wypłaca świadczenia. Może być również system mieszanego opodatkowania jak to ma miejsce w relacjach między Polską i USA.

Taurus P: Jak mamy rozliczyć emeryturę otrzymywaną przez moją mamę, częściowo z zagranicy, w jej PIT? Otrzyma ją po raz pierwszy, ale dorabia sobie w Polsce. Czy w związku z tym, że dorabia sobie w kraju Włosi mogą powstrzymać wypłacanie tego co jej się należy?

Tomasz Szabliński: Dochód z tytułu emerytury włoskiej należy wykazać w rocznym rozliczeniu podatkowym uwzględniając informacje o wypłaconych świadczeniach i odprowadzonych zaliczkach otrzymaną z banku. Fakt uzyskiwania dochodów z tytułu zatrudnienia może wpływać na wysokość bądź na prawo do świadczeń emerytalno – rentowych. Aby uzyskać informacje, czy świadczenie wypłacane mamie przez włoską instytucję ubezpieczeniową może podlegać redukcji w związku z osiąganymi dochodami w Polsce należy zwrócić się bezpośrednio do tej instytucji.

STUDIA ZAGRANICZNE A EMERYTURA W POLSCE

Ada TNWP: Jak wliczają się do emerytury lata spędzone na studiach? Mam 5 lat studiów w Polsce i 3 lata studiów w Holandii. Słyszałam, że w jakiś sposób się to liczy. Staż pracy, ale może i jakieś kwoty, składki?

Tomasz Szabliński: Okresy studiów traktowane są w Polsce jako okresy nieskładkowe i podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu emerytury w wymiarze nie przekraczającym 1/3 wymiaru okresów składkowych. Dotyczy to emerytur dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 roku. W przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku emeryturę oblicza się na podstawie zwaloryzowanych składek zgromadzonych na koncie ubezpieczeniowym oraz w przypadku osób zatrudnionych przed 1 stycznia 1999 roku zwaloryzowanego kapitału początkowego. Szczegółowe informacje dotyczące ustalania prawa i obliczania wysokości świadczeń emerytalno – rentowych dostępne są na stronie internetowej ZUS pod adresem www.zus.pl

PRACA W POLSCE A EMERYTURA ZAGRANICZNA

Aneta G.: W jaki sposób może się wliczać do emerytury angielskiej czas przepracowany w Polsce na ciągłej (ponad 3 lata) umowie zleceniu odnawianej co miesiąc? Czy Anglicy wezmą to wogóle pod uwagę? A czy biorą Polacy? W ten sposób pracuje wielu ludzi.

Tomasz Szabliński: Jeżeli brytyjski okres ubezpieczenia będzie nie wystarczający do przyznania brytyjskiej emerytury, do ustalenia prawa do tego świadczenia instytucja brytyjska zobowiązana będzie uwzględnić okres ubezpieczenia w Polsce. Wykonywanie pracy na umowę zlecenie w Polsce jest objęte obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i jeżeli w tym przypadku opłacane były składki na to ubezpieczenie, okres tego zatrudnienia zostanie wzięty pod uwagę przez brytyjską instytucję po jego potwierdzeniu przez ZUS na stosownym unijnym formularzu.

PRAWO DO ŚWIADCZEŃ EMERYTALNYCH W IRLANDII

m.zurawska: Mam 56 lat. Pracowałem w Polsce 27 lat i 7 lat w Irlandii. Zostałem zwolniony i wróciłem do Polski. Dowiedziałem się, że mogę ubiegać się o zwrot składek PRSI. Jeżeli otrzymam te pieniądze teraz ,czy będzie mi przysługiwała emerytura z Irlandii? Ile trzeba mieć lat, żeby starać się o emeryturę z Irlandii?

Tomasz Szabliński: Warunkiem uzyskania świadczeń emerytalno – rentowych z tytułu zatrudnienia w Irlandii jest opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne do systemu tego państwa oraz spełnienie warunków do uzyskania tych świadczeń określonych ustawodawstwem Irlandii. W przypadku gdy składki te zostaną zwrócone osobie ubezpieczonej, nie będzie ona mogła w przyszłości ubiegać się o emeryturę z Irlandii. Aktualnie wiek emerytalny w Irlandii wynosi 65 lat. W związku ze zmianami w systemie ubezpieczenia społecznego tego państwa wiek emerytalny ulegać będzie stopniowo zmianie. I tak: w 2012 roku zostanie on podniesiony z 65 do 66 lat, w 2021 do 67, a w 2028 do 68 lat.

PRAWO DO ŚWIADCZEŃ EMERYTALNYCH W POLSCE

Naftalinski: Jak ma się sprawa tej tzw. kwoty początkowej (wyjściowej). Którą uznaje się za pierwszą – gdy jest ona wyższa niż późniejsze – z racji choćby pracy za granicą – cokolwiek to zmienia w przypadku emeryta – ma lepiej lub gorzej?

Tomasz Szabliński: Zapewne chodzi tu o kwotę bazową, która jest jednym z elementów ustalania świadczeń emerytalno – rentowych w Polsce. O tym jaka kwota bazowa zostanie zastosowana w danym przypadku decyduje data zgłoszenia wniosku o emeryturę lub rentę i zasadniczo bez wpływu na zastosowanie określonej kwoty bazowej pozostaje fakt wykonywania pracy za granicą. Mogą tu występować jednak sytuacje szczególne w przypadku wniosków o przeliczenie świadczeń emerytalno – rentowych, o których przeczytać można na stronie internetowej pod adresem www.zus.pl

Centaur: Czy to prawda, że wiek emerytalny w Polsce będzie podniesiony dla mężczyzn do 70 lub nawet 75 roku życia?

Tomasz Szabliński: Aktualnie wiek emerytalny dla mężczyzny w Polsce wynosi 65 lat. Nie są mi znane żadne projekty zmian w przepisach prawnych, z których wynikałoby że wiek ten zostanie podniesiony.

Staszek Wroclaw: Słyszałem o pomyśle, że część składek z funduszu emerytalnego będzie można wyjąc i przeznaczyć na własne potrzeby. To podobno pomysł rządu. Czy będzie taka szansa?

Tomasz Szabliński: Politycy proponują różne rozwiązania dotyczące zmian w systemie ubezpieczenia społecznego. Aktualnie nie są jednak prowadzone prace legislacyjne w tym zakresie.